inwky-iqWKy:

DrmI dys dy
aDrmI lok


dlIp isMG vwsx, aYzvokyt


asIN BfrqI afpxy afpƒ Dfrimk afKdy hF ikENik asIN hI hF ijnHF ny rwb dI hoNd svIkfr kIqI sI aqy asIN hI hF ijnHF ny dunIaF Br dy lokF ƒ disaf sI ik ies dunIaF ƒ sfjx vflf rb hY aqy EhI sfƒ ieQy Byjdf hY aqy Ausdf hukm afAux Auqy asIN ies dunIaF qo vfips cly jFdy hF. asIN BfrqI hI hF ijnHF ny ies dunIaF dy lokF ƒ disaf hY ik rb iek hY. rwb vMizaf nhIN jf skdf. asIN BfrqI hI hF ijnHF ny dunIaF dy lokF ƒ disaf sI ik rwb ny Drm rfj dI adflq kfiem kr rKI hY ijQy hr afdmI dy krmf df ihsfb kIqf jFdf hY. mfVy krmf bdly sËf imldI hY aqy cMgy krmf bdly svrg imldf hY. asIN BfrqI hI hF ijnHF ny nrk aqy svrg dI gl CyVI hY aqy aj dunIaF Br dy lokIN sfzI gl svIkfr krdy af rhy hn. asIN BfrqI hI hF ijnHF ny BgqI krn, smfDI lfAux dI jFc dunIaF dy lokF nULM isKfeI hY. asIN BfrqI hI hF ijnHf ny dunIaf dy lokF sfhmxy Dfrimk grMQ pyÈ kIqy hn aqy ienHF grMQF df pfT krn df islislf jfrI kIqf hY. asIN BfrqI hI hF ijnHF ny dunIaF ƒ pfT pUjf krn lgfieaf sI. asIN BfrqI hI hF ijnHF ny Dfrimk asQfnF dI sQfpnf krn df islislf ÈrU kIqf sI aqy awj dunIaF Br dy lokIN Dfrimk asQfnF dI sQjfpnf kr rhy hn. asIN BfrqI hI hF ijnHF ny roËfnf pfT krn df islislf cflU kIqf sI aqy awj dunIaF Br dy lokIN pfT pUjf krn lg pey hn. asIN BfrqI hI hF ijnHF ny dunIaF dy lokF ƒ disaf sI ik asIN rb dy hukm nfl ies dunIaF ivc afAuNdy hF aqy jd rwb hukm krdf hY asIN vfips cly jFdy hF. awj agr asIN dunIaF Br df srvyKx krky dyKIey qF asIN ies nqIjy Euqy pujfgy ik asIN BfrqI sB qoN iËadf pfT pUjf krdy hF aqy hr roË ijqnI BIV Bfrq dy lokF dI Dfrimk asQfnF Auqy huMdI hY hor iksy Drm dy lokF dI nhIN huMdf. 
asIN BfrqI hI hF ijnHF ny DrmI aqy aDrmI dI ÈnfKq krky dunIaF sfhmxy rKI hY aqy ieh vI asIN dunIaF dy lokF ƒ disaf hY ik kOx svrg ivwc jfvygf aqy kOx nrkF ivwc jfvygf . asIN pfpF dI sUcI iqafr krky dunIaF sfhmxy rKI hY. asIN hI hF ijQy irÈI, munI, avqfr, gurU, Bgq hoey hn. Drm df prcfr krn leI ijqny sMq mhfqmf ies dyÈ aMdr hoey hn hor iksy dyÈ ivwc nhI hoey.

awj sfzy sfhmxy pRÈn ieh af Kloqf hY ik asIN DrmI bx vI sky hF jF asIN hflf DrmI bxnf bfkI hY???
ies pRÈn df isDf sfdf jvfb ieh bxdf hY ik asIN hflF DrmI nhIN bx sky blik asIN hflF vI aDrmI hI hF. agr awj asIN afpxIaF jylHF, koqvflIaF, puils QfixaF, kcYhrIaf Lafid df srvyKx krky dyKIey qF sfƒ pfpIaF, apRfDIaF Laqy durfcfrIaF dI igxqI krnI muÈkl ho jfvygI. asIN BfrqI DrmI hox dy sfry ivKfvy krdy hF, pr asl DrmI kOx huMdf hY ies gl dI hflF sfƒ pCfx nhI hY. asIN Èkl qoN DrmI lgdy hF. pr asl gl aYsI nhIN hY. asIN DrmI nhI bxy blik asIN ihMdU hF, muslmfn hF, iswK hF, iesfeI hF jf kuJ hor bx gey hF, pr awj qk asIN DrmI lok nhIN bx sky. asIN afpo ivwc lVdy rihMdy hF. ies mulk aMdr kdI awqvfd af jfdf hY, kdI ieQy dMgy hox lg pYdy hn aqy asIN BfrqI lok afpxy hI hQF nfl afpxy hI lokF df kql krky bhfdr bxdy iPrdy hF. ieh pRisQqIaf dyKky ieEN lgdf hY ijvyN asIN awj twuty ik kl twuty. asIN nf qF Dfrimk bx sky hF nf hI asI ies dyÈ ƒ iek kOm hI bxn idqf hY. hr koeI iek dUjy qoN zrdf iPrdf hY. iswKF df iek ihwsf Kfilsqfn dI mMg kr cukf hY. muslmfnF Auqy Èwk hY ik Auh pfiksqfn qoN afey awqvfdIaF dI mdd krdy hn. pfiksqfn qoN afey awqvfdIaF ƒ sQfink sUcnf iekTI krky dyxf, AunHF dy rihx df pRbMD krnf, aslf dyxf, rotI pfxI df pRbMD krnf, bMidaF df pRbMD krnf aqy vfrdfq qoN bfad luk jfx df pRbMD krnf qF hI sMBv hY jykr ies mulk dy lokIN mdd krdy hn.
asl gl ieh lgdI hY ik ieQoN dy rfjsI lokF ny aMgryË vflI "pfVo aqy rfj kro" vflI nIqI apnf leI hY aqy aj asIN afp ies nIqI df iÈkfr ho gey hF. sfzy rfjsI lokIN votF lYx leI sfzIaF vMzIaF pfAuNdy rhy aqy awj ieh vMzIaF vflf BUq sfzy hI sfhmxy af Kloqf hY aqy sfƒ hI cxOqIaF dy irhf hY .
asIN bhuq hI vwzI qfkq hF. pr sfzIaF afpxIaF hI kmËorIaF hn jo sfƒ cxOqIaF dy rhIaF hn. asIN agr DrmF ivwc vMzy jfx dI bjfey DrmI lokIN bx jFdy qF asIN sfry DrmF df afdr krn lg pYxf sI aqy ieQy nf koeI awqvfdI hoxf sI aqy nf hI ieQy dMgy PsfdF dIaF gwlF hI hoxIaf sn. hËfrF hI lokIN ieQy Drm dIaF gwlF krn leI zyry lgfeI bYTy hn, pr hflF qk asIN iek hI rwb dy pwuqr DIaF nhIN bx sky aqy afpo ivwc lVI jf rhy hF. sfƒ hflF qk ieh smJ nhIN afeI ik Dfrimk afdmI Auh huMdf hY jo ieh smJ rKdf hovy ik sfry lok iek hI pRmfqmf dy puqr DIaF hn. awj jo DrmF dIaf vMzIaF pY cukIaF hn ieh sfrIaF DrmF df nuksfn kr rhIaF hn.
aj df BfrqI Bul hI igaf hY
ik DrmI afdmI afKdy iks ƒ hn!

asIN BfrqIaF ny
60 sfl gvf idqy hn!

dlIp isMG vwsx, aYzvokyt
asIN jd afjLfdI dI jMg lV rhy sF qF AudoN mhfqmf gFDI jI sfƒ afsNvfsn idqf krdy sn ik afjLfdI imlidaF hI asIN BfrqI mulk aMdr rfmrfj sQfipq kr lvFgy aqy iPr ieQy koeI vI nfgirk grIb nhIN rvygf, koeI vI anpVH nhI rvygf, hr iksy pfs rihx leI mkfn hovygf, hr iksy pfs vfjb ividaf hovygI, hr koeI vfjb kMm Auqy lgf hovygf, hr iksy dI vfjb afmdn hovygI, koeI vI afdmI Auqrn nhIN pihnygf, koeI BuwKf nMgf nhI hovygf, hr koeI qMdrusq hovygf aqy ibmfrI vkq afpxf ielfj krvf skygf aqy hr iksy pfs musNkl simaF leI pYsy hoxgy aqy Ausƒ musNkl simaF ivc iksy df muQfj nhIN hoxf pvygf. aqy aYsy vDIaf aYlfn suxky sfry BfrqI afjLfdI dI jMg ivc kud pey sn aqy rjky kurbfnIaF dyky asIN aMgRyNj sfmrfjIaF pfsoN afpxf dys afjLfd krvf ilaf sI aqy 15 agsq 1947 qoN asIN iek afjfd dys cly af rhy hF aqy ies Gtnf ƒ aj Cy dhfky ho gey hn. aj jd asIN afpxf lyKfcOKf krdy hF qF asIN afm afdmI ieh socx Auqy mjbUr ho jfdy hF aqy asIN afp hI afK AuTdy hF ik asIN ikDry glqI krdy af rhy hF. agr asIN shI huMdy qF sfzI ieh hflq nhI sI hoxI jo hflq sfzI aj af bxI hY.
sfzIaF motIaF motIaF glqIaF ieh afKIaF jf skdIaF hn---
(1) asIN shI iksm dy afdmI nhIN cuxdy rhy. asIN rfjsI lokF Auqy ivsLvfs krdy rhy aqy jYsy vI afdmI rfjsI pfrtIaf ny sfzy sfhmxy KVy kr idqy asIN awKF mItky AunHF ƒ votF pfAuNdy rhy hF. asIN Aus afdmI bfry koeI jfxkfrI hfsl krn dI kdI koisLsL nhIN kIqI aqy nF hI asIN ieh jfxn dI koisLsL hI kIqI ik Aus afdmI dIaF XogqfvF kI hn, cflclx kYsf hY, ipCokV kYsf hY, dys dy lokF pRqI iemfndfr hY jF lokF dI lut krn leI sRkfrI kursI vl Bj irhf hY. asIN Aus afdmI dI Aumr vI nhIN dyKI aqy asIN AusdI syhq df iKafl vI nhIN riKaf, asIN ieh vI kdI nhIN jficaf ik Aus afdmI aMdr dys dy lokF dI syvf krn dI Bfvnf hY jF Auh isrP rfj krn dI Bfvnf nfl ieDr af irhf hY aqy gwdI imlidaF hI sfzI rjky lut krygf.
(2) asIN ieh pRFq bxfky iek vfrIN iPr mulk dIaF vMzIaF pfky bYT gey. ieQy iek hI loksBf kfPI sI. ieMnHF pRFqf ny sfƒ idqf kuJ nhIN blik keI ielfkfeI aqy Dfrimk pfrtIaF ƒ jnm dyky sfzy mulk dI eykqf aqy aKMzqf Auqy gihrI st mfrI hY. mÉlUk df arbF-KrbF ruipaf brbfd kr idqf hY.
(3) asIN mflkF vflIaF afdqF nhIN apnf sky aqy sfrIaF ijmNyvfrIaF lok-syivkf hQ sONpky afp Ausy qrHF gulfmF vflf vqIrf apnfeI bYTy nOkrF Auqy ivsLvfs krI bYTy rhy aqy ieMnHF lok-syivkF ny rlky sfzf idvflIaf kZky rK idqf. asIN Ausy qrHF aj vI ieMnHF lok-syivkf agy hwQ joVI Kloqy njLr af rhy hF aqy ieh lok-syivk sfzy nfl gulfmF vflf slUk kr rhy hn. aYsy isstm ƒ lok rfj nhIN afiKaf jf skdf.
(4) asIN jfxdy hF ik sfzy pfs phfV hn, jMgl hn, diraf hn, Kixj pdfrQ hn, AupjfAU DrqI hY, myhnqI lok hn, BFq BFq dI jlvfXU hY, BFq BFq df anfj ieQy pYdf huMdf hY, sfzy pfs kolf hY, lohf hY, gYs hY, pYtrol hY aqy sfzy iqMnF pfisaF Auqy smuMdr hY. jo kuJ vI iek mulk dI qrwkI leI cfhIdf huMdf hY kudrq dIaF Auh sfrIaF inafmqF sfzy pfs mOjUd hn aqy agr asI ienHF kudrqI inafmqF dI shI ZMg nfl sLnfKq kr skdy aqy ienHF kudrqI inafmqF dI vrqoN kr lYNdy qF awj asIN mulk dy hr bsLr ƒ KusLhfl bxf skdy sF. pr asIN aYsf kr nhIN pfey.
(5) asIN mMqRIaF dI cox aqy inXukqI df kMm afpxy ijmyN nhI ilaf aqy iehI kfrn hY mMqRIaF dI inXukqI vkq hor glF iDafn ivc rKIaF jFdIaF rhIaF hn pr asIN dyKdy af rhy hF ik ilafkq, idafnqdLfrI, dys syvf dI Bfvnf, syhq, cflclx, lok-syvf dI Bfvnf, sfPL ipCokV afid glF df iDafn nhIN riKaf jFdf irhf aqy nqIjf awj sfzy sfhmxy hY. asIN agr rfjsI pfrtIaF ƒ afKdy ik Auh mMqRIaF dy nfm sfzy sfhmxy krn aqy AunHf dIaF Auh KUbIaF vI sfzy sfhmxy krn ijMnHF dy aDfr Auqy AunHF df nfm nfmjLd kIqf jf irhf hY qf lokIN jo mulk dy asl mfilk hn afpxy leI shI syivkF dI cox kr skdy. aYsI ivvsQf nf hox kfrn hI asIN mulk aMdr aPsrsLfhI ƒ sQfipq kr bYTy hF. ies aPsrsLfhI pfsoN ajLfdI pRfpq krn leI sfƒ iek hor ajLfdI jMg lVnI pvygI.
(6) koeI vI ZMg qrIkf apnfeIey sfƒ mulk ivco irsLvq, iBRsLtfcfr, Gply-Gutfly Kqm krny pYxgy ikAuNik jd qk ieh durfcfr kfiem hn asIN lokF df pYdf kIqf srmfieaf lokF qk nhIN pucf skdy aqy lokF df kmfieaf srmfieaf kuJ hwQF ivc kyidRq huMdf rvygf aqy bfkI lok grIbI 'coN kdI vI bfhr nhIN inkl skxgy. sfƒ ieh cor-bjLfrIaF, qskrIaF,kflfbjLfrIaF afid Kqm krnIaF pYxgIaF.
(7) mulk aMdr kOmI eykqf pYdf krnI pvygI aqy ieQy awqvfd aqy dMgfkfrIaF leI koeI QF nhIN hoxI cfhIdI. aYsIaF vfrdfqF sfzf smF, srmfieaf, sLFqI, kOmI eykqf afid Kqm krdIaF hn aqy ieAuN sfzI pRgqI rukdI hY .
(8) mulk aMdr koeI afdmI anpVH nhI hox cfhIdf. hr iksy pfs kMm dI isKlfeI hoxI cfhIdI hY aqy hr koeI vfjb kMm Auqy lgf hovy aqy AusdI vfjb afmdn hovy ijs nfl Auh afpxf aqy afpxy pirvfr df gujNfrf shI ZMg nfl clf sky aqy iksy Auqy inrBr nf hovy.
ieh hn kuJ nukqy ijnHF Auqy ivcfr krnI bxdI hY aqy asIN ienHF kmjLorIaF df smfDfn vI krnf hY ikAuNik asIN bhuq hI lMbf smF brbfd kr cuky hF. asIN agr sLurU qoN hI shI mfrg Auqy qur pYNdy qF asIN AuWcIaF mMijlF qYa kr lYxIaF sn. asIN muVky sony dI icVIaf bxnf hY. asIN Kushfl dysF dI kqfr ivc jfky Kloxf hY aqy sfzf iehI tIcf irhf hY.

kOmIaq
dlIp isMG vwsx, pitaflf

     
hr dysL aqy Aus dysL aMdr vwsdy lokIN iewk kOm huMdy hn aqy jwd qwk lokIN aYsy soc apnfAuNdy nhIN qd qk Auh mjLbUq nhIN ho skdy aqy qrwkI dIaF mMijLlF nhIN CUh skdy. lokF df Drm awzrf ho skdf hY, pr Drm hr afdmI df jfqI mslf hY. afpxy Drm anusfr hr afdmI ny rwb nfl glF krnIaF huMdIaF hn aqy ies qoN awgy kuwJ nhIN hY. pr aj sfzy Drm sfzy smfj, sfzy afm jIvn, sfzI rfjnIqI aMdr af vVy hn aqy DrmF rfhIN asIN rwb pRfpq kIqf hY jF nhIN kIqf, asIN afpo ivwc vMzIaF jLrUr pf leIaF hn, aqy asIN sdIaF qoN Drmf dy nfm Auqy afpo ivwc lVdy af rhy hF, aqy KUn Krfbf krdy af rhy hF jo DrmF df mksd kdI vI nhIN sI. asIN sfrf mnuKI ieiqhfs afdmI dy lhU nfl ilwK bYTy hF aqy sdIaF qwk ieh lhU siVhfd mfrdf rvygf. ies krky smF af igaf hY jwd asIN Drmf ƒ afpxf jfqI mslf smJky clx dI jFc isKIey aqy iewk dysL aMdr iewk kOm bxky ijAux df qrIkf iswKky iewk ho jfeIey aqy Drm inrpwK ho ky ijAux df Xqn krIey. agr asIN DrmF ƒ awj dI rfjnIqI aMdr GusyVFgy qF Drm vI plIq ho jfxgy ikAuNik rfjnIqI kdI vI sLuD nhIN hoieaf krdI.

rwb ajy liBaf nhIN
dlIp isMG vwsx, aYzvokyt

ieh afdmI sdIaF qoN rwb dI Koj krdf af irhf hY. ardfsF krdf hY. BgqI krdf hY. smfDIaF lgfAuNdf hY. sLbd pVHdf hY. sLbd gfAuNdf hY. dfn krdf hY. lMgr lgfAuNdf hY. smfDIaF lgfAuNdf hY. prvcn krdf hY. prvcn suxdf hY. Dfrimk gRMQF agy mwQf tykdf hY. awKF mIt mIt ky rwb nfl glF krn dI koisLsL krdf hY. mUrqIaF agy Kloky pUjf krdf hY. sfrf kuwJ krky smJx lg pYNdf hY Auh vwzf Bgq bx igaf hY. keI ieh vI dsx lg pYNdy hn ik AunHF ƒ rwb dy drsLn ho gey hn aqy ieAuN Auh vzy Bgq jF sMq bxky sLrDflU bxfAux lg pYNdy hn aqy ieAuN zyry, mT, afsLrm sQfipq krky lokF pfsoN pYsy iewkTy krky kfPLI amIr ho jFdy hn aqy ikqny hI cyly bflky iewkTy krn ivwc kfmXfb ho jFdy hn. ieh qsvIr df iewk pfsf hY, pr asl ivwc awj qk iksy ny rwb afpxIaF awKF nfl dyiKaf hY? ieh iewk vKrf pRsLn hY aqy ies pRsLn df sfPL sfPL Auqr hflF qk nhIN afieaf aqy nF hI ies pRsLn df Auqr afAux dI koeI sMBfvnf hI lgdI hY, ikAuNik ieh aYlfn vI kIqf jf cuwkf hY ik rwb kdI jMmdf jF mrdf nhIN aqy jo sNYa nf jMmdI hY aqy nf mrdI hY, Auus sNYa dy asIN awKF nfl drsLn ikvyN kr skdy hF. agr aYsf hY qF rwb dI Koj krn dI bjfey, AusdI hfjLrI prvfn kr lYxI cfhIdI hY.

afE! iewk kOm bxIey
dlIp isMG vwsx, aYzvokyt

asIN BfrqIaF dI bdiksmqI ieh hY ik asIN ihMdU, muslmfn, iswK, iesfeI, boDI, pfrsI, afrIaf smfjI, jYnI, dilq afid qF bx bYTy hF, pr hflF qk asIN BfrqI nhIN bx sky. asIN kfgjLI qOr Auqy BfrqI hF, pr awqvfdI hF aqy dMgy krdy hF aqy iPr asIN Bul hI jFdy hF ik asIN BfrqI hF. asIN afpxy hwQIN afpxy hI lokF df kql krdy hF. afpxy hwQIN afpxy dysL dI sMpqI sfVdy PUkdy hF aqy koeI bhfdr aKvfAuNdf hY aqy koeI sLhId bx jFdf hY. 1947 qoN lYky hux qwk asIN lwKF lokF df kql kr bYTy hF aqy hr vkq iqafr bYTy hF kd sfƒ awqvfd krn aqy dMgy krn df mOkf iml jfvy. asIN pfiksqfnoN afey awqvfdIaF ƒ pnfh idMdy hF. golf bfrUd idMdy hF. rihx sihx df pRbMD krdy hF. sQfink sUcnf dyx df pRbMD krdy hF aqy ieAuN bfhrNo afey kuwJ ku awqvfdI ikqnI vwzI vfrdfq krn ivwc kfmXfb ho jFdy hn. asIN socx lg pey hF ik ies dysL aMdr ihMdUaF ƒ bhuqf ihWsf iml irhf hY aqy bfkI dIaF iDrF iehI afKI jf rhIaF hn ik AunHF nfl ivqkrf ho irhf hY. iswKF Auqy Kfilsqfn bxfAux df ieljLfm lg cukf hY. muslmfnF Auqy ieljLfm lg skdf hY.  iesfeIaF Auqy lokF df Drm qldIl krn df ieljLfm lg cukf hY. aYsy lokIN kd iewk kOm bx skxgy ies bfry huxy kuwJ afKdf musLkl hY.