imMnI khfxIaF -
agsq qoN dsMbr 2008

pMj imMnI khfxIaF - BvndIp isMG purbf

jvfnI BfldY
iek bËurg sotI leI kubf-kubf quiraf af irhf sI. kuJ ÈrfrqI nOjuafnF ny bËurg ƒ CyVdy hoey ikhf ‘‘bfbf jI, quhfzf kI guafc igaf. qusIN kI lwBI jfdy E.
bËurg ny muskrfAuNdy hoey AuWqr idwqf, ‘‘kfkf, myrI jvfnI guafc geI, Auh BfldY.``
bËurg df jvfb sux ky nOjvfn ny nIvIN pf leI.

kihxI qy krnI
iksy sMqf df dIvfn lwigaf hoieaf sI . sMgqf bVI srDf nfl bcn srbn kr rhIaf sn . sMq jI no sYdy mlfh dI sfKI suxfeI ik guru jI ny amIr mlfhf dIaf cMdn dI lwkV dIaf bxIaf qy Puwlf nfl isgfrIaf byVIaf ƒ Tukrf ky sydY mlfh dI tuwtI byVI ivwc bYT ky diraf pfr kIqf .
sMq jI dIvfn dI smfpqI AuprMq vfps jfx lwgy qf iksy syvk ny mfrUqI kfr ivwc bYTx df iesfrf kIqf, sMq jI mfrUqI kfr ivwc bYTx hI lwgy sn ik iksy istI hfzf vfly ny kih idwqf, ‘‘mhfrfj ikRpf kro, myrY nfl cwlo .`` sMq jI PtfPt mfrUqI kfr ivco Auqr ky istI hfzf ivwc bYT gey .

puMn df kMm
ibjlI cYikMg vfilaF ny Bjn isAu dy Gr svyry cfr vjy hI Cfpf mfr ilaf qy Bjn isAu dI lwgI kuMzI PV leI Aus ƒ Ëurmfnf kIqf qy awgy ho qury.
Bjn isAu ny soicaf ik mYN qF Ps hI igaf hF, clo hux pMn df kMm hI kr leIey bfkIaF ƒ qF bcf leIey. Bjn isAuN gurduafry ivc igaf qy AuQy jf ky anfAUNsmYNt kr idwqI, ‘‘ipMz vfsIE, beI afpxy ipMz ivc ibjlI cYikMg krn vfly af gey hn ijs ijs vIr Gr mItr ƒ kuMzIaF lfeIaF hn Auh lfhux dI Kycl krn.

inmrqf
bfbf jI dy ivroDI kuJ glq ansr jo nhIN sn cfhuMdy ik bfbf jI df gurduafrf bxy. Auh gurduafrf sfihb af ky sfrf smfn cuwk ky lY gey qy bcy smfn dI qoV BMn kr gey. iewQoN qwk ky ibjlI PIitMg qy sivwcF vI BMn gey. bfbf jI vI AuWQy hI mOjUd sn. bfbf jI mMjy qy bYTy sn. jd Auh lok smfn cuwk ky qurn lwgy qF bfbf jI mMjy qoN KVHy ho gey aqy AunHF ƒ afKx lwgy, ‘‘gurmuKo ieh mMjf vI lY jfAu, quhfzy kMm afvygf.`` bfbf jI afp BuMjy bYT gey.

KMBF dIaF AuzfrF
bIqy idnF dI gwl hY ik sfzy ipMz ‘pfglpur` iek hkIm jI afey. hkIm jI bËurg isafxy, sihj suBfa aqy imwT bolVy iensfn sn. Èfm vyly iek aOrq afpxy bwcy ƒ hkIm jI dy kol lY ky afeI qy kihx lwgI, ‘‘bfbf jI muMzy df pYr dyiKE, kwlH df inafxf BujyhI nhIN lfAuNdf.`` hkIm jI ny pYr ƒ nwp Gut ky dyiKaf qF AunHF ƒ pqf lwgf ik igwty ivc moc afeI hoeI hY. hkIm jI ny moc kwZ idwqI ijs kfrn bwcf TIk ho igaf. aOrq grIb hox kfrn hkIm jI ny Aus koloN koeI dkÈnF vI nhIN leI. hkIm jI rfq ƒ cYn aqy afnMd nfl suwqy ikAuNik AunHF ny nykI df kMm kIqf sI.
svyr hoeI hI sI ik sfrf ipMz mhfrfj dI jY, mhfrfj dI jY, krdf hoieaf hkIm jI dI JONpVI vwl af irhf sI. hkIm jI dI JONpVI ivc phuMc ky lokF ny hkIm jI ƒ moiZaF `qy cuwk ilaf. hkIm jI ny AunHF ƒ ÈFq hox df ieÈfrf kIqf. pr iksy ny AunHF dI gwl vwl iDafn hI nf idwqf. koeI hkIm jI dIaF lwqF Guwty, koeI bFhF. hkIm jI pRyÈfn sn ik ieh kI ho irhf hY. koeI kih irhf sI, ‘‘bfbf jI ny keI sflF qoN ibmfr pey lok TIk krqy, koeI khy bfbf jI ny hwQ lf ky tuwtI lwq joV idwqI. koeI kuC khy, koeI kuC.``
lok bfbf jI dI jY-jY kfr krn ivc msq hoey sn. hkIm jI awK bcf ky AuQoN inkl afey. afpxy ipMz jf ky hkIm jI ny suwK df sfh ilaf. hkIm jI pRyÈfn sn ik ipMz ivc ho kI igaf jo lok mYƒ krnI vflf smJx lwg pey. do-iqMn idnF bfad pfglpur df iek afdmI hkIm jI dy kol afieaf Ausny sfrI Gtnf hkIm jI ƒ suxfeI ik qusIN ijs bwcy dy igwty dI moc kwZI sI Aus dI mF ny jf ky afpxI guaFZx ƒ afK idwqf, ‘‘bfbf jI afey hn. Auh lYNdy vI kuJ nhIN qy iek imMt ivc TIk kr idMdy hn.`` guaFZx ny do hor ËnfnIaF ƒ kih idwqf, ‘‘mhfrfj afey hn jo jfnIjfn hn AunHF ny hwQ lf ky hI tItU df pYr TIk kr idwqf.``
AunHF ËnfnIaF ny awgy do cfr hor ËnfnIaF ƒ kih idwqf, ‘‘krnI vfly sMq afey hn ijhVy afpxI idRÈtI nfl hI hr rog df ielfj kr idMdy hn.`` ies qrHF gwl sfry ipMz ivc PYl geI qy lok quhfzy drÈnF leI qrsx lwgy.``
Aus rfq hkIm jI sfrI rfq sO nf sky. sfrI rfq iehI socdy rhy ik iks qrHF KMBF dIaF AuzfrF bx jFdIaf hn.


vwK vwK imMnI khfxI lyKkF dIaF
ds imMnI khfxIaF
drd
bVf smJfieaf sI pRgt ny afpxI mF aqy Gr vflI ƒ pr dovF ny kdy vI Aus dI gwl nf mMnI. pRgt jdoN dubeI igaf sI qF Aus dI mF ny Aus dy mgroN hI Aus df irÈqf iksy vwzy Gr dfj dy lflc ƒ kr idwqf sI. pRgt ny qF kuVI vI nhIN sI vyKI. ivafh qoN bfad pRgt ny afpxI vhutI vyKI qF dMg rih igaf. vhutI df mUMh JurVIaF Biraf aqy vyKx ƒ hI Aumr ivc vwzI lgdI sI. pr iPr vI pRgt ny Aus ƒ afpxI iksmq kih ky svIkfr kr ilaf sI. pr vhutI dy dfj Gwt ilafAux krky Aus dI afpxI sws nfl kdy nf bxI. ivafh qoN bfad pRgt iPr dubeI clf igaf. hux qwk koeI Cy vrHy ivafh ƒ bIq cuwky sn. pRgt df muMzf pMj sfl qy CotI kuVI vI koeI cfr mhIny dI ho cuwkI sI. Gr ivc BfvyN bwicaF dI rOxk dy bfvjUd vI mfhOl hmyÈf qxfapUrn rihMdf sI. ƒh-sws inwkI-inwkI gwl `qy lVdIaF rihMdIaF sn. pRgt dovF ƒ smJf-smJf ky Qwk cuwkf sI. sfrf ipMz pRgt dy sfAU suBfa qoN jfxU sI. pRgt ƒ Gr dy klyÈ ny duKI kr rwiKaf sI. hoieaf iPr aMq ƒ AuhI jo hoxf sI. pRgt ny Gr dy klyÈ qoN duKI ho ky dfrU pI ky gl Pfhf pf ky KudkuÈI kr leI. sfry ipMz ivc hfhfkfr mc geI. sfry hI Aus pRgt dI mOq df kfrn Aus dI mF qy Gr vflI ƒ mMn rhy sn. Gr dy ivhVy ivc peI pRgt dI lfÈ qy ƒh-sws ivrlfp kr rhIaF sn ik pRgtf qUM, sfƒ Cwz ky ikAuN clf igaf, qUM sfƒ AumrF df drd dy cwilaF hY.` AunHF dovF mUMhoN ieMnf sux srpMc rGvIr isMG qoN irhf nf igaf qF Auh dovF ƒ kihx lwgf ik pRgt ijAUNdy df drd qF qusIN dovyN smJ nf skIaF hux mry `qy afpxy drd ƒ roNdIaF E. ieh sux aÌsos krn afey hr bMdy dy mn aMdr vI iek ‘drd` dI cIs ijhI AuT peI sI.
mf: gurnfm isMG cImf ipMz ksrfvF, mukyrIaF (huiÈafrpur)
BfbI
kihr dI srdI pY rhI sI, jd joqI afpxy iDafn `c svyry-svyry afpxy kMm jf rhI sI qF hmyÈf vFg afpxy iKaflF `c guafcI ƒ iksyy ny Aus ƒ afvfË mfrI. Aus ny suxI vI pr lwgf koeI hor iksy ƒ bulf irhf hY qF joqI afpxI Dun ivc mgn pYNzf qurdI geI. kuuJ dyr ipwCoN iksy ny af ky Aus dI bFh PV leI aqy joqI ƒ Guwt ky afpxy klyjy nfl lf ilaf qy afKx lwgI, ‘BfbI mYN jIqo hF, pCfixaf, quhfzy ivafh `qy mYN kMm krdI sI, afieaf Xfd.` ienHF ÈbdF ny joqI ƒ swq vrHy ipwCy dI Xfd qfËf krvf idwqI. jIqo ny Aus ƒ BfbI kih ky Xfd krvf idwqf ik joqI ivafhI hoeI hY. joqI buwq bxI Aus vwl qwkdI rhI qy aMdroN aMdrI socdI BfbI khfAux vflf sfQ qF pqf nhIN ikMny vrHy ho gey tuwty ƒ, pr irÈqy df nFa ajy vI myry nfl qurdf hY
akfljoiq lYkcrfr, aMgryËI ivBfg, Éflsf kflj, jlMDr.
gDy
Èfm dy vyly mYN afpxy byty gurkIrq nfl bfËfr jf irhf sI. ryl gwzI afAux kfrn rylvy Pftk bMd ho igaf. myry byty ny pRÈn kIqf, ‘zYzI jI, Pftk ikAuN bMd huMdf ey?` mYN ikhf, ‘puwq ryl gwzI afAux krky, jdoN Pftk bMd huMdf ey qF iehdf mqlb ryl lfeIn AuqoN dI pihlF ryl gwzI ny lMGxf huMdf ey.`
Pftk qoN QoVHI dUr kuJ gDy rylvy lfeIn pfr kr rhy sn. AunHF ƒ vyK ky myry byty ny iPr puwiCaf, ‘zYzI jI, EDr vyKo ahu gDy ikAuN ryl lfeIn pfr kr rhy ny.`
mYN ikhf, ‘puwq Auh gDy jo hoey. ienHF dy idmfg nhIN huMdy.`
‘pr zYzI jI, aYDr dyKo eyDr qF bMdy vI kfhlI-kfhlI lfeIn pfr krI jFdy ny.` Aus ny aglf pRÈn kIqf.
‘puwq eyh[[[?` awgy mYN socx lwg ipaf ik hux kI jvfb dyvF.
idlbfg pwqo ipMz qy zfk: pwqo hIrf isMG (mogf)
mrdfngI
gopfl aqy lqf df ivafh hoey ƒ BfvyN cfr-pMj vrHy bIq cwly sn pr bwcf nf hox kfrn pirvfrk mfhOl aksr qxfapUrn rihMdf. sws aqy nxd dy qfainaF ny Aus df jIxf duwBr kr rwiKaf sI. aFZxF-guaFZxF vI gfhy-bgfhy bldI `qy qyl pfAuNdIaF rihMdIaF, ‘lY BYx qyry nfl qF rwb jmF eI ruws bYTf, afh bFJ qyry kwly kfry puwq dy krmF `c eI peI sI. gwl kI hr iek dI nËr ivc lqf hI gunfhgfr sI. pr Auh sB kuJ jfxdI hoeI vI cuwp vwtI iPrdI sI. zfktrI irportF qoN sfhmxy afey swc ƒ Aus sI, ikAuNik Aus dy pirvfr vfly gopfl dI dUjI ÈfdI krn dIaF goNdF Ëor-Èor nfl guMd rhy sn. Auh bhuq iËafdf mfnisk qxfa ivcoN guËrn lwgI aqy awj hIaf krky rfq vyly pqI nfl gwl sFJI kIqI, ‘hYN jI, byby jI KfmKfh myry ivc nuks kwZI jFdy ny, Auh qF quhfzI dUsrI ÈfdI[[[. qusIN qF sB swc jfxdy ho jo zfktrI irportF ny dwisaY. irport anusfr bwcf pRfpqI dI aXogqf quhfzy ivc hY nf ik myry ivc.` Aus dy eynf kihx dI dyr sI ik kfV krdf QwpV Aus dI gwlH `qy afx vwijaf, ‘sflIey, bdqmIËy pqI dI mrdfngI `qy Èwk krdI aYN, smyq pqf nhIN kI kuJ kihMdf aqy doÈ mVHdf Aus df pqI ikMnf hI icr mrdfngI df rohb JfVdf afpxI kmI ƒ CupfAux dI koiÈÈ krdf irhf.`
ibMdr isMG KuwzIklF srkfrI sInIar sYkMzrI skUl, suKpur, iËlHf brnflf
golI-ColI
mfstr gurdyv isMG ƒ hrt atYk hoieaf qF Auh luiDafxy qoN bfeIpfs srjrI krvf ky afieaf. jfn bc geI pr do-ZfeI lwK lwg igaf. lok Aus df pqf lYx af rhy sn. Aus df iek iswDV ijhf dosq jo ik sdf KyqF ivc hI rihMdf Aus df pqf lYx afieaf, ‘Eey mfstrf suixaf aYN ibmfr ho igaf sI, koeI golI-ColI lYxI sI. mYN ilaf ky dyvF pvny dI hwtI qooN.`
srvn isMG pqMg ipMz mfxUky, qih: inhfl isMG vflf
swcf suwK
jdoN vI mYN afpxy ipMz dI Aus qfiraF vflI hvylI ƒ vyKdI qF socdI ik ieh hvylI aYnI vwzI qy AuWcI ikAuN hY? sfzf Gr ikAuN inwkf ijhf hY? mYN Aus vyly msF awT ku virHaF dI hovFgI, jdoN ik bwcy ƒ duwK-suwK qy amIrI-grIbI df pqf nhIN huMdf. jdoN mYN Èfm ƒ afpxy Coty ijhy kwcy Gr dI Cwq Auqy Kyzx leI jFdI qF KyzdI-KyzdI acfnk bnyry `qy bYT jFdI qy Aus hvylI vwl iek twk vyKdI rihMdI qy socdI ik ies ivc rihx vfly lok ikho ijhy hoxgy ikAuNik mYN AunHF ƒ kdy nhIN sI vyiKaf. myrf bhuq idl krdf ik mYN Aus hvylI aMdr jfvF qy dyKF ik aMdr kI hY? jdoN mYN svyry skUl jfx lwigaF, AuQoN dI lMGdI qF Aus df vwzf sfrf lwkV df drvfËf mYƒ bhuq sohxf lwgdf. pr mYƒ Aus hvylI aMdr jfx df mOkf kdy nf lwigaf. sfl bIq gey, mYN vI vwzI hoeI qy pVHn leI Èihr af geI, myry ipqf jI dI srkfrI nOkrI hox kfrn asIN Èihr ivc rihx lwg pey. myrf ivafh vI cMgy Gr ho igaf jo Aus ipMz vflI hvylI nfloN vI ikqy vwzf qy AuWcf sI. pr CyqI hI myry bcpn df Brm tuwt igaf ik Aucy qy vwzy GrF ivc rihx vfly lok vDIaf qy KuÈ huMdy hoxgy. Gr dy hflfq ny ieh aihsfs krvf idwqf ik ieh Aucy qy vwzy Gr KuÈIaF nhIN dy skdy, ieh isrÌ iewtF qy imwtI df joV hn. awj bhuq sfl bfad mYƒ afpxy ipMz jfx df mOkf lwigaf qF sB qoN pihlF mYN Aus qfiraF vflI hvylI ƒ dyKxf cfihaf. sImYNt dy bxy qfry tuwt cuwky sn, hvylI suMnI peI sI, AuQy rihx vfly bËurg pqI-pqnI mr cuwky sn, ikAuNik AunHF dI dyK-Bfl krn vfly ivdyÈF ivc vsy hoey sn. awj Aus hvylI ivc lokF ny afpxy pÈU bMnHy hoey sI qy hvylI KMzr df rUp lY cuwkI sI. awj mYƒ afpxy Coty qy nIvyN Gr jo ik gohy-imwtI nfl ilwpy hoey sn, bhuq skUn dy rhy sn. ijQy awj vI EnIaF hI rOxkF sn. awj myrf Brm tuwt igaf sI ik vwzy Gr qy pYsf suwK qy KuÈIaF dy skdy hn. awj mYƒ Aus hvylI qoN nÌrq ho rhI sI. ieh isrÌ imwtI-iewtF dy hI joV hn, ieh iensfnF vFg gwlF nhIN kr skdy, swcf suwK afpsI ipafr qy dUijaF dy duwK-suwK vMzx ivc hI hY. ijs Gr ivc ipafr nhIN, Aus Gr ivc KuÈIaF kdy vI nhIN af skdIaF qy KuÈIaF pYsy nfl nhIN KrIdIaF jf skdIaF.
bljIq kOr 926, grIn mfzl tfAUn, jlMDr
jvfb
tI[ vI[ cYnl `qy sfVPUk qy mfrDfV dy idRÈ af rhy sn. do iPrikaF dy pYrokfr afps `c lV rhy sn. cYnl vfly vI afpxy sOVy ihqF kfrn bldI `qy qyl pfAux `c koeI ksr nhIN sn Cwz rhy qy CotI Gtnf ƒ vI snsnIKyË bxf ky pyÈ kr rhy sn. pRoPYsr hrvMq isMG df ds sflF df lVkf vI bVy iDafn nfl tI[ vI[ vyK irhf sI.
‘pfpf ieh lok iek-dUsry nfl ikAuN lV rhy hn?` acfnk hI Aus ny pRoPYsr koloN svfl puwiCaf.
‘bytf ieh afpo-afpxy Drm kfrn lV rhy hn qy afpxy ƒ dUsiraF nfloN vwzf qy cMgf sfbq krnf cfhuMdy hn.` pRo: hrvMq isMG ny jvfb idwqf.
‘pr pfpf qusIN qF mYƒ keI vfr dwisaf hY qy sfzy skUl ivc vI sfƒ dwisaf jFdf hY ik sfry Drm qy sfry iensfn brfbr hn, rwb iek hY, iksy nfl nÌrq nhIN krnI cfhIdI, hMkfr qy kroD qoN dUr rihx vflf qy nIvF ho jfx vflf iensfn hI DrmI bMdf huMdf hY pr ieh sfry lok qF guwsy qy hMkfr ivc af ky iek-dUsry ƒ mfr rhy hn, ieh lok iks qrHF Dfrimk hoey?`
Coty bwcy dy ies svfl df jvfb dyx dI bjfey pRoPYsr hrvMq cuwpcfp ieh soc irhf sI ik Èfied ies svfl df ‘jvfb` iksy kol vI nf hovy.
plivMdr isMG sohl ipMz pIr dI sYn, zfk: bwbrI nMgl, iËlHf gurdfspur
zfktrI muafienf
iÈMdy ƒ nOkrI leI zfktrI muafieny dI loV sI. Auh zfktr kol igaf qF zfktr sfihb ny Aus df srIr cYWk kIqf qy cYWk krn ivc keI kmIaF pfeIaF geIaF pr zfktr sfihb ny jdoN mYzIkl irport bxfeI qF irport pfËyitv afeI. iÈMdy ƒ afpxIaF srIrk kmIaF dI jfxkfrI sI pr Auh kuJ nf boilaf. zfktr sfihb aqy iÈMdy dIaF awKF dy ieÈfiraF ivc hI iÈMdy ny zfktr sfihb dI jybH ivc iek pMj sO df gFDI vflf kVkdf not (pwqf) pf idwqf.
nvIn goiel bohf, s[ s[ skUl, rfmgVH ÈfhpurIaf
hmdrdI
sfeIkl Aupr svfr bËurg df sMquln ivgVidaF vyK surjIq KVHy afto ivcoN PurqI nfl Auqr ky Aus ƒ sMBflx leI dOiVaf pRMqU bËurg Aus dy sMBflx qoN pihlF hI izwg ipaf. surjIq ny Aus ƒ AuTfieaf aqy Aus df iKMizaf sfmfn iekwTf krky Aus dy hvfly kr idwqf. bËurg asIsF idMdf cilaf igaf.
eyny ƒ iek ispfhI ny surjIq ƒ af dboicaf, ‘kOx aYN Eey?`
‘jI[[[ myrf nfm surjIq ey[[[ mYN awj pihlI vfr Èihr afieaf hF[[[` surjIq ny sihm ky jvfb idwqf.
‘mYN jfxdYN qyry argy pihlI vfr ÈYhr afAux vfilaF ƒ[[[` ispfhI rohb nfl boilaf aqy surjIq ƒ mwloËorI afpxy nfl lY quiraf.
surjIq ny afpxI bFh CuzfAux dI koiÈÈ kridaF ikhf, ‘[[[ pr hOldfr sfhb[[[ qusIN mYƒ ikDr lY cwly E?`
ispfhI ny pihlF qF Aus dy QwpV jiVaf aqy iPr ikhf, ‘qyry argy iCwqrF dI jbfn eI smJdy ny[[[ qUM Qfxy cwl[[[ afpy dwsyNgf ik buVy df kI-kI sfmfn sfÌ kIqY[[[?`
‘pr hOldfr sfhb[[[ mYN qF hmdrdI dy nfqy bËurg ƒ cuwikaf sI` ‘qUM Qfxy cwl sfrI hmdrdI Qfxydfr sfhb ƒ dwsIN[[[` kihMdf hoieaf ispfhI Aus ƒ ËbrdsqI afpxy nfl lY quiraf. afly-duafly dy dukfndfr cuwp-cfp ieh qmfÈf vyK rhy sn.
sVk df moV muVidaF hI ispfhI ny nf afpxI pkV iZwlI kridaF ikhf, ‘cwl Eey! kwZ pMjfh rupey qy Bwj lY[[[ jy Qfxy lY igaf qF do-ZfeI sO qoN Gwt KihVf nHIN Cutxf[[[?`
surjIq ƒ pMjfh rupey ivc jfn bcdI ssqI jfpI aqy afpxI jyb ivcoN ds-ds dy pMj not kwZ ky Aus ny ispfhI dI nËr kr idwqy. ispfhI ny not PV ky jyb ivc pfey aqy lihrfAuNdf hoieaf iksy dUjy surjIq dI Bfl ivc qur ipaf.
surjIq lihrfAuNdy jf rhy ispfhI ƒ vyK hI irhf sI ik sVk iknfry bYTI apfhj buwZI ny Aus dI bFh hlUxidaF ikhf, ‘puwq mYƒ sVk qF pfr krfeIN[[[.`
surjIq Aus dI imMnq ƒ axsuixaf kr BIV ivc guMm ho igaf., rÈId awbfs sOdfgr ivlf, lvkuÈ ngr, mlyrkotlf
iewËq df svfl
ipMz dI mMzI `coN bsqI dy cfr bMdy kxk dIaF borIaF cuwk dy jwtF ny rMgy hwQIN PV ley. mMzI ivc rOlf pY igaf. koeI afKy eynf ƒ eyQy hI jUq pqfx krky Cwz idE. jy Qfxy PVf idwqy qF ienHF ƒ CuzfAux vfly pihlF hI phuMc jfxgy. iksy ny ikhf mUMh kflf krky gDy `qy cVHfE. aKIr Qfxy jf ky munÈI df imMnq qrlf krky qy kuJ dfn dkÈxf dy ky irport ilKfeI. puils afeI qy corF ƒ PV ky Qfxy lY geI. corF dy vfirsF ny ipMz dy srpMc DqUrf isMG ƒ jo ik swqfDfrI pfrtI nfl sMbMiDq sI, Qfxy tYlIÌon krky CuzfAux dI bynqI kIqI. jd srpMc ny Qfxy tYlIÌon imlfieaf qF awgoN Qfxydfr sfihb ny dwisaf ik ‘jnfb corF ƒ CuzfAux vfsqy qF Qozy ipMz dI dUjI pfrtI df sfbkf srpMc btyrf isMG pihlF hI afieaf bYTf hY.` jQydfr JMzf isMG df vI iqMn vfr tYlIÌon af cuwkf hY ik ienHF ƒ hwQ nf lfieE afpxy bMdy hn.` ‘aKy jwt qF aYvyN BkfeI krI jFdy aY.` awCf? qF ieh gwl hY mYN vI afKF? qF Pyr ieAuN kr, sfilaF ƒ cMgI qrHF duVMbVI lf ky Gotxf cfV. Cwzx CzfAux dI gwl Buwl jf. afpxI iewËq df svfl aY. hF swc Auh cIË phuMcgI sI? afK ky srpMc ny tYlIÌon rwK idwqf.
srvn isMG pqMg ipMz mfxUky, qih: inhfl isMG vflf, iËlHf mogf

khfxIaF
byhosLI qy lkIrF
kulivMdr ikMdr

grmIaf dy idn sn. hlkI hlkI hvf rumk rhI sI. koeI tfvF tfvf pwqf vI AuWz irhf sI. suwky pwqy ivcfry isvfey AuWzx dy Blf hor kI krn! iksy ny AuhnF nUM iekwiTaF kIqf aqy pMz bMn leI. Ausy pMz nUM cuwkI jf rhI bMso dI rPLqfr ny qyjLI pkV leI, hvf jLrf ku qyjL ho geI sI. ikqy sfry pwqy iKlr hI n jfx. bMsoN qoN pihlf BwTI qpfAux df kMm pRisMnI kiraf krdI sI. hux pRisMnI ny kfPLI idnF qoN BwTI nhIN sI qpfeI. bMsoN hI afAuNdI hY - ajy rItf ivcfr hI kr rhI sI ik KOry pRisMnI ikAuN nhIN afAuNdI! aYny nUM pRisMnI vI af geI.

“qfeI, qyrI Aumr qf bVI lMmI ey. mYN huxy qyry bfry hI soc rhI sI.”

“kI socdI sI myrI DI– qfeI qUM ieMinaF idnF qoN BwTI ikAuN nhIN qpfeI. mYN socdI sI ik qUM TIk hovyN!” rIqf ieEN vfd-ivvfd kr rhI sI ijvyN afpxI hmAumr nfl koeI Kfs vfrqflfp krdI hovy. Auh pRsMnI nUM bVI hI iejLq idMdI sI. pRisMnI vI Auus nfl gwlF krdI n QwkdI. dyKx vfly hYrfn huMdy ik ieh pMjfh, pcvMjf sflF dI aOrq qy Auh bfrHf sflF dI kuVI, eyhnF df kyhf shylpuxf hY!

“qfeI myrI mF isrPL Boly nUM ipafr krdI hY. mYN qF aYvyN bws[[[.”

“cwl kmlI n hovy qF, qUM qF jyTf bUtf vy. qyrf ipE vI qyry vFgU hI myry nfl gwpF mfrdf huMdf sI. dyK rfxo Bolf qyry nfloN inwkf ey. nfly Ehdy qoN inwkf quhfzy Gry koeI hor bwcf nhIN. qyrI mF iesy krky hI Auhdf ijLafdf iKafl rwKdI ey. iPr Bolf iewlqF ikMnIaF krdf hY. qFhIeyN hr vyly Auhdf iDafn rwKxf pYNdY. qUM vI Boly nUM Kyzx ‘c lfieaf kr. lVfeI n kiraf kr, myrI DI.”

“Bolf, BolF, Bolf– sfry Boly nUM hI iKzfAuNdy hn. mYN hI vfDU hF - qdy myrf jIa nhIN lwgdf. mYnUM qF ieh dunIaF kbfVKfnf lwgdI hY qy mYN boJ lwgdI hF.”

“ikhVf boJ? ieh DrqI sB dI mF ey. mF bwicaF nUM boJ nhIN mMndI huMdI.”

ikho ijhIaF gwlF krdI sI ieh ds, bfrF sflf dI kuVI ivckfr ivCoVf ikvyN pY igaf. sLfied mYnUM Xfd nhIN[[[ies axbxqf df kfrn. hF, hF Auh mnhUs idn jdoN mF ny isLkfieq lfeI sI. mYN hwkI bwkI sF, guwsy ivc mwG rhI mF bolI, “dyiKE jI, hrjIq myry qF iblkul afKy nhIN lwgdI. hux ieh inafxI nhIN. iehdy hfx dIaF sfrIaF Gr df inwkf motf kMm krdIaf hn.”

pfpf jI ny iQVkvIN qy kVkvIN afvfjL dI imlfvt jhI ivc hI mYnUM pfxI df glfs ilafAux leI ikhf. mYN cuwp-cfp nlky qoN pfxI df glfs ilaf ky AuhnF dy isrhfxy ies qrHf rwK idqf ijvyN hux dUsry svfl dI AuzIk leI sfvDfn ho ky rfsLtrI gIq ‘jn gn mn’ sLurU krnf hovy.

“qUM ies koloN hor kI BfldI eyN, cMgf Blf qF afKf mMndI ey.”

iPr mYN ies qrHf aMbrF dI AuzfrI jf lfeI sI, pr ieh Azfx bhuq hI CotI sI. QoVHy hI idnF bfd mYN iPr iekwlI  sF. iek by-vwkqI mOq ny sfzf sfrf ivhVf sogmeI vfqfvrn ivc ijAuN bdl idqf sI. qy mYN mF  dIaF gflHF nUM kdI vI iGE dIaF nflHF nhIN smJ skI. ieho myrf ksUr sI. 6 mhIinaF bfd mF ny nMnHy vIr nUM jnm idqf. myrI rwb ny pRfrQnf sux leI. jdoN mYnUM mF dy ibsqr ivcoN inklxf ipaf qF myrI ieh KusLI afeI geI ho geI. myrIaF loVF qoN axjfx mF vIr dy ipafr ivc guafc geI.
vwzy huMidaf sfr hI vIr Gr df icrfg mMinaf jfx lwigaf. mF dI Aus pRqI nyVqf eynI vwD geI sI ik mF nUM iksy hor dI jLrUrq df koeI iKLafl hI nhIN sI. mYN jdoN vI Ausdy nyVy hox dI koisLsL krdI qF vIr ivcoN iek jLflm qy kTor mnuwK bfhr inkl ky myry qy mF ivckfr iek lkIr iKwc jFdf. myrI mF AusdI mrdfngI df mfx kridaF boldI, “myry muMzy nUM qF ieh PYsLnF pwtIaF iblkul nhIN BfAuNdIaF. ieh qF sxy kwpVIN awg lf dyAU jy sfzI kuVI ny afpxI mnmrjLI kIqI.” AusdI khI gwl ny myry vIr nUM vMgfiraf aqy mYnUM vI iekwlqf df colf pihnf idqf.
Aus vwloN vfhI hoeI hr lkIr pihlF-pihl qF iek lkIr hI njLr afAuNdI rhI. iPr acfnk mYnUM ieh lwigaf ijvyN Auh lkIrF dy dUsry pfsy myry awgy awgy quiraf jFdf hovy. jdoN myry aqy Aus (Brf) ivckfr pihlI lkIr ny QF mwlI qF AudoN mYN awT ku sflF dI sI qy Auh isrPL do-iqMn sflF df bwcf. dIvflI df idn sI. Auh ijLd krI jFdf sI ik sfry ptfky myry hn. mF ny mYnUM dUsry kmry ivc iljf ky ikhf, “jdoN ieh sON igaf qUM AudoN ptfky clf lvIN.” Auh ptfky clfAuNdf igaf qy lkIrF iKwcdf igaf. mYN vI lkIrF imtfAux dI koeI Kfs koisLsL nhIN kIqI. aKLIr lkIrF dI hI lMmI pOVI bx geI. mYN jdoN vI pOVI cVHdI qF ipClIaF ipClIaF pOVIaF cknfcUr huMdIaF geIaF. hr pOVI df zMzf iqVkdf igaf. hux mYN bhuq dUr jf cuwkI sF qy Auh vI hor lkIrF iKwcx dI ihMmq guaf bYTf sI. jdoN mYN aKLIrly pOVy qoN Qwly afx igrI qF Auh pihlI pOVI koly KVf myrI byhosLI nUM hI qwkdf irhf. mYN supny ivc hI qwikaf ik mYN qF byhosLI dI hflq ivc afpxIaF sB jLrUrqF pUrIaF krdI hoeI, sB kuJ sFBx ivc jut geI qy Eh hosLmMd huMdf hoieaf vI lkIrF dIaF pOVIaF qoN izwgx krky pYdf hoeI bybwsI dy kfrn ivwc AulJdf hoieaf glq TIk dy cwkr ivc Pws ky rih igaf.


kOrU df KjLfnf

mihMdrpfl isMG DflIvfl

bws dIaF qkrIbn sfrIaF sItF hI XfqrIaF nfl BrIaF hoeIaF sn. myry nfl vflI sIt qoN iek bjLurg ‘tYsko’vfly bws stYNz `qy AuWqr igaf sI. Aus dI QF iek awD KV ijhI Aumr dI aOrq myry nfl vflI sIt `qy af bYTI. vyKx qoN Auh cInI aOrq lgdI sI. mYN QoVf hor suMgV igaf BfvyN Auh vI koeI bhuqI motI nhI sI. sfzy dohF dy cOKty jy pqly nhIN qF drimafny ijhy sn. mYN afdqn Aus nMU muskrfht idwqI aqy Aus ny vI mYnMU BrvIN muskrfht moVI. eyny nMU myry mobfiel Pon dI GMtI vwjI. myrI bytI df Pon sI. awj Aus nMU CutI sI. mYN Gr phuMcx leI lyt ho igaf sI. Aus ny tYlIPon krky myrI shI slfmqI jfnxI cfhI sI. afm dy Ault mYN Aus nfl aMgryjLI ivc gwl kr irhf sI. sLied acyq hI mYN nfl dI sIt `qy bYTI aOrq nMU afpxI bytI df myrf iKafl rwKx df aihsfs krvf ky mfn mihsUs kr irhf sI.

“afeI bI hom sLortlI---.” kih ky mYN Pon kwt idwqf. 

“myrI bytI df Pon sI---. mYN Gr phuMcx leI lyt ho igaf aF. Aus ny mmUlI ijhI muskrfht nfl huMgfrf Biraf. mYN Aus awgy awj dy idn dI qrIPL kr idwqI—

“ikMnf suhxf idn af awj--.” mYN ieMglYNz dy igwly suwky mOsm dI QF inwGy aqy DupIly idn df ijLkr kIqf.

“hF bhuq suhxf--. iesy leI asIN sfry pfrk GuMmx cwly af. bfad ivc ikDry Kfxf vI Kf lvFgy. ieho ijhy idn df jLrUr Piedf   AuTfAuxf cfhIdf aY--. Auh iPr muskrfeI. mYN bws ivc ingfh mfrI. awT dws df pRIvfr  GwugIaF vfgUM GUM GUM krdf myry nyVy dIaF iqMn cfr sItF mwlI bYTf sI. AuhnF dIaF gwlF mYnMU smJ nhI af rhIaF sn. bolI ijAuN vwKrI hoeI.

“ieh sfrf qyrf pRIvfr aF--?” mYN Aus nfl gwlbfq awgy qorn leI puiCaf.

“hF—Auh myry iqMn muMzy—myrf pqI—myry mF-ipE qy myrI BYx .” Aus ny ANugl dy iesLfry nfl AuhnF dI jfx pCfx krfeI.

“iqMn muMzy qy kuVI koeI nIN--!”

“nhIN–bdiksmqI nfl---.” Auh QoVHI Audfs ho geI lgdI sI ijvyN Aus nMU kuVI nf hox df bhuq gm hovy. kuVIaF dI QF isrPL muMzy hox krky mYN Aus nMU vDfeI dyxI chuMdf sI. Aus dI AudfsI vyK ky myrf hONslf nf ipaf. Aus ny bymqlb ijhf sLIsLy ivcoN bfhr vyiKaf aqy iPr afpxy pRIvfr vwl vyKx lwgI.

“qusIN ikQoN dy rihx vfly ho--?” mYN Aus nMU atkl pwcU iksy kOm nfl joV ky Aus dI nrfjLgI muwl nhI lYxf chuMdf sI. vYsy myrf Aus nfl gwlF krn nMU mn krdf sI.

“hux qF aYQy dy eIaF--. vYsy asIN sfAUQ korIaf qoN aF—isEl qoN---.” Aus ny myry vwl nIJ nfl qwikaf. sfzIaF gwlF df islslf cldf irhf. mYN kdy sfAUQ korIaf nhIN igaf aqy nf hI AuQoN dy iksy pRIvfr nfl myrI koeI jfx pCfx hY. mYnMU sfAUQ korIaf bfry hor jfnx dI iewCf hoeI. mYnMU AuQoN dy siBafcfr aqy afm lokF bfry vI koeI Kfs igafn nhIN hY. mYN Aus NnMU svfl krdf irhf aqy Auh inwky inwky jvfb idMdI rhI. myry mn ivc Aus leI iek svfl vfr vfr AuTdf aqy myry bulHf myry bulHf `qy afAux qoN pihlF hI vfips clf jFdf. mYnMU zr sI ik ikqy Auh myry svfl df burf nf mnf lvy. myry leI Ausdf eysLIan hox dy nfqy kuVI nf hox nMU bdiksmqI kihxf aVfAuxI bixaf hoieaf sI. acyq hI mYN afpxy dysL pMjfb clf igaf. ijQy kuVIaF qoN jMmx df hwk vI Koihaf jf irhf sI. ijQy ijMdgIaF dyx vfly zfktr afpxIaF qjOrIaF Brn Kfqr axjMmy bwicaF (sLfied muMizaF nMU vI kuVIaF kih ky)N nMU kwuK ivc hI Kqm kr idMdy hn aqy afpxy pivqr ikwqy nMU lfj lf rhy hn. mF ipAu  pqf nhI ikvyN afpxy bwcy nMU Kqm krn dI zfktr nMU iejLfjq dy idMdy hn. iPr kql krn qoN bfad ieMJ Gr afAuNdy hn ijvyN kuJ hoieaf eI nhIN huMdf.-------qy ieh vI iek eysLIan aOrq hY jo kuVI nf hox nMU aBfgf smJdI hY. iehnF eysLIan iKwqy dy lokF dy siBafcfr df PLrk   mYnMU  smJ nf afieaf. mYN ies svfl dy jvfb leI Aus nMU hor kurydxf chuMdf sI. ies aOrq nMU pwuCF ik nf puwCF--! ieh svfl buJdI jgdI lft vFg myry mn ivc jg buJ irhf sI.
mYN afpxy afp nMU QoVf sucyq krn dI koisLsL kIqI. aYvyN hI sIt ivc pfsf ijhf mfiraf. afpxI svY iewCf nMU iekwTf kIqf aqy svfl dfg idwqf—
“kI quhfzy dysL ivc kuVIaF nMU muMizaF nfloN vwD psMd kIqf jFdf aY?” Aus ny myry vwl puCdIaF awKF nfl vyiKaf. Aus dy bulHF `qy pqlI ijhI muskfx vyK ky mYnMU qswlI hoeI. Gwto Gwt myry svfl ny Aus nMU nrfjL nhIN kIqf sI.
“mYN suixaf ik ieMzIaf ivc  jy kuVI hovy qF lok grB pfq krvf idMdy af---?” Aus ny mfVf ijhf myry vwl JukidaF puiCaf. mYnMU afpxy afp `qy sLrm afeI. myrIaF awKF Juk geIaF. mYnMU mihsUs hoieaf ijvyN asIN kfqlF dI kOm vjoN dunIaF ivc msLhUr ho rho hF.  mYnMU Aus dy svfl df jvfb qF dyxf hI pYxf sI. myry koloN ijvyN sLbd guafc gey sn. mYNN mn hI mn ies inwGy aqy DupIly idn nMU kosx lwgf ijs kfrn ies aOrq nfl myrI mulfkq hoeI sI. iPr mYnMU afpxy afp `qy iKJ afeI-------‘jy Blf mUMh bMd krky bYTf rihMdf qF qyrf kuJ Gtdf sI--. mwlo mwlI isMgVIaF CyVdf rihnf---.’ pr ieh Aus dI gwl df jvfb nhI sI. iPr myrf mn kIqf ik JUT mfr dyvF aqy kih dyvF ik sB bkvfs hY aqy pwCmI dysLF df kUV pRcfr aY. mYnMU aijhf krnf vI asMBv lwgf. mYN mihsUs kIqf ijvyN mYN koeI byjLmIrf isafsqdfn hovF aqy pl pl afpxy khy sLbdF qoN iPr irhf hovF. JUT aqy kUV dI Kyz Kyzdf hovF. mYnMU afpxf afp Cotf Cotf lwgx lwgf. ieho ijhf ikMnF kuJ myry mn ivcoN plF ivc gujLr igaf. mYnMU afpxf bcfE krn leI koeI rsqf nf lwB sikaf.

“hF---- koeI koeI kys ho jFdf. mfVI gwl af--.” mYQoN msF awDf ku hI swc boilaf igaf. myry pYr Aus dy svfl nfl AuWKV gey sn.

            “kuJ sfl pihlF sfzy vI eyvyN eI huMdf sI---.” Aus dI ies gwl nfl mYnMU Drvfs ijhf hoieaf. mYnMU rfhq mihsUs hoeI. kuJ ku  hYrfnI vI. sLied Auh mYnMU hor kurydx leI aijhf kih rhI hovy. iek vyr AuKiVaf bMdf CyqI sihj nhI huMdf. Auh hOlI hOlI afpxy bfry dwsx lwgI. mYN jo Aus qoN puiCaf sI Aus bfry socidaF pMjfbIaF aqy   ihMdosqfnIaF dy BivwK bfry socx lwgf.

            korIaf vI eysLIan iKqy df dysL hox krky sfzIaF kuJ ku kdrF kImqF imldIaF juldIaF hn aqy kuJ vwKrIaf vI. iek gwl jLrUr sFJI hY ik dovF dysLF dI pyNzU vsoN df vwzf ihwsf KyqI `qy inrBr krdf hY. KyqI dy kMm leI qF bMidaf dI jLrUrq huMdI sI. awj klH qF sB bdl igaf hY. hux n koeI bldNf nfl vhuMdf bIjdf hY qy n hI koeI gozI krdf hY. n hI koeI rfqF jfg ky pfxI lfAuNdf hY. n hwQIN koeI Psl ktdf hY qy n hI koeI PilafN nfl dfxy kwZdf hY. n iksy nUM qUVI nfloN dfxy vwK krn leI hvf dI AuzIk krnI pYNdI hY. hux qf msLInF hI sB kuJ krdIaF hn. iPr bMidaF dI hux Blf kfhdI loV hY! pr purfxy ivsLvfs jldI nhIN bdldy huMdy. kfrn qf hor vI hn ijvyN pirvfr dy nF nUM awgy qornf qy buZfpy ivc mF-bfp dI syvf krnf. dfj-dhyjL vI sfzy klcr df mfVf qy nuksfndyh ihwsf hY.
mYnUM myrI mf df myrIaf BYxF nfloN vwD ipafr krnf, cMgf Kfx nUM dyxf, vwD afjLfdI – sB kuJ df iKafl afieaf. mYnUM lwigaf myry koloN axjfxy hI myrIaf BYxF nfl vDIkI huMdI rhI sI. pihlI vyr mYnUM gunfh df aihsfs hoieaf. pr hux qF bhuq dyr ho cuwkI sI.
“kI qUM mYnUM afpxyy bfry QoVHf ivsQfr nfl dws skdI ey, plIjL?” mYN afpxI QF Aus vwl iDafn idqf.
“myrf korIan nF qF bhuq lMbf hY, mYnUM ipafr nfl sfry ikMmI bulfAuNdy ny. myrf ipE Cotf drimafnf iksfn sI. KyqI df kMm krky pirvfr df pyt pfldf. myry jnm qoN bfd myrI mF hor vI aPLsosI geI. AusnUM myry ipE dy ieklfpy dy nfl nfl mYnUM pVHfAux qy ivafhux dI vI iPkr sI. jd vI mYN kdy ibmfr ho jFdI qF Auh myry mr jfx dI duaf krdI. pr rwb ny AusdI gwl suuxI nhIN. AusnUM mYnUM qy myry bfd BYxF BrfvF nUM pVHfAuxf hI ipaf qy iPr sfzy ivafh krny hI pey. aKIr myry ipE nUM jLmIn vyc ky isEl sLihr afAuxf hI ipaf. sKLq imhnq mjLdUrI nfl Auh afpdf qy mF df pyt pfldf.” ikm afpxI gwl ds rhI sI qy mYnUM myrf jmfqI krqfr Xfd afieaf. Aus nUM vI afpxIaF kuVIaF dy ivafhF aqy pVHfeI kfrn jLmIn vyc ky sLihr ivc doDI bxnf ipaf.
“qusIN kMm kI krdy E?” mYN  AusdI pVHfeI sbMDI jfnx dI koisLs kIqI.
“mYN aiDafpkf hF.” Ausny QoVHf ijhf mfn nfl ikhf. “hux jdoN myrI mF myry mr jfx dIaF dvfvF nUM Xfd krdI aY qf rox lwg pYNdI aY. afpxy afp nUM gunfhgfr smJdI aY pr mYnUM pqY ik Aus vyly Ausdf mfqrI ipafr mjLbUrIaF dI icAuNkxI imwtI Qwly dibaf igaf sI. mYnUM Aus nfl koeI iglf nhIN.” mYnUM pMjfb qy ieMzIaf ivc kuVIaF dy BrUx-hwiqaf df iKafl afieaf. pqf nhIN ikMnIaF zfktr, nrsF, tIcr, vkIl,  isafsqdfn – awj qIk asIN kuVIaF kih ky mfr mukfey hn. AuhnF  kuVIaF ivcoN pqf nhIN iksny mfeI Bfgo jf JFsI dI rfxI bxnf sI. pqf nhIN iks iks ny pulfVF AuWqy afpxIaF pYVF dy insLfn Cwzxy sn. pqf nhIN iksny smfj syvf dy Kyqr ivc mdr trysf bnxf sI. ho skdY koeI cMgI isafsqdfn bxky dysL dI qkdIr qy qsvIr bdlx ivc shfeI huMdI. sLfied Auh jF AuhnF dy bwicaF ivcoN koeI lYinn, mfrks jF mfE jnm df, jo dunIaF `qy brfbrqf dI sQfpqI leI sMGrsLsLLIl huMdf!!!
“vYsy vI kuVIaF muMizaF nfloN mF bfp nMU vwD ipafr krdIaF---.”Aus ny ipafr BrIaF njLrF nfl afpxy mF –bfp vwl vyiKaf. mYnMU myrI mF Xfd afeI. mYN lMzn ivc jdoN afpxy kMm aqy bwicaF nfl bWJf hoieaf sI qF myry mF ipAu ipCy ipMz ivc sn. mYN mF dI ibmfrI dy afKrI idnF ivc myrIaF BYxF ny Aus dI syvf kIqI sI. afpxy bfl bwcy Cwz ky Auh vfrI vfrI myrI mF kol rihMdIaF. mYN aYQy bYTf tYlIPon krky hI mF df pqf suqf kr lYNdf aqy afpxf PrjL pUrf hoieaf smJ lYNdf. jd Aus dI ibmfrI ijafdf hI vwD geI qF mYnMU vI ipMz jfxf ipaf. mF df kMmjLor hwQ myry mUMh `qy iPrdf irhf ijvyN Auh myry nksLF nMU afpxI ismrqI ivc vsf lYxf chuMdI hovy. jdoN qwk Auh surq isr rhI Aus df hwQ kMbdf irhf. buwlH Prkdy rhy. hMJU vgdy rhy. Auh sfry df sfrf ipafr myry leI hI sFBI bYTI sI aqy myry `qy lutfAuxf chuMdI sI. AudoN mYnMU myrIaF BYxF dI kurbfnI df aihsfs hI nhI sI hoieaf. myrI mF ny vI sLied AuhnF dI EnI suK nf mnfeI hovy ijMnI ik myrI. mYN msF Ausdy afKrI sfhF mOky phuMicaf aqy cfr hMJU vhf ky afpxy afp nMU sMqusLt kr ilaf sI.

            “pr korIaf ivc hux bhuq kuJ bdl igaf aY--.” ‘bdl’ dy iKafl nfl Aus dy ichry df rMg vI bdl igaf sI.”hux korIaf ivc muMzy Gwt aqy kuVIaF vwD af. hux kuVIaF muMizaF nMU cuxdIaF. muMzy qF ivafh hox dIaF ardfsF eI krdy rihMdy af. bs qMU afeyN kih lf ik kuVIaF muMizaF nMU ivafhuMdIaf—muMzy kuVIaF nMU nhIN--.” Auh hwsI aqy afpxy muMizaF vwl vyKx lwgI.  mYN afpxy bfry socx lwgf. Blf mYnMU ikho ijhf lgdf jy myrI pqnI mYnMU ivafhux leI jnyq lY ky afeI huMdI aqy mYnMU ivafh ky afpxy ipMz lY geI huMdI. hux ijvyN myry ipqf jI sfzy kol rihMdy hn aqy myrI pqNNnI AuhnF dI pUrI dyK Bfl krdI hY. jy ikqy mYnMU Aus dy ipMz rih ky Aus dy mF ipAu dI dyK Bfl krnI pYNdI! kI mYQoN aijhf ho skdf? mYN soc ky kMb igaf. iPr mYN afpxy byty bfry socx lwgf. kI Blf koeI kuVI myry byty nMU ivafh ky lY jfvygI? mYnMU soc ky qswlI hoeI ik aijhy hflfq ajy pYdf nhIN hoey lgdy. mwlo mwlI mYN Ausdy axjMmy byty bfry socx lwgf---jfxI myrf poqf. kI Blf Aus smyN qwk aijhy hflfq pYdf ho skdy hn ik Aus nMU koeI kuVI ivafh ky lY jfvygI? sLied—EdoN qwk sMBv ho vI skdf---! afKr jo gunfh aqy axjMmIaF kuVIaF dy kql sfzI pIVHI kr rhI hY Aus gunfh dI sjLf afAux vflIaF sfzIaf pIVIHaF jLrUr BugqxgIaf. Auh ijMnHf ny koeI ksUr kIqf hI nhIN--.
“hux korIaf ivc qF kuVIaF ‘sLfhI KLjLfnf af’ ---sLfhI KjLfnf---.” Auh Pyr hwsI  ies vyr mYnMU Aus dI hfsI ipCy AudfsI vI iCpI hoeI mihsUs hoeI jF iPr ieh myrf vihm sI.
“sfzy dysL ivc ies gwl nMU kihx leI ‘kOrU df KjLfnf’ ikhf jFdf aY. suixaf kOrU koeI bhuq hI amIr bfdsLfh sI.” Aus ny myry vwl iDafn nfl vyiKaf, ijvyN myrI gwl nMU smJx df Xqn kr rhI hovy. iPr Aus ny afpxI gwl vwl afAuNidaF ikhf—
“mYN afpxy mF ipAu df pUrf iKafl rKdI aF. mYN kI awj kwlH dIaF bhuqIaF kuVIaF rKdIaf. myrI mF dI guaFZx dy do muMzy sn. EdoN myrI mF Aus `qy bhuq rsLk krdI. Auh AusdI cMgI iksmq dIaF gwlF krdI. Ausdy doNh muizaF `coN iek nsLyVI bx igaf. dUjf KyqI krky  afpxy pRIvfr df msF iZwz qordf aY. Auh ivcfrI afpxy pqI nfl bhuq aOKy idn kwt rhI af.”Ausny Aus jnfnI bfry qrs jLfhr kIqf.
“ivcfrI---.” kih ky Aus ny afpxI gwl jfrI rwKI.
“myry mfpy ipMz nMU hmysLF Xfd krdy rihMdy sn. mY AuhnF leI ipMz ivc Cotf ijhf Gr bxf idwqf. hux jdoN AuhnF df idl krdf Auh ipMz rih afAuNdy af. kdy kdy asIN vI ipMz CutIaF kwt afAuNdy aF. hux Auh jnfnI myrI mF `qy rsLk krdI af. hux Auh kihMdI af ik cMgf huMdf jy myry kuVIaF eI jMm pYNdIaF sLied mYN sOKI rihMdI--.”
mYnMU myry ipMz dy keI muMzy Xfd afey ijhVy nisLaF krky afpxy Gr qbfh krI bYTy sn. kuJ hor ijhnF dy mF ipAu ipMz ivc rul Kul ky idn ktI kr rhy sn. mYN soiocaf iehnF dy mfipaF ny iehnF dy jnm `qy jLrUr lwzU vMzy hoxgy. lohVIaF mnfeIaF hoxgIaF. AuhnF dy jnm idn mnfAux leI lokF nMU sLrfb mIt dIaF pfrtIaF idwqIaF hoxgIaF aqy KUb BMgVy pfey hoxgy. AuhnF ‘ivcfry lokF ` bfry soc ky myrf mn hor vI Audfs ho igaf.
“muafP krnf kI qMU Audfs aYN ik qyry koeI kuVI nI--?” mYN Aus nMU ibnF soicaF hI puC bYTf. bws dy zrfeIvr ny agly bs stp `qy rukx leI iesLfrf kr idwqf sI. svfrIaF Auqrx leI AuWT KVHIaF   hoeIaF sn. bws rukI qF bjLurgF vflI sIt `qy bYTy Aus dy ipAu nMU Aus dy pqI ny bws ivcoN Auqrn leI shfrf idwqf. Aus dI mF nMU muMizaF ny shfrf dy ky Auqfr ilaf sI. Aus dy ipAu nMU bws ivcoN Auqfr ky Aus df pqI ieMJ mihsUs kr irhf sI ijvyN Aus ny sPl qIrQ Xfqrf kIqI hovy. sB qoN ipCoN Auh afp AuqrI.

            “mYN Blf ikvyN KusL ho skdI aF? mYnMU jo kOrU df KjLfnf ‘nI lwiBaf—.”  Auh iPwkI ijhI hfsI hsdI bws ivcoN Auqr geI. mY NafpxI sB qoN sB qoN CotI qIjI DI bfry socx lwgf ijhVI pqf nI ikMny ku lokF dIaF awKF df ielfj krdI hY. ipCly idnI iek awT ds sfl dy bwcy dIaF awKF tYst krdy smyN  Aus nMU Aus bwcy dy idmfg ivc itAUmr hox df sLwk ipaf sI. Aus bwcy nMU Aus ny iswDf hspqfl Byj idwqf sI. cYk krn `qy Aus df sLwk shI inkilaf aqy bwcy df qruMq apRysLn krky Aus nMU bcf ilaf igaf. Aus dI mF ny myrI bytI nMU lwKF duafvF idwqIaf. jy Blf asIN Aus nMU kuVI smJ ky grBpfq krvf idwqf huMdf qF awj mYQoN vI kOrU df KjLfnf Kus igaf huMdf. mYN soc ky kMb igaf-----



khfxI:
GVUkU nwt

drsLn isMG iZloN
aYzItr:
www.charchapunjab.com

dy. ipCly aYqvfr, mYN AuhnF nUM gurduafry imlx leI AuzIkdI rhI. qusIN…” Auh cuwp n krdI jy mYN ieh nf puwCdf, “aYnI jfxkfrI ikvyN?”

      “ijhnF nfl inBfAuNxI hovy, AuhnF dI jfxkfrI qF rwKxI pYNdI hY.” Auh iPlfsPfnf aMdfjL ivc Boly-Bfa hI ieh sB kuJ kih geI. EhI BfsLx mukfbly vflI kuVI lwgI.

      “qusIN afpxy bfry kdI kuJ disaf hI nhIN?” mYN mlo-mlI hwsidaF puiCaf.
“qusIN kdI puiCaf hI nhIN” – culbulfpx iPr qfrU ho igaf. nfl hI Ausny afpxI rfm-khfxI sLurU kr idqI, “EdoN ku eI, QoVHI dyr bfd mYN eyDr af geI. ‘Eh’ ieQoN df hI sI. cMgf sI. sYks df mfiraf. ‘Euhny’  aYsI cwkI JoeI ik do ku sflF `c muMzf qy kuVI ho gey.”

       AuhnUM socF `c peI nUM vyK ky mYN soc irhf sI – ‘aYnI KulHI gwl bfq dI qF mYN afs nhIN kIqI sI!’ KLYr!

      “bs, ijvyN mYN  quhfnUM  dwisaf, sYks  df BuwKf, AuhnUM mYN  iZwlI iZWlI lwgx lwgI. mYQoN iknfrfksLI krky aYDr-aODr mUMh mfrn lwgf. gwlF myry qk phuMcdIaF rhIaF. pihlF-pihl qF mYN ivco-ivc pINdI rhI, sbr krdI rhI. keI vfrI ‘gurU mhfrfj’ df shfrf ilaf. rojL pfT krdI, suKxf suKdI, Dfgy qvIjL vI krfey. pr gwl qF myry bYWz rUm qk af phuMcI sI. shury nfl gwl kIqI. shurf ivcfrf ‘pRmfqmf dI krnI’ kih ky ipCly kmry ivc jf ky pfT krn lwg jFdf – keI vfr qF mYN AuhnF nUM roNidaF vI vyiKaf. koeI cfrf nf cldf vyK ky – iek idn mYN ‘EhdI’ rKyl dI cMgI KVkYNqI kIqI.” Auh ieMJ ds rhI sI ijvyN kuJ hoieaf hI nf hovy.

      sfh ijhf lY ky, “ bws, iPr kI sI, Auh tFgo ijhI khy:  “eyhnUM” rwK jF “mYnUM”. gwl qF lMmI hY. afiKLr rgiVaF-JgiVaF `c Cwz-CzfeI ho geI. dovyN bwcy mYnUM iml gey.

      sLfbfsL! myry shurf sfihb dy, pRmfqmf AuhnF nUM afpxy crnF `c jgfh dyvy, ijhnF ieh  mihl ijwzf Gr myry iekwlI dy nF lvf idqf. swc jfixE, mrdy dm qk bfpU jI dI aYnI syvf kIqI ik kdy ‘puwq’ nhIN Xfd afAux idqf.”

      mYnUM ligaf gwl pUrI ho geI hY. KihVf CuzfAux dI skIm bxf hI irhf sI -  Auh iPr sLurU ho geI:

      “kort ny PYslf kIqf ik bwcy 18 sfl qoN bfd iksy kol mrjLI rih skdy hn. pr AusqoN pihlf mF nfl hI rihxgy. EuhnUM, iehnF dy zYzI nUM, hr mhIny Krcf Brn df hukm idqf. rwb nUM jfn dyxI af – JUT nhIN boldI – myry shury vrgf dyvqf bMdf mYN nhIN vyiKaf.”
mYnUM iek vfr iPr ieMJ ligaf ijvyN gwl Dur lg geI hovy.

       “afh hux EdyN df, ijdy quhfnUM pihlI vfr klIink `c imly sI, iek hor isafpf jfn nUM ipaf hoieaY. sfzy zfktr nUM sLwk af muMzy nUM koeI guWJI ibmfrI hY. hux awj mYnUM qy prsoN kuVI nUM blwz tYst leI bulfieaf sI.” gwlF krdI krdI Auh cfh vI Dr afeI sI. asIN cfh pIqI. mYN AuqoN-AuqoN iksy idn Gr afAux df inAuNdf dy ky vfps af igaf.

      ijLMdgI dI eynI muKqsr ijhI khfxI nUM bIqy cvI-pwcI sfl lMbf kridaF jdoN mYN socdf sI qF mYnUM keI qrHF dy iKafl afAuNdy. Euhdy nfl hmdrdI huMdI. idlcspI vwDdI. hYrfnI dy nfl nfl gpOV-sMK vI lwgx lwgdf. ‘iqRaf cilwqr’ df sLwk vI pYNdf. idmfg kihMdf KihVf Cuzf – idl vihxf `c vih jFdf.

                                    *****************

      tYlIPon KVikaf – buJI hoeI afvfjL – Gr afAux leI kih rhI sI, huxy hI. sLfm df vylf sI. Ehdy “huxy” AuWqy jLor pfAux nfl mYN kfhilaF vFg clf igaf.

     awKF pUMJdI bolI, “EhI hoieaf, ijsdf zr sI. muMzy dI blwz irport qoN zfktrF nUM eyzjL hox df sLwk pYNdf[[[ mYN qF pwtI geI jI. mMYnUM qf kuJ nhIN suJdf. kI krF ikDr nUM jfvF. hy siqgur swcy pfqsLfh rwK lY hwQ dy ky. ieho ijhI nfmurfd ibmfrI nf inkly. – qUM hI hYN dfiqaf rwKx vflf.”

      mYN Eprf ijhf hONslf idqf qy nfl dI kursI AuWqy bYT igaf.

      “mYN sgoN quhfnUM vI kihxf sI – agly hPLqy asIN iqMny ieMzIaf jf rhy hF, itktF buwk krvf leIaF ny. AusqoN iqMn ku hPLqy ipCoN ivafh Diraf muMzy-kuVI dohF df. EQy sfrIaF iqafrIaF qF ipMz vfly kr lYxgy. pr iPr vI ikhf jy qusIN cldy qF cMgf sI.” Auhny apxwq jqfeI, ijvyN qrsyvyN df mfiraf bMdf afm krdf hY.

      mfhOl boJl bxdf jf irhf sI. muV-iGV gwl eyzjL hox dy ‘swLk’ duafly af rukdI. keI svfl Auhny kr idqy sn qy keI svfl myry idmfg ivc GuMm rhy sn -

      “jy swcI ieh nmurfd ibmfrI inkl afeI? jy kuVI nUM vI ieho kuJ inkilaf?” iPr afpxy afpnUM TuMmxy dyx leI afpy jvfb idqy jFdy. AuhnF jvfbF dI sfzy dohF vloN hfmI vI BrI jFdI.

      “ajy qF jI, Coty zfktrF ny hI tYst kIqy ny, AuhnF nUM kI pqY? kihMdy ny klIinkF `c KUn dy sYNpl vI bdl jFdy ny? qUM eI rwKx vflf aYN Aupr vfilaf.” Auh sRI hirmMdr sfihb dI GsmYlI ijhI pyitMg vwl JukidaF hwQ joVy. mYN iDafn nfl vyiKaf kMD nfl lwgI pyitMg jLrf tyZI hoeI peI sI.
“hux qusIN hI dwso – ieho ijihaF sLwkF nfl ivafh vrgy kfrj qF nhIN roky jFdy nf? cfr bwicaF dI ijLMdgI df suafl aY? muMzy, kuVI dy shury kI socxgy? myry mfpy kI kihxgyy?” Auh afpxy hI rOa ivc khI jf rhI sI.

      KOPLnfk cuwp. -BUq-bMgly vrgf Gr aqy zUMGI sLfm df vylf!

      ‘jy ieh ‘sLwk’ swc inkilaf qF’ socdf socdf mYN vfps af igaf.

      ies sB kfsy bfry afpxI GrvflI nfl gwl kIqI.            

      afnIN-bhfnIN,  sihMdy-sihMdy  imwqrF-dosqF nfl vI ies hflq ivc dohF ivafhF dy isry cVH jfx dy inklx vfly  nqIijaF nUM hMGfilaf, GoiKaf qy joiKaf.

      iek idn qF – mYN qy myrI pqnI dUro-dUrI vI ho gey. mYN khF, “mYN cMzIgVH Pon krky, AuQoN ivafh ky ilafAux vfly muMzy, kuVI dy mF-ipE df pqf krky, ieh ‘sLwk’ vflI gwl AuhnF nUM dwsxI hY.”

      myrI Gr vflI khy, “qyry mfmy dy muMzy lwgdy ny, af jFdIey bulfey dupihrf kwt jf. sfrI Aumr ieho kuC eI krdf irhNY – kI qYnUM iksy ny mUMgry pf `qy,- aKy mYN kOx? Kfh-mKfh.” rsoeI ivc BFzy KVkx dI AuWcI huMdI afvfjL, Auhdy guwsy df pfrf cVHx df iejLhfr kr rhI sI.

      iek-do hor jfxUaF nUM vI Gyxy ijhy pf ky ieh suafl puiCaf: ‘ies hflq ivc qIjy iqhfkV nUM kI krnf cfhIdf hY?’ sfiraF df GiVaf GVfieaf jvfb huMdf – “dV vwt jLmfnf Kwt” – “ies qrHF qF sfrI dunIaF ivc hI iksy dI koeI n koeI pRfblm huMdI hY – ikhdI ikhdI sflv krdf iPryNgf!”

      mYN vI Gysl ijhI mfr leI. Auh pirvfr ieMzIaf AuWz igaf. AuQy kI hoieaf– Aus pRqI myrI idlcspI mr geI sI. soc vI ipwCf krdI krdI hMB geI. ‘BYVy nqIjy inklx’ df Jorf ‘hoAU prHy’ Aupr af ky ruk jFdf.

                                    ***************
cfr ku mhIinaF bfd AuDroN Pon afieaf, “asIN hPLqf ku pihlf hI afey sI, nUMh, jvfeI nUM vI nfl hI lY afeI. mMuMzy, kuVI dy ivafh dI pfrtI rwKI af. pirvfr smyq afieE.”
mYN ruky rfPLqy nUM mukf dyxf cfhuMdf sI-“Es idn qF asIN jrmn hovFgy.” tYlIPon Aupr hI cukqf kr idqf. mYN mn vI bxf ilaf sI ik ‘qUM afpxy Gr qy mYN afpxy Gry.’

      pqf nhIN ikEN! mYN afpxI bytI nUM nfl lY ky, sLgn dyx qy hfl-cfl puCx clf igaf. ‘Eh’ qy lMmy-JMmy muMzf, kuVI Gr imly. ieMJ lwigaf ijvyN pMjfbIaq ivc pwCmIpuxf mwlo-mwlI viVaf jf vfiVaf hoieaf hY. slfm-duaf hoeI. QoVHIaF bhuqIaF ipwCy dIaF gwlF hoeIaF. Auh inhory ijhy mfrky gwl krdI sI, ijvyN AuhnUM jrmnI vfly bhfny df pqf lwg igaf hovy. Ausny sfzI jfx-pCfx krvfeI ik aMkl surjIq, iehnF dy ipMz hYWz mfstr lwgy rhy hn. myrI bytI nUM AuhnF ipafr idqf. asIN vfps af gey. iPr koeI bfhlf rfPLqf nf irhf.

                                                                        ***************

      AuDroN vDfeIaF dy do Pon afey. Ehdy muMzy dy Gr ‘kuVI’ aqy kuVI dy Gr ‘muMzy’ ny jnm ilaf sI. sfry iekwTy hI rihMdy sn. myrf jo ‘sLwk’ vflf ‘aMdrlf zr’ sI, Auh krIbn AuWz puwz hI igaf.

******************

      myry tYksI vfly kMm ivc nvF sfl cVHx qy ikRsims bIqx nfl mMdf af jFdf hY. mYN jf pirvfr smyq hr sfl jnvrI dy aKLIr ‘c iqMn ku hPLiqaF leI pMjfb jf afeIdf hY. aYvyN hyrvf ijhf iZlf krn leI.

      cMzIgVH qoN ivafh ky ilaFdy muMzy kuVI nfl ikRsims dI sfLipMg kridaF ‘EhdI’ myry pirvfr nfl twkr ho geI. dovF bwicaF nUM vlHyt ky prfmF ivc iltfieaf hoieaf sI. kihx lwgI, “asIN iqMn jnvrI nUM sfry ieMzIaf jf rhy hF. iehnF dy dfdf-dfdI qy nfnf-nfnI jLor pfAuNdy ny – beI dovF ‘guglU-muglI’ dI pihlI lohVI cMzIgVH mnfeIey.” Auhny vfrI vfrI dovF bwicaF dIaF gwlHF plosidaF aqy QoVHf ijhf nwpidaF, ikhf. Auh bhuq KusL sI jF KusL hox dI aYkitMg kr rhI sI.

      “mYNN qF quhfnUM vI kihMdI hF, bxf lE progrfm, BYx jI.” Auh myrI Gr vflI nUM sMboDq hoeI.

      “iehnF ny vI jfxy, jnvrI dy qIjy hPLqy sLfied 16 qfrIK nUM.” myrI imsjL ny qolvIN ijhI gwl kIqI.

      asIN bwicaF nUM ipafr idqf qF Auhny apxwq ijqfAuNidaF, awgoN kih Diraf, “cMgf iPr ipMzoN bfpU jI nUM kih dyxf, 13 jnvrI nUM cMzIgVH af jfx lohVI `qy, nfly hYWzmfstr sfihb nUM iml lYxgy.”

       sfzy dohF mIaF-bIvI dy idl ivc pqf nhIN kI afeI ik asIN afAuNidaF hI bfpU jI nUM Pon kr idqf, “beI! cMzIgV lohVI AuWqy jf afieE! nfly kuVmxI nUM iml afieE.” myry shury cMzIgVH hox krky myrI pqnI ny afpxI mF bfry mKOl krky bfpU dy KulyH suBfa df Pfiedf    AuTfieaf.
bfpU ny Ausy idn qoN hI cMzIgVH jfx leI lFgV kwZ ley. ivcoN ivcoN Pon krky sfzI jfx-pCfx ivclIaF GuMzIaF vI puWCdf rihMdf.

                                    ***************

      jnvrI dy qIjy hPLqy dy sLurU ivc mYN vI ipMz phuMc igaf. srsrI ijhI suK-sFd puCx qoN bfd, mYN isWDI lohVI dI gwl CyV idqI. 
bfpU qF ijvyN pihlF hI keI idnF df Biraf-pIqf bYTf hovy. Auhny mlvweI lihjy ivc Dr idqI sUeI qvy AuWqy, “sflf lohVI df, mrvf eI idqy sF, duafnI dy jwtF koloN. Auh qF BfeI suixaY, hYWz mfstr dI dfhVI puwtx nUM iPrn. Auh kI huMdY? hF swc, pfsport Koh ilaf agilaF ny muMzy-kuVI dI mF koloN. kihx, afpxy puwq-DI nUM ilaf. nhIN qF qUM hYxI,”

      mYNN cfh pINidaF puiCaf, “hoieaf kI? Blf mYnUM ‘aMdrly zr’ df zr mfr irhf sI.

      “hoxf kI sI.” bfpU ny Gut ky kMbl dI buukl mfridaF – mMjy dy srhfxy vwl pwbF Bfr iKskidaF, bfpU dy gozy kMnF qoN AuqFh inkl gey- “lohVI qoN cfr-pMj idn pihlF CotI kuVI iZwlI-mwTI ho geI. kihMdy-awKF ijhIaF nf Kohly. vwzy mfmy ny kuVI nUM pfieaf kfr `c qy lY igaf cMzIgVH dy iksy vwzy zfktr kol. lY BeI! Es zfktr ny qF kihMdy kuVI dy KUn dIaF pMj-CI sLIsIaF Brky- pqf nhIN ikQy-ikQy Byjy nmUny. mYnUM qF AudoN pqf lwigaf jdoN lohVI qoN pihly idn hYWzmfstr nUM imlx igaf, Auhdy Gr, afQx ku vyly.”

      bfpU ny kMbl dy bMbl vtidaF, QoVHf hor sUq huMidaF, gwl awgy qorI, “afpxy kI kihMdY, hYWzmfstr kihMdf beI koeI lohVI-LlUhVI hYxI. EQy qF BsUVI peI hoeI af. ieMglYNz vflf muMzf-kuVI qF Es rfq nUM hI qfj mihl vyKx idwlI dI gwzI cVH ky cly gey, ijwdy awD-bONdlI inwkI kuVI nUM zfktr dy lY ky gey sI. KUn dy nmUinaF df `jLlt qF EdyN dupihry hI afieaf sI - lohVI qoN iek idn pihlF. mfstr dsdf sI – koeI BYVI ijhI ibmfrI inklI, ivcfrI juafkVI nUM. Auh ibmfrI, kihMdy af, iek dUjy qoN lwg jFdI af. hF swc, iek hor gwl dwsF – zfktr ny inwkI dy mF-ipE nUM swidaf sI, KUn dy nmUny BrfAux vfsqy. AudoN df eI tYNtf KVf hoieaf, hoieaY.- afpF qF beI! dUjy idn eI, lohVI vfly idn svyry PVI bws qy dupihr ipCoN TUh af vwjy ipMz, iPr pqf nhIN kI hoieaf.” bfpU ny hOlf ijhf mihsUs kIqf.
mYN cMzIgVH jfxf qF sI, pr kuJ idn Tihr ky. –BfsLx mukfbly vflf ichrf GuMmdf GuMmdf – tYksI `c DVMm krky bYTx vflf ichrf bx jFdf. ijhVf pihlI mulfkfq vyly vI prvfs dI ijLMdgI bfry nAumId sI qy awj 25 sflF bfd vI nAumId. byBrosgI df mfiraf hoieaf, isr rwKx leI ijvyN koeI moZf loVdf hovy. sfrI rfq vwzIaF-vwzIaF awKF vflI aFzl ijhI guwql kuVI af af ky myry srhfxy KVHdI rhI.
svyry sFJry hI ipMzoN jFdI bws cVky, nyVly sLihroN, cMzIgVH nUM Dur isWDI jFdI koc-bws jf PVI. ZldI dupihr nUM afpxy irsLqydfrF qoN puwC-igwC krky mYN aMdfjLf lf ilaf sI ik EhdI Tihr vflI koTI dUr nhIN.
dUsry idn svyry nfsLqy qoN ipCoN – puCidaF-puCFidaF- ajy mYN GMtI nwpI hI sI ik Auh bfhr af geI. ijvyN jflIaF ivcoN Ausny mYnUM afAuNidaF vyK ilaf hovy. Auhdy nfl iek hor awDKV ijhI aOrq sI. bfd ivc pqf lwigaf ik ieh AuhdI kuVmxI sI. “lE ieh vI af gey, hux prmfqmf sB isWDf krdU.” soPLy vwl bYTx leI iesLfrf kIqf.
mYN afly-duafly vyiKaf qF Auh bol peI, “Auh, myrI nUMh, jvfeI qy AuhnF dovF dy zYzI, svyry rYa krky, agly aYqvfr dIaf sItF buwk krvfAux gey ny. bwicaF nUM vI nfl hI lY gey – kihMdy sI, afAux lwgy kuJ sLfipMg kr ilafvFgy.” Auhny sB kuJ ieMJ ikhf ijvyN kuJ vfpiraf hI nf hovy.
kuVmxI cfh bxfAux leI geI qF Ehny PtfPt ‘GVy qoN kOlf cwk idqf’-“iehnF ‘CyaF’ nUM eyzjL af, bwicaF sxy. myry muMzf-kuVI qF lohVI qoN pihlF hI qfj mihl vyKx dy bhfny isDy idlIEN ieMglYNz jhfjL cV gey. gwl qF bhuq vwD geI sI. JwjU pYx dy zroN qy zfktr dy slfh dyx qy ik ieMglYNz ivc ies ibmfrI df ielfj cMgf hY – ieQoN df KLrc vI qF hY nf…” aYny nUM kuVmxI trya cwkI afAuNdI vyK ky, Ehny gwl nUM ieMglYNz vwl moV ilaf.
Gr dI sPLfeI krn qy kpVy Dox vflI dy afvfjL mfrn `qy kuVmxI Pyr clI geI.
Ehny EQoN hI qMd Pyr PV leI, “[[[ KLrcf ikhVf shU!” Auh ieMJ gwlF krI jf rhI sI. ijvyN mYN Auhdf sFJIdfr hovF qy vfpry kFz bfry BlIBFq jfxdf hovF.

      mYN puC hI ilaf, “ieh hoieaf ikvyN?”

      “quhfzy qoN kI lukoaY, qusIN myry Gr df cwj qF vyK hI ilaY. swcI gwl qF ieh hY jI – myrf muMzf vI ipE AuWqy hI igaY. AudoN ajy skUly hI pVHdf sI jdoN qoN gorIaF, kflIaF qy sfzIaF kuVIaF nfl Kyh KFdf huMdf sI. iPr quhfnUM pqf hI hY ipE-vfhry puwq-DI kI kI guwl iKVfAuNdy ny. EQoN hI ikqoN. mYnUM qF siqgurU swcy pfqsLfh hI bKsLU. pqf nhIN ipCly jnm ivc mYN kI mfVy krm kIqy sn!”

      QoVHf cuwp rih ky afpy hI iPr bolx lwgI, “kuVI suwK nfl bVI sulwg sI, ijMnI dyr iehdf dfdf ijAuNdf irhf, mjLfl kI af kdy rwqI Br vI ieDr-AuDr hoeI hovy. hmysLf afpxy bfby vfly kmry ivc hI sONdI sI.[[[[aMimRqsr vfilaf bKsL leI.- mYnUM qf hux sLwk pYNdf, kuVI nUM vI ieh ibmfrI GroN hI lwgI af[[[[[[ dovF iekwiTaF dI hI ieMpOieMtmYNt afAuNdI huMdI sI. keI vfr qF mYN Gusr-musr vI suxI sI.” asIN dovyN iek dUjy dy mUMh vwl vyKI jf rhy sI. iBaMkr cuwp. mMYQoN bws eynf eI kih hoieaf, “kMjr df puwq ieQoN qk inGr igaf!!!”

      “myry sxy sfnUM pMjF nUM pqf ieMglYNz qoN hI lwg igaf sI – ies nmurfd ibmfrI dy hox df, pr iPr vI asIN sfirafN ny soicaf peI ieQoN vfly iqMn cfr hPLqy luk-lukfa ivc hI lMG jfxgy. sfnUM kI pqf sI[[[[[[[[[[[.”

       gwl Auhdy mUMh ivc hI sI aYny nUM drvfijLEN aMdr afAuNdy muMzy-kuVI ny inv ky mwQf tykidaF vFg siq sRI akfl bulfeI. dohF bjLurgF nUM myrI jfx-pCfx krfAuNidaF dwisaf ik mYN ieMglYNz iehnF dy nyVly sLihr hI rihMdf hF. mMmI hurF nUM ieMzIaf qoN jfxdf hF. hYWz mfstr aMkl myry ipqf jI nUM jfxdy ny.

      muMzy-kuVI vwloN ieh sB kuJ sihj-suBfa ikhf jf irhf sI. mYN hwkf-bwkf KVf sB sux irhf sI. ieMJ lwgf ijvyN AuhnF hoxI nfl smJOqf kr ilaf hovy!

                                    ******************

      ipCly dlfn ivc toaf put ky iek dUsry dy afsry tyZy lot KVy kIqy lwkVI dy KlpfVF dI Zyr ny ajy vI “dildr dI jVH culHy pf” suxn leI kMn AuqFh nUM cuwky hoey sn. koTI dI icpsI PrsL  AuWqy  pocf  Pyrn vflI  qy kwpVy Dox  vflI dy  iZWzU ijhy bwcy irAuVIaF-gwck nUM burk mfrdy,  pfty JwigaF dIaF jybF ivc mUMgPlI qy cyvVf quMnI, bfhr nUM jf rhy sn.
myrf jIa kIqf hYWz-mfstr nUM imldf jfvF – pr mn nhIN  mMinaf. dUjy idn vfpsI vyly bws `c bYiTaF, afpxy afp nUM aKLbfr `c KuBfAux df bhuq Xqn krdf – soc dI sUeI eyQy jf ky aV jFdI –‘jy mYirj srtIiPkyt nfl mYzIkl srtIiPkyt vI nwQI ho jfieaf kry!’
[[[[[jfVH `c jLrdf dwbI bYTy zrfievr ny aYsI bryk mfrI, icrV icrV hoeI--bws AultdI AultdI kwcy lwQ ky tyZI ho geI.
svfrIaF dy cIk-ichfVy qoN iek pfsy inkl ky KVy zrfievr nUM mYN puC hI ilaf, “kI hoieaf?”
“hoxf kI sI Xfr” zrfievr ny mUhrly dMdF dI ivrl ‘coN ZfeI ku mItr AuWqy pqly Quwk dI ipckrI mfridaF ikhf, “BYx dy Ksm, PormYn nUM bVf ipitaf- beI agly phIey df GVUkU nwt kws idE, ikQy suxdy af bfeI. hux vyK lY pMj nwtF nUM hor lY bYTf – qoV `qy jVk krky – pihlF nhIN suxdy iksy dI[[[ mF dy Xfr…awj svfrIaf sxy bws dI jfh jFdI ho geI sI.”

            mYQoN zrfievr df aYksIzYNt bfry sPLfeI vrgf jvfb axsuixaf ho igaf - jdoN myrIaF awKF sfhvyN ‘Ehdf’ mMuzf axkwsy ‘GuVUkU nwt’ vFg GuMm irhf sI. ijsny iqMn pirvfrF dy pMj jIaF df jVfkf pf idqf sI. - PormYn[[[ GVUkU nwt[[[ mYzIkl  srtIiPkyt[[[ mYirj srtIiPkyt[[[ zrfievr vwloN kwZI gflH –‘kOx suxdY BYx df Xfr’[[[ dI GuMmGfr dIaF hQOVIaF myrIaF  puVpuVIaF `c vwj rhIaF sn ik kMzktr ny ipCoN afAux vflI bws `c cVHx df rOlf pf idqf.


… qy kfnUM mr igaf

sMqoK DflIvfl

kfnUM byhwd kmËor ho cuwkf sI . AuWTx bYTx dI Aus ‘c ihMmq nhIN sI bcI . AusdIaF awKF aMdr DsIaF peIaF sn.  mItIaF awKF Auh kdI kdI bhuq Ëor lf ky KolHdf, qrsfeI qy llcfeI nËr nfl dUr prHFh mogfizÈU (sumflIaf dI rfjDfnI) qoN afAuNdI tuwtI sVk vwl vyKdf qy inrfÈf jhI ‘c Pyr mIt lYNdf. keI vyr Auh afpxy afly duafly pMjfhF qoN vwD, suwky krMg bxy bicwaF nMU afpxIaF inrfsLIaF mfvF dy ibn-duwDy QxF nUM crUMzdy, ivlkdy hoey vyKdf qy iewk cIs jhI mihsUsidaF ksIs vwtdf qy kdy kdy qrsdI jhI iewk nËr kYNp dy gyt vwl vI mfr lYNdf. gyt ijsdf bUhf KuwlHx qy iewk sMjIdf, gMBIr nrs ny bfhr afAuxf sI qy AusdI jF AusdI Aumr qoN Gwt kuwJ ku bwicaF nUM AunHF dIaF mfvF dIaF CfqIaF nfloN nKyV gyt aMdr lY jfxf sI. ijs nfl mfvF dIaF nËrF ‘c iewk afsF BrI anoKI cmk ilÈk pYxI sI. ieh Auh ipCly hPqy afieaf vyK igaf sI. kfnMU dI mF nhIN sI. mF pqf nhIN ikwQy clI geI sI . AusnUM ikAuN Cwz ky clI geI sI. Aus nUM lY ky afieaf ibrD, Ausdf bfbf dsdf sI ik iewk rfq AunHF dy mulk ‘c AunHF dI rwiKaf krn afey amrIkI POjI afpxIaF  afkVIaf brdIaF ‘c kwsy, AunHF dy Gry afey sn qy Auh Ausdy ipAu qy mF nUM afpxI jIp ‘c suwt ky lY gey sn. mF AunHF dy ies ipMz dy inwky jhy skUl ‘c pVHfAuNdI sI.
mogfizÈU qoN vIh ku mIl qy ies cOrfhy qy hI AunHF df ipMz huMdf sI. hux isvfey bwicaF dy ies kYNp qoN hor kuwJ nhIN hY. ÉfnfjMgI ny iewQy vsdy ipMz df nfmo –inÈfn vI nhIN Cwizaf. qbfhI mcf idwqI hY. GrF dy Gr KflI ho gey. soky mfrIaF bcIaF PslF vI awg dI ByNt cVH geIaF. cfrf nf imlx qy mry pÈUaF dy krMgF qy igrjF roË PIst krdIaF qy rwj puwj ky ltbOrIaF   hoeIaF aMbr dI CfqI ‘c morIaF krdIaF rihMdIaF. kfnMU ajy pUry dsF sflF df nhIN sI hoieaf. pr AusnUM vyK ieh koeI vI ikafs nhIN sI kr skdf ik Auh eynI Aumr df vI hovygf . Auh, AusnUM iewQy lY ky afey, afpxy bfby dy goizaF qy isr rwKI bYTf sI. ibrD dy goizaF df Ausny shfrf ilaf hoieaf sI. nhIN qy Èfied Auh bhuqf icr bYTf nf rih skdf qy lMmy pYx nfl  AusnMU gyt KulHdf qy bMd huMdf ids nhIN sI skxf.
mogfizÈU qoN DUV AuVfAuNdI, Ésqf jhI jIp df KVfk suxn qy kYNp aMdr qy bfhr hr iksy dy kMn KVy hoey qy awKF tuwtI jhI sVk qy icpk geIaF. kfnMU vI afpxIaF awKF pUrf qfx lf ky KolHdf hY qy hOlI hOlI suwkI iCtI bxI grdx qy Putbfl vrgf itikaf isr Gumf ky KVky nfl joV lYNdf hY. kYNp dy gyt qoN koeI pMjfhF ku gËF qoN vjfieaf zrfeIvr df hfrn sux kYNp df gyt hOlI hOlI KuwlHdf hY. do hwty kwty ispfhI, ijnHF qy ies mulk ‘c pey kfl df koeI asr nhIN sI lwgdf, jIp ‘coN CflF mfr bfhr afAuNdy hn qy juVI BIV nUM CCkfr CCkfr prHy krdy hoey jIp leI kYNp dy gyt qwk phuMcx leI rfh bxfAuNdy hn.  Auh AuWcI AuWcI bol rhy hn. dbkf rhy hn. gflF vI dy rhy hn. jdoN koeI bhuqI lfcfr qy Audfs mF afpxy bwcy dI slfmqI leI ivlkdI hoeI jIp dy nyVy hox dI koÈÈ krdI hY qF Ausdy mOrF ‘c iewk zMzf vI jV idMdy hn. qy jIp ies hfVy kwZdI krlfAuNdI BIV ‘coN rINGdI hoeI kYNp df gyt lMG jFdI hY. kYNp df gyt iewk vfr Pyr bMd ho jFdf hY. BIV dIaF awKF ‘c afeI mfsf ku afs Pyr bIafbfnI dy bfbroilaF ‘c guafc jFdI hY. kfnMU vI iewk vfr Pyr lfcfrI qy by-bsI ‘c awKF mIt lYNdf hY.
krYstInf afpxy sihkfimaF nfl ho ky sfmfn luhfAuNdI hY. zilvrI not  vyKdI hY. Ausdy mUjb sfmfn dI igxqI krdI hY.
sfmfn qF msF awDf hY. krYstInf ny afpxf nrisMg df kors mkfAuNidaF hI ‘syv dI iclzrn` nF dI cYirtI ‘c afpxf nF jf drj krvfieaf sI. Ausny nrisMg kIqI hI ies Bfvnf nfl sI ik Auh grIb,bImfr, mjbUr lokF dI mdd krygI. eysy hI AuqÈfh nfl nwko-nwk hoeI ny sumflIaf dI ÉfnfjMgI ‘c hoeI qbfhI dIaF ÉbrF pVHIaF, tYlIvIXn qy hoeI brbfdI nMU vyiKaf, amrIkn POjF mdd leI somflIaf nMU jFdIaF vyKIaF qy afpxf mn Aus mulk ‘c jf ky BuwK qy bImfrI nfl mr rhy bwicaF dI syvf krn leI  bxf ilaf. AuWQoN dy ÉqiraF bfry afpxy mF ipAu dI idwqI icqfvnI nUM vI axgOilaF krky sumflIaf dy Èihr mogfizÈU afx AuWqrI sI. lMdnoN qurn qoN pihlF hI Ausny mogfizÈU qoN koeI vIh ku mIl dUr ‘syv dI iclzrn cYirtI` dy iewk kYNp ‘c afpxf nF jf dfKl krfieaf sI. cYirtI vfilaF nMU hor kI cfhIdf sI. AunHF nMU qF ieho jhIaF juafn, ÉqiraF ‘c vI syvf Bfv qy AuqÈfh nfl srUrIaF nrsF dI byhwd loV sI. AunHF iKVy mwQy AusdI KfhÈ qy mnËUrI df Twpf lf idwqf sI qy kYNp qwk phuMcx df sfrf pRbMD vI afp krky idwqf sI.
‘‘bfkI df sfmfn ikwQy lfh afey ho?`` krYstInf idaf bolF ‘c iklHy ZfAux vrgI afkV qy awKF ‘c sfrf kuwJ Juls dyx vrgf BFbV bl quiraf sI. ‘‘sfnMU qF jo idwqf igaf lY afey hF. zrfeIvr qy spfhI axjfx jhy bxky afpxI lfcfrI drsfAuNdy hoey iewk dUjy nfl nËrF imlfAuNdy hn qy imMnHF imMnHF muskVIeyN hsdy hn. pr krYstInf nMU pqf lwg cuwkf hY ik Ausdy kYNp leI idwqf sfmfn keI QfeIN AuWQy phuMcx qoN pihlF vMizaf igaf hoxf hY. duwD dy zwby Êfieb sn. qfkq vfly ibskutF dy pYkt Kuwly pey sn. pfxI dI boqlF dI igxqI Gwt sI. sfry sfmfn ‘coN bhuq kuwJ Êfieb sI. krYstInf bybs hoeI ivlk AuWTdI hY.
‘‘quhfnMU Èrm nhIN afAuNdI, bfhr BuwK qy bImfrI nfl mr rhIaF Borf Borf jfnF qy vI qrs nhIN afAuNdf. AunHF dIaF awKF ‘c Jfikaf hY kdI? AunHF dIaF mfvF dI bybsI qy afpxy iZwz dIaF afdrF leI ivlk mihsUsI hY kdI? qusIN afpxy iZwz vDfeI iPry ho. quhfzy qy qF ies kfl df, ies iBaFnk KfnfjMgI df koeI asr nhIN hoieaf lwgdf. krYstInf lohI-lfKI hoeI AunHF qy vrH pYNdI hY. AusdIaf BvF qxIaF jFdIaF hn. AusdIaF ksIs jhI vwtx qy muwTIaF afpUM  mItIaF jFdIaF hn. Auh Bsm kr dyx vrgI kihrI qwkxI nfl ispfhIaF qy zrfeIvr nMU vyKdI hY.
‘‘mYN eyrIaF aPLsr kol quhfzI Èkfieq krFgI. Ausny dbkf ijhf mfiraf.
zrfeIvr qy ispfhIaF ny afps ‘c awKF imlfeIaF qy muskVIaF ‘c hwsdy hoey AusdI khI gwl nMU axgOilaF kr gey . Èfied ieho jhIaF iJVkF, dbky Auh roË suxdy hn. AunHF nMU pUrf pqf sI ik bfhrly mulkF qoN afeI shfieqf, rfhF ‘c ikvyN ÉurdI hY. pihlF jdoN mogfizÈU dy sYNtrl zIpU ‘c phuMcdI hY qF AuWprlI aPLsrÈfhI Aus ‘c vwzIaF vwzIaF morIaF krdI hY. qy Pyr ijhVI bcdI kYNpF leI alft kIqI jFdI hY Aus ‘c rfKI krn vfly ispfhI, trwkF dy zrfeIvr qy ijs iksy df vI hwQ phuMcdf hY ijMnI ku kr skdf hY corI krdf hY. hr koeI afpxy ahudy mUjb iKwc-DUh krdf hY. ijMnI ku iksy dI kursI dI aihmIaq huMdI hY Auh afpxIaF PIqIaF df shfrf lY ky luwtF krdf hY. rfÈn, dvfeIaF afpixaF qy blYk ‘c vycx leI iKskfAux dI pUrI pUrI vfh lfAuNdf hY.
krYstInf df ieh kYNp, ds sfl qoN inwkI Aumr dy isrP pMjfhF bwicaF leI sI. qy ies vyly kYNp ‘c swqr bwcy sn. pMjfhF bwicaF leI  sfmfn qy Pyr  Aus ‘c hoeI iKwc-DUh swqr bwicaF dI hflq ikvyN  suDfrU, ieh iPkr AusdI rUh nMU sdf pwCdf rihMdf. dvfeIaF vflI almfrI BFa BFa kr rhI hY qy bfhr iewk ivlkdI BIV AusnMU zMgI jf rhI hY.

rutIn muqfbk Auh hr doNh hPiqaF bfad kYNp ivcly sfry bwicaF df muafienf krdI hY. ijnHF dI hflq kuwJ suDr jFdI hY, Ërf qkVy ho jFdy hn qy ijnHF dy bcx dI afs Ërf ku vI nroeI ho jFdI hY, Auh AunHF nMU AunHF dIaF mfvF dIaF lylVIaF, qy ipwt isafpf krn dy bfvjUd vI Kfrj kr idMdI hY qy AuWny ku hor bwcy ijnHF dy bcx dI AusnMU QohVI bhuqI afs huMdI hY dfKl kr lYNdI hY.

awj Ausny pwcI bwcy hor lYxy sn. pMdrF TIk ho ky afpxIaF mfvF dy nfl jf rhy sn qy ds Ausdy hr qrHF dI koÈÈ krn dy bfvjUd
kbrF bx gey sn. hor bwcy dfKl krn qoN Auh awj bhuq iJjk rhI sI.
sfmfn ies vfr bhuq QohVf afieaf hY. ieh qF kYNp ‘c bcy bwicaF jogrf vI nhIN sI. hor nvyN dfKl kIqy bwicaF dI dyK Bfl Auh ikvyN krygI. AusnUM smJ nhIN sI lwg rhI ik Auh kI kry. kdI Auh socdI ik kYNp ‘c pihlF hI dfKl bwicaF dI pUrI qy cMgI qrHF dyK Bfl kry qy hor nvyN bwcy dfKl nf kry. Pyr Ausƒ bwcy lY ky afeIaF mfvF dI juVI BIV df iKafl afAuNdf qF Auh cMgI qrHF dyK Bfl kry qy hor nvyN bwcy dfKl nf kry. Pyr AusnMU bwcy lY ky afeIaF mfvF dI juVI BIV df iKafl afAuNdf qF Auh kMb jFdI. ienHf hI iKaflF ‘c iGrI Auh afpxy donF hwQF nfl mUMh Zwk lYNdI hY qy afpxI kursI qy ZyrI ho jFdI hY. isr myË qy rwK ky zuskx lwg pYNdI hY. bybsI qy lfcfrI dy bIafbfnF ‘c JulsI jfx lwgdI hY.

iËMdgI df suhwpx mfnx qy vyKx dI cfhvfn, krYstInf mOq ny Gyr leI hY. ijs pfsy vI iDafn mfrdI hY, ijs pfsy vI jFdI hY,   iËMdgI mOq dy jvfiVHaF ‘c jkVI vyKdI hY. BuwK qy bImfrI idnoN idn vwDdI jf rhI hY qy kYNp dy ihwsy afAuNdf rfÈn qy dvfeIaF idn idn Gwt rhIaF hn. Auh keI vfr iewQoN Bwj jfx leI vI soc lYNdI. AusnMU afpxI bybsI qy kroD afAuNdf. Auh hONslf hfr bihMdI. pr Pyr pqf nhIN ikhVI axidwK ÈkqI Ausdy pYrF ‘c byVIaF nUV dyNdI. Ausdy ilwsy hoey ivÈvfs leI vMgfr bx jFdI.

iËMdgI df suhwpx mfnx qy vyKx dI cfhvfn, krYstInf mOq ny Gyr leI hY. ijs pfsy vI iDafn mfrdI hY, ijs pfsy vI jFdI hY, iËMdgI mOq dy jvfiVHaF ‘c jkVI vyKdI hY. BuwK qy   bImfrI idnoN idn vwDdI jf rhI hY qy kYNp dy ihwsy afAuNdf rfÈn qy dvfeIaF idn idn Gwt rhIaF hn. Auh keI vfr iewQoN Bwj jfx leI vI soc lYNdI. AusnMU afpxI bybsI qy kroD afAuNdf. Auh hONslf hfr bihMdI. pr Pyr pqf nhIN ikhVI axidwK ÈkqI Ausdy pYrF ‘c byVIaF nUV dyNdI. Ausdy ilwsy hoey ivÈvfs leI vMgfr bx jFdI.

‘‘kI eysy leI kIqf sI nrisMg df kors ik jdoN iksy aOkV nfl iswJxf pvy qy hfr ky Bwj jfvyN? kI eysy leI sI afeI sumflIaf ‘c ik qklIPF qoN, QuVF qoN ipwCf CzfAux leI AunHF df zwt ky sfhmxf krn dI bjfey isr lko ky Bwj jFey?`` Auh afpxI iqVkdI hoeI socxI nMU iJVkdI qy iewk Jtky nfl, iewk hMBlf mfr ky AuWTdI qy afpxy inwq dy rutIn ‘c ruwJ jFdI.

                        awj vI AusdI ieho jhI hI hflq sI. Auh msF ies socxI ‘coN inklI hY. AuWT ky kYNp aMdr cwkr lfAuNdI hY. ijnHF  bwicaF nMU Kfrj krnf hY AunHF nMU Kfrj krdI hY qy hdfieqF krky AunHF dIaF mfvF nMU sONpdI hY. ies kfrj qoN ivhlI ho ky Auh    afpxIaF sfQxF nMU bfkI bwicaF nMU dvfeIaF, ivtfmn qy duwD dyx dI icqfvnI idMdI hY. hr bwcy dy ihwsy afAuNdy duwD dI imkdfr hor GtfAux leI kihMdI hY. duwD ‘c pfxI hor pfAux leI kihMidaF AusdI afqmf ivlUMDrI jFdI hY. guwsy dy isafV Ausdy mwQy qy hor zUMGy ho jFdy hn.

‘‘ieh qkVy ikvyN hoxgy jy ienHF dI Kurfk ies qrHF afey idn GtdI rhI qF?`` Ausdy nfl kMm krdI sumflIax nrs ny iewk krUr svfl Ausdy mUhry iKlfr idwqf. krYstInf kol iesdf kI jvfb sI. Auh kuwJ plF leI KfmoÈI dI buwkl mfr geI. qy Pyr hOlI hOlI bImfr afvfË ‘c msF kihMdI hY.

‘                       ‘qyrI gwl iblkul drusq hY pr jy asIN bfhr iekwTy hoey hjLUm ‘coN iksy nMU vI dfKl nf kIqf qF Auh qF swB afs hI guaf bYTxgy. tuwtI afs nfl koeI  ikvyN sfh lYNdf hY, kdI    ikafisaf hY? ikvyN jINdf hY koeI inafsrf ho ky?`` krYstInf afpxy aMdr ajy vI iewk afs dI icxg mGfeI rwKxf cfhuMdI sI.

‘‘qyrI gwl iblkul drusq hY pr jy asIN bfhr iekwTy hoey hjLUm ‘coN iksy nMU vI dfKl nf kIqf qF Auh qF swB afs hI guaf bYTxgy. tuwtI afs nfl koeI  ikvyN sfh lYNdf hY, kdI ikafisaf hY? ikvyN jINdf hY koeI inafsrf ho ky?`` krYstInf afpxy aMdr ajy vI iewk afs dI icxg mGfeI rwKxf cfhuMdI sI. koeI inafsrf ho ky?`` krYstInf afpxy aMdr ajy vI iewk afs dI icxg mGfeI rwKxf cfhuMdI sI.

afKr Ausny afpxy nfl iewk nrs qy gytkIpr nUM ilaf qy gyt KolH bfhr AuzIkdI BIV ‘c jf vVI. imwtI Gwty ‘c bYTIaF mfvF dIaF nËrF Aus AuWqy gwzIaF geIaF. AunHF dIaF suwkIaF CfqIaF nMU crUMzdy bwcy ies sfry kuwJ qoN byÉbr afpxy afhry lwgy rhy. gytkIpr qy nrs ny  afpxI pUrI vfh lf ky sfiraF nMU iewk lfeIn ‘c bYiTaF kr idwqf. Auh ‘kwly ‘kwly bwcy kol jFdI. AusnMU gOh nfl vyKdI. AusdIaF mItIaF awKF KolH AunHF ‘c vyKdI. suwkIaF iCtIaF bfhvF PV PV nbËF  toNhdI. ijs bwcy dy TIk hox dI AusnMU mfVI motI vI afs huMdI AusdI mF nMU bwcy nMU gyt aMdr lY jfx leI ieÈfrf krdI. mF dIaF awKF ‘c bypnfh Èukrfnf isMm afAuNdf. gyt aMdr jfx dI aihmIaq df swB nMU pqf sI. gyt aMdr ijLdgI df vrdfn imldf sI. sfh lYNdy rihx dI KuÈIaF BrI qswlI  imldI sI. qy ijnHF dy koloN Auh guËr jFdI AunHF dIaF lylVIaF AusnMU rfqF nMU sOx nf idMdIaF. AunHF mfvF dI qwkxI iewk hOkf bxky Ausdy gly ‘c aVI rihMdI . AunHF dI apxy bwicaF leI  bybsI AusdI ivcrn ‘c iewk Bucfl ilafeI rwKdI. Auh afpxf PrË inBfAuNdI, afpxI soc muqfibk afpxf rutIn pUrf krI jf rhI sI. ijnHF bwicaF nMU Auh aMdr nhIN sI Byj rhI AusnMU mihsUs huMdf ik Auh AunHF nUM mOq dI sËf dy rhI hY . iËMdgI nMU hwsdIaF ruwqF dy bUihaF qy aMgVfeIaF lYNdI vyKx dI cfhvfn, krYstInf, awj mOqF pros rhI hY. pihlI vfr AusnMU iewQy ies kYNp ‘c af ky hI aihsfs hoieaf sI ik mOq iËMdgI dy ikMnI nyVy hY.

iËMdgI---mOq

mOq---iËMdgI

ikMnIaF kol kol hn.

qy ikMnIaF dUr dUr vI.

krYstInf nMU kI pqf sI ik AusnMU adflq vI bnxf pvygf. mOq dIaF sËfvF vI sunfAuxIaF pYxgIaF. Auh qF iËMdgI dI vkIl bxky afeI sI. hux keI vfr AusnMU ieho jhI hflq ‘c afpxy afp qoN iGrxf jhI vI hox lwgdI sI. ijLMdgI bÉÈx vfly hwQ hux mOqF vI vMz rhy sn.

Auh sfrf kuwJ iewk robot vFgUM krI jf rhI sI, ijsnMU cfbI dy ky  clfieaf igaf hovy. hr bwcy dIaF  awKF KolHdI,  nbË toNhdI, DVkx cYWk krdI AusdI mF vwl vI iewk do vfr vyKdI. qy jdoN iksy bwcy nMU Auh kYNp aMdr jfx leI kihMdI, AusdI mF nMU vI idlfsy BrI qwkxI nfl vyKdI, Aus bwcy dI mF dIaF awKF ‘c cmk qy KuÈI vyK ky Auh afp vI sfrI dI sfrI srÈfrI jFdI. qy iewQy aF ky bwicaF dI dyK Bfl krn df ievËfnf AusnMU iml jFdf. Èfied ieho jhy hI kuwJ ku pl hn ijhVy AusnMU iewQy nUVI bYTy sn, nhIN qF Auh icrF dI ies inrfs qy qrsXog hflq qoN Bwj geI huMdI.

‘‘kI ksUr hY ienHF bwicaF df?`` svfl AusdI soc dI srdl Pyr afx nwpdf. Auh luwcI isafsq qy iKJdI. bdmfÈ  isafsI ZFcy nMU nPrq nfl durkfrdI. ihPfËq qy mdd krn afey amrIkI ispfhIaF dIaF suxIaF khfxIaF bfry Auh socdI qF sfrI sfrI hlUxI jFdI.

ievyN cYWk krdI krdI Auh kfnMU kol jf phuMcdI hY. kfnMU iewk vfr pihlF vI afieaf Ausny moV idwqf sI ikAuNik Ausdy bfby ny AusdI Aumr dsF sflF qoN AuWpr dwsI sI qy ieh kYNp dsF sflF qoN Gwt Aumr dy bwicaF leI sI. krYstInf ny kfnMU qy Ausdy bfby nMU pCfx ilaf sI.

‘‘mYN qYnMU pihlF vI disaf sI ik iesdI Aumr vwzI hY qy mYN ies kYNp ‘c iesnMU dfKl nhIN kr skdI. iesdI Aumr dy   bwicaF leI mogfizÈU iewk kYNp hY. iesnMU AuWQy lY jfh.

‘‘mYnMU iesdI Aumr df BulyKf lwg igaf sI. ieh hflI dsF sflF df nhIN hoieaf.” kfnMU dy bfby ny lylHVI jhI kwZI.

‘‘mqlb---Aus idn qF qUM kihMdf sI ik ieh dsF qoN AuWpr hY ?``  krYstInf ny  guwsy jhy ‘c ikhf. AusnMU  lwgf ik ieh buwZf kfnMU nMU ies kYNp ‘c dfKl krfAux leI JUT bol irhf hY.

‘‘ieh ajy dsF df nhIN hoieaf .ijs idn amrIkx POjI Cokry iesdI mF nMU suwiqaF AuTfl lY gey sn AudoN qF ieh msF swqF sflF df sI. Aus vfrdfq nMU qF ajy do sfl vI nhIN hoey. Auh  afpxIaF vrdIaF ‘c afey qy iesdI mF nMU ËbrdsqI cuwk ky lY gey . myry puwq ny jdoN AunHF dI ies hrkq df ivroD kIqf qF AusnMU vI nfl hI lY gey sn. AusdI lfÈ qF sfnMU sfzy ipMz dI hwdoN aMdr hI iml  geI sI.  iesdy  ipAu ny bVf ikhf ik kfnMU dI mF df kI ksUr hY. jy myry qy koeI sLwk hY qF mYnMU lY clo, mYN iqafr hF hr qrHF dI sËf Bugqx nMU. iesdf kI ksUr hY.

‘‘iesdf vI ksUr hY.  iewk qF ieh qyrI  qIvIN hY qy dUjf sohxI qy juafn vI hY. sfnMU Cy mhIny ho gey amrIkf qoN afieaF. afpxIaF jnfnIaF qoN ibnf rihMidaF. quhfzI mdd kridaF. quhfnMU quhfzy hI BrfvF dIaF golIaF qoN bcfAuNidaF. quhfnMU vI sfzI koeI syvf krnI cfhIdI hI hY.

‘‘asIN smJ gey sF ik Ausdf kI hÈr hoxf hY. myry puwq ny AusnMU AunHF qoN bcfAux dI koÈÈ kIqI qF Auh iewk kfrqUs ‘c ismt ky rih igaf. Auh Pyr nhIN prqI. Auh bVI axKI kuVI sI. pqf nhIN Auh iks KUh Kfqy peI hovygI. pr asI AuzdI AuzdI Kbr suxI sI ik AunHF amrIkxF ‘co iewk vI AusdI juafnI nMU nhIN sI mfx sikaf. mYQoN kfnMU dI Aumr dwsx ‘c Aus idn ÊlqI ho geI sI.

krYstInf sfrf kuwJ iewk buwq bxI suxdI rhI sI . AusnMU lwgf ik amrIkx POjIaF ny kfnMU dI mF nMU nhIN AusnMU ryp kIqf hovy. ienHF hI bdlf lAU iKaflF ‘c Auh ikMnf hI icr AuWQy hI ibnf kuwJ ikhF AunHF dy kol hI bYTI rhI. Pyr jyrf iekwTf kr Ausny kfnMU nMU cYk krnf ÈurU kIqf. AusdI nbË tohI. awKF puwt ky vyKIaF. kfnMU ny vI pUrf Ëor lf ky afpxIaF awKF KHolI rwKIaF.
krYstInf iewk vyr Pyr kfnMU nMU gOh nfl vyKidaF iewk zUMGf hOkf Biraf.
‘‘bhuq dyr ho geI hY . kihMidaF krYstInf ijAuN hI AunHF koloN AuWT ky jfx lwgI qF kfnMU ny Audfs imt imt jFdIaF nËrF nfl Aus vwl vyiKaf qy Ausdy icwty kot dI iewk kMnI afpxy hwQ ‘c Guwt leI.
qy awKF mIt leIaF.
awKF--- ijhVIaF muV ky Pyr kdI nf KulHIaF.
sfhF dI Buwbl ‘c iewk icxg ijs afs qy mwGdI rhI Auh afs tuwtx qy sIq ho geI.
krYstInf ny iewk srd hOkf Biraf qy afpxIaF iswlHIaF awKF lkoNdI kfhly kfhly kdmI kYNp df gyt lMG geI.

khfxI :

ibwlo

mihMdr irÈm
||||||||||||||||

Auh mYN hI sI? nhIN[[[nhIN[[[Auh mYN nhIN sI. mYƒ GVI GVI ieh BulyKf ijhf pY irhf hY[[[pqf nhIN Auh mYN sI jF nhIN[[[[ pr lwgdf hY ik Èfied mYN hI sI, myrf hI cyhrf[[[myrf hI hwQ[[[myry hI pYr, pr Coty Coty. hux nfloN kfPI Coty[[[[[mlUk ijhy[[[isr Auqy jUVf[[[[kMnF  koloN dovyN pfisAuN vfl cuwk ky pqlIaF pqlIaF guwqF bxf ky Aupr jUVy dy vflF nfl imlf ky kwsxf jUVf[[[[[ nMgf jUVf[[[[grmIaF dIaF CuwtIaF[[[[[mYN mF dy hwQ kdoN afAuNdf sI ik mF myry jUVy qy rumfl lFdI jF ptdf hI bMnHdI jF roË mYƒ nUhF ky kys vfhdI[[[[do iqMn idnF bfad hI ikqy myry kysF qwk kMGI apVdI[[[qd mYN awj dI qrHF kdoN socdf sI[[[[mYƒ qF afpxI inwkI kwtI, mwQy qy icwty cMn vflI, ibwlo MhI sfrf idn idsdI sI. Èfh kflI, iqlkvyN ipMzy vflI, pyqlI cmVHI Aus ƒ grmI nfl byhfl kr idMdI sI. mF afKdI huMdI sI ‘‘ies dI cmVI pyqlI ey nf ies krky grmI nfl jldI kfhlI pY jFdI ey.`` GMtf iek crn qoN bfad hI bUty Qwly jf KloNdI jf ndI ivc vVH awDf GMtf qYrIaF lFdI rihMdI. jdoN ndI ivcoN bfh inkldI aYn ilÈkdy ijhy ipMzy nfl afpxy inwky-inwky isMgF vfly mwQy ƒ ieMj myry inwky-inwky hwQF awgy krdI ijvyN mYN Ausƒ  iksy vDIaf kMm vfsqy ÈfbfÈI dyxI hovygI.
myry nfl hI bhuq ihlI hoeI sI. ikAuN nf huMdI, mYN inwkI ijhI ibwloN afpxI nfnI dy Gr vyKky mMg jo leI sI. inwkI ijhI icwtIaF icwtIaF awKF vflI, icwty cMn vflf mwQf, isr mfrdI, mUMh nfl Duwsy ijhy lFdI sfrf idn ivhVHy ivc ieDroN-AuDroN qy AuDroN ieDr dOVdI rihMdI. mYN pMjF CyaF sflF df afpxy Gr itwkf hI nf, Bjf ky prHy nfnI Gr[[[[ivhVHy ivc dOVdI ibwlo myry vwl vK ieMj awgy awgy BwjdI ijvyN mYƒ afKdI hovy ‘‘af mYƒ CU lY`` Aus dy Bwjx nfl Aus dy gly ivc bMDy GuMgrUaF dI afvfË mYƒ myrf nf lYNdI pRqIq huMdI. iek idn mYN lfz ivc nfnI ƒ ikhf sI ‘‘nfnI, nfnI ieh ibwlo mYN afpxy Gr lY jfvF[[[sfzy Gr qF koeI mwJ vI nhIN hYgI ieh vwzI ho ky mwJ bx jfvygI[[[[.``
qy swcI, inwkI ijhI ibwlo sfzy Gr af geI sI. myry leI iKzOxf ijhf. skUl pYx qoN bfad vI myrf iKafl ibwlo vwloN nf hoieaf. skUloN af ky ibwlo ƒ crfx lY ky jfxf, nhfAuxf afid mYN afpxf hwk smJdf. ibwlo df BfgF Biraf pYr sfzy Gr ipaf ky CyaF mhIinaF ƒ bfpU Gr ivc iek mwJ hor lY afey. nvIN afAux vflI mwJ JotI ijhI sI. Aus dy mwQy koeI icwtf ctfk nhIN sI, awKF vI kflIaF sn Aus df nF mYN kflo rwK idwqf. ijvyN vwzIaF CotIaF BYxF hox. dovF df ipafr vI bVf ho igaf sI. KyqF ivc cridaF vI inKVdIaF Gt hI sI pr jd ibwloN ndI ivc jf vVdI kflo Aus vyly vI Aus dy nyVy qyVyndI dy kMZy kMZy crdI. Aus ƒ kdI vI pfxI dI iËafdf iKwc nhIN sI huMdI.
grmIaF dIaF CuwtIaF ivc qF myrI moË hI moË lwgdI. mYN mwJF, ndI qy myry nfl myry dosq. ndI kMZy KyqF ivc KrbUdy qy qrbUj qy nyVy dy bfgF ivc aMb[[[[. Gr ivc pihlf bwcf hox krky lfzlf ijhf jfx bfpU kuJ nhIN sI kihMdf aqy mf[[[[mF qF aYvyN vI myrf bfhlf hyË krdI sI. sfry Gr df chyqf mYN hI sI. swq awT sfl imilaf kl-m-kly vflf lfzH hux vI myry idmfg ƒ ciVHaf hoieaf hY. qF hI qy[[[[[[[
mfmcMd bfldI, vYsy qF sfry ipMz dIaF mwJF crFd vwl lY ky jFdf sI pr CuwtIaF hox krky afpxI Aumr dy hfxIaF smyq asIN vI svyry hI mwJF ipwCy Bwj jFdy. mYN mwJF dIaF ipwTF qy cVH ky ndI ivc vVH ky qYrnf isKxf cfhuMdf pr ndI vwzI qy zUMGI hox krky kdI kdI ndI ivc pYr pfx dI ihMmq nhIN sI kr sikaf. vwzy lok kihMdy, ‘ndI df vhfa ipwCoN bVf qyË afAuNdf ey, keI bMdy ies ivc ruV gey hn.` BfvyN ndIN ivc nf vI vVdy pr qF eI ndI kMZy KyqF ivcoN qrbUj qoV aMbF dy bUitaF Qwly bih ky Kfxy, mwJF dy Gr vfps muVn qwk asIN sfry muMzy AuQy hI duVMgy lfAuNdy rihMdy. ibwlo vI hux mwJ bx geI sI. dohF dIaF kwtIaF vI AuhnF dy ipwCy-ipwCy qurdIaF afpo ivc KrmsqIaF ijhIaF krdIaF.
Aus idn vI mYN ndI kMZy vfly KyqF ivc qrbUj qoV ky nfl dy muMizaF nfl bUty Qwly bYTy afrfm nfl Kf rhy sI ik bfldI ny myrf nf lY ky AuWcI sfrI afvfË idwqI ‘‘ieMdry[[[[[ieMdry[[[[[qyrI mwJ ƒ swp jIB qy zMg igaf hY qUM CyqI af mYN qyrI mF ƒ sd ilafvF. mYN srpt Bwj ky ndI dy bfhr nyVlI ryq qy iblkul ivCI ijhI peI ibwlo kol afieaf sI. bfldI ds irhf sI ‘iblo klI ndI ivc vVHI hoeI sI. ipwCoN afAuNdy pfxI dy vhfa dy nfl hI iek vwzf sfrf swp ruVdf ruVdf iblo kol phuMicaf. ibwlo mUMh pfxI ivc kIiqaF pfxI pIx leI jIB pfxI ivc Pyr rhI sI ik mUMh ivcoN bfhr inklI jIB `qy swp ny iswDf hmlf kr zMigaf aqy Aus qrHF pfxI ivc ruVdf ruVdf agFh inkl igaf. ibwlo iCx plF ivc hI pfxI qoN bfhr af ky ryq `qy izg peI sI. mYN ibwlo dIaF awKF ivc vyKx leI ibkul Aus dy mUMh awgy lyt ky afvfË dy irhf sI ‘ibwlo[[[ibwlo[[[[ kI hoieaf[[[? myrI ibwlo[[[[[` myry hwQ Aus dy mUMh nfl plos rhy sn. mYN iZwz Bfr hI kdI agFh huMdf Aus dy gly qy hwQ Pyrdf ‘ibwlo ibwlo` afvfËF idMdf[[[[kdI Aus dy isMgF ƒ cuMmdf[[[ iglI ryq `qy iblkul inZfl ijhI peI ibwlo dy mUMh df aglf ihwsf ryq ivc Disaf ijhf ipaf sI. Aus dy mUMh ivcoN inkl dI Jwg jMm ijhI geI. Aus dIaF icwtIaF KulHIaF awKIaF ivcoN inkldy pfxI dIaF do motIaF motIaF DfrF ijhIaF ryq qy pY rhIaF sn. mYƒ iknI vfhI jfipaf ryq Èfied Aus dIaF awKF ivcoN vgdy pfxI nfl hI iglI hoeI peI ey. Aus dIaF awKF ivc ajIb ijhI byvsI ijhI Jlk rhI sI. myrI AuWcI AuWcI ‘ibwlo ibwlo` dIaF afvfËF qy myry nfl dy muMizaF df Èor sux ky QoVHI QoVHI dUr crdIaF mwJF vI sfzy kol af geIaF sn. JuMz ivcoN kflo inkl ky iblkul myry kol afeI. Aus ny ibwlo dy mUMh ƒ suMiGaf, holI holI qurdI hoeI ibwlo dy pYrF vwl geI, cfry pfisAuN ibwlo ƒ suMG ky iek do vfrI Aus dI ipwT ƒ cwitaf aqy ËrHf prHy hwt bfkI mwJF nfl hI KlHo geI. ibwlo dI kwtI vI ibwlo ƒ af ky suMG geI aqy iPr sfzy qoN QoVHI dUrI `qy hI sfzy cohF pfsy gol Gyry ivc KyrUM pfAuNdI doV ijhI lfAux lg peI. sfrIaF mwJF ny crnf Cwz idwqf sI kflo vwl mUMh kr Aus dy kol ieMj KVHIaF sn ijvyN kflo dI BYx dI mfqmf pursI kr rhIaF hox.
mF qy bfpU vI af gey. mF Bwj ky ibwlo dy gl lgI qy holI holI Aus dy mUMh qy hwQ PyridaF bolI ‘‘ikAuN myrI lfzo[[[[myrI ibwlo AuT[[[AuT, df dyKF[[[[awKF myry vl qy kr[[[[[ibwlo[[[[ibwlo[[[[.`` bfpU ny mYƒ ibwlo dy mUMh awgy ryq qy mUMDy pey ƒ moZy qoN PVH ky AuTfieaf. ipMz dy bMdy vI af gey sn. mYƒ qy mF ƒ Gr Byj idwqf igaf sI.
Aus rfq Gr ivc culHf nhIN sI bilHaf. kflo sfrI rfq ikwly qy KVHI rhI sI. GVI vI bYTI nhIN sI. swjy pfsy nfl df ikwlf jo KflI ipaf sI. dohF dI sFJI lMbI KurlI pwiTaF nfl BrI peI sI. kflo ny mUMh KurlI nIvF vI nhIN sI kIqf. svyry kflo ny Kwby pfsy mUMh krky dohF kwtIaF ƒ cwitaf. ibwlo dI kwtI ƒ kuJ iËafdf dyr ctdI rhI. mYN keI idnF qwk jf ky ndI dy kMZy Aus jgHf bihMdf irhf sI. ijQy afKrI vyly ibwlo ryq qy iKlrI peI, KuwlHIaF awKF nfl mYƒ qkdI rhI sI.
pr hux[[[[mYN ikqnf bdl igaf hF. swcI mYN Auh qF nhIN. ivcoN keI sfl vI qF lMG gey hn[[[pr[[[mYN[[[[ikAuN[[[[pqf nhIN ikvyN[[[? huxy sfl svf sfl pihlF myry qoN swq awT sfl Cotf kMqf[[[ivcfrf Èihr pVHfeI krn igaf hoieaf sI. bfpU mgroN KyqF ƒ mYN hI sFB ilaf. mF kMqy ƒ pVHfAuxf cfhuMdf sI. vwzf aPsr bxfAuxf cfhuMdI sI, CoitaF huMidaF qF mYN vI kMqy ƒ bhuq ipafr krdf sI. pqf nhIN kdo ÈihrI DoqI hoeI prYs pYNt qoN pyNzU kmIË pËfmy ƒ eIrKf ijhI hox lg peI. jwgI, myrI qIvIN vI qF hr vyly kihMdI rihMdI sI ‘‘qusIN ieko ipAu dy dovyN puwq[[[[iek rfjF bixaf iPrdf ey, dUjf imwtI nfl imwtI  hoieaf rihMdf ey[[[jd vI afAuNdf ey pYisaF ƒ afAuNdf ey[[[[pqf nhIN kd mukxI ey ies dI pVHfeI[[[[.`` mF afpxI ƒh dI gl suxdI pr cup  krky koloN AuT jFdI. jd df jgI ƒ ieh pqf ligaf sI ik kMqy ny afpxy nfl pVHdI kuVI psMd kIqI hoeI ey, Auhƒ kMq qy hor iËfdf roh cVHn lwg ipaf sI. mYƒ vI aMdroN aMdrI guwsf afAuNdf. BeI ieh kI dovyN pVHy ilKy mIaF-bIvI ÈihrF ivc aYÈF luwtx KyqF zMgrF jogy asIN dovy. Gr ËmIn ivc Pyr Auh awD dy mflk. afKrI sfl sI AuhnF dI pVHfeI df. iemiqhfnF ipwCoN Auh qF meI ivc ivafh vI krfAuxf cfhuMdy sI. mF vI rfjI ho geI sI. mF dI qF KuÈI dI hwd hI koeI nf sI. Auh qF mYN hI ikhf sI ‘‘ajy qF Psl mMzI ivc peI ey, ivafh awgo isqMbr akqbUr ivc dyKFgy[[[.`` ivafh cfr pMj mhIny tl igaf sI. tl kI igaf bs muk mukf hI igaf. jUn ivc hI ÈihroN vfps afAuNdy kMqy df aYksIzYNt ho igaf. kMqf qF QFey hI[[[. kMq dI mOq `qy mF dI ajIb hflq sI. mF cIkF mfr mfr ky nhIN sI roeI sgoN holI holI kMq nfl glF ijhIaF kr rhI sI` kMq[[[kI hoieaf[[[myiraf bwicaf[[[[AuT[[[[df AuT[[[awKF qy KolH[[[[[mYN dyKF[[[[[mYN dyKF[[[[kMq[[[syhry vfly kMq ƒ qF mYN dyKF[[[.`` mF kMn ivc srgosI vFgU glHF krdI rhI. kMq df sskfr krky Gr muVy Aus rfq pqf nhIN ikAuN mYƒ ibwlo dI bVI Xfd afeI sI. mF, iblo nfl gwlF krdI hoeI[[[[[mF[ kMqy nfl gwlHF krdI hoeI[[[[ikwly qy KloqI kflo[[[[qy boql KolH ky ieko sfh pI jfx vflf mYN[[[[Gr dy ipCly  pfsy hnyry ivc Klo ky myry nfl pI rhy jgI dy Brf ny holI ijhI myry kMn ivc ikhf sI. Èukr kr ivafh meI qoN tl igaf sI, nhIN awj mhIny bfad hI Aus ny awD dI mflkx bx jfxf sI[[[`` acfnk myry idmfg ivc iek lihr ijhI GuMm geI sI. mYN iekwlf sfrI ËmIn df mflk irhf igaf sI. nÈf dUxf ho ky myry idmfg ƒ ciVaf aqy mYN JUmdf ijhf mF kol igaf. mF iblkul cuwp, BuMjy hI iek nuwkr ivc bYTI sI. mYN mF kol bih ky mF dy pYrF ƒ afpxy hwQF ivc lY afpxy vwl iKicaf sI. mF iekdm Put peI sI. Èfied kuJ kihx lwgI sI[[[kMq bfry, pr agly hI pl myry QQlFdy bolF ny ‘‘mF hux mYN iekwlf mflk[[[jy ivaf ho igaf huMdf[[[[Auh awD dI[[[[[`` mF dI jIB ƒ zMg ilaf sI. hux Auh srgoÈI ivc vI nhIN bolI. mF ny bVI mjbUr ijhI nËr nfl myry vwl vyiKaf. pqf nhIN ikAuN mYƒ mF dI nËr ibwlo dI nËr lwgI. Auh afKrI vyly ndI dy kMZy qy peI, bVI ihrsfeI ijhI nËr nfl vyKdI ibwlo[[[[. mYƒ jfipaf mYN swp hF qy mF ibwlo[[[[[awj iPr swp ibwlo dI jIB qy zMg igaf sI muV mF kdI nhIN sI bolI. mF dI jubfn ruk geI aqy ÈrIr df awDf pfsf mfiraf igaf sI. mF pUrf sfl svf sfl mMjy qy rhI, jd vI mYN sfhmxy hovF bVI ajIb ijhI nËr nfl myry vwl vyKdI rihMdI[[[mUk[[[[[iblkul cuwp[[[[.
ipCly hI hPqy mF cuwp kIqy kIqy hI clI geI. sB qoN iËafd, jgI qoN vI iËafdf, mF dy mrn df mYN Èukr mnfieaf sI. Èukr ey, mYN Aus nËr qoN bicaf hF ijhVI myry vl ihrfsI ijhI qkdI rihMdI sI. lokF sfhmxy mYN duwK mnfieaf sI pr afpxI jgHf mYN KuÈ hI sI. pr awj Bog dI rsm krky gey hF. jgI QkI tutI soN geI hY. bwcy vI soN cuky hn. mYN iek boql KflI krky dUjI vI awDI kr idwqI ey[[[[mYN mF dy kmry ivc igaf hF. mF dI KflI mMjI[[[[iblkul ijvyN kflo dy swjy pfsy ibwlo df KflI ikwlf. sfrI rfq kflo KVI rhI sI. mYN soc soc ky Qwk igaf hF. mYƒ smJ hI nhIN af rhI mYN ikvyN bdl igaf hF? kdoN[[[[mYN[[[[kflo nfloN vI igaf  guËiraf hF? mYN bfkI dI  awDI boql vI gilAuN lfh ky mF dI mMjI `qy hI sOx dI koisLsL krdf hF.

 

 

khfxI:

pUrn df jnm

ibpn goiel (aYzItr mIrjLfdf)
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||

dIvfrF nfl gwlF krn dI AuhdI purfxI afdq hY[ dIvfrF dy kMn hI nhIN mUMh vI huMdy hn: ieh AuhdI socxI hY[ jdoN vI Auh iekwlf huMdf dIvfrF ƒ svfl krdf rihMdf[ afly-duafly Klfa nfl svflF juafbF df islislf bfdsqUr jfrI rihMdf[
afdmI kI hY?
cfry kMDF cuwp hn[ sMjm iPr puwCdf hY[
afdmI jnm ikEN lYNdf hY?
krmF dy Bog df ihsfb ikqfb pUrf krn leI, afdmI ƒ DrqI AuWqy afAuxf pYNdf hY[[[[
iek aidRÈ afvfË Auhdy kMnF ivc pYNdI hY[
hYN[[[[[! ieh pRIqI dI afvfË[[[[?
Auh cONk jFdf hY[
krmF df lyKf joKf! pRIqI df idRV ivÈvfs sI[ aksr kihMdI, ‘‘iËMdgI ivc afdmI ƒ hr cIË krmF dy ihsfb nfl imldI hY[[[ suK duK[[[ ipafr[[[ muhwbq[[[ qy[[[``
pRIqI df ieh ivÈvfs, sMjm ƒ, swc mMnx leI mËbUr kr idMdf[
sMjm iek sIrIal inrmfqf hY[ sMjmI aqy ivvykI hox kfrn, Ausny AuWc kotI dIaF isrjxfvF kIqIaF hn[ Ausny iek dfrÈink isrjk vjoN afpxI pihcfx bxfeI hY[
pRIqI, sMjm dI dosq hY[ sMjm df ivÈvfs qy hor bhuq kuJ[ AudoN sMjm hYrfn ho jFdf hY, jdoN Auhdy hr svfl df jvfb Auh sihj hI dy idMdI hY[
sMjm pRyÈfn sI[ Auh afpxI pqnI nfl AijhIaf gwlF ikEN nhIN krdf? pRIqI Ausƒ ikEN cMgI lwgdI hY? mrd ivafh qoN bfd vI prfeI aOrq pRqI afkrÈk ikEN huMdf hY?
pRIqI jdoN ÈurU ÈurU ivc sMjm ƒ ‘sr` kihMdI qF Ausƒ bhuq burf lwgdf[ pRIqI ikAuNik Ausƒ cMgI lgdI sI, ie leI Auh Aus smyN dy ieMqËfr ivc sI jdoN Auh kih sky ‘pRIqI, mYƒ sr nf ikhf kr[[[[`
kuJ hI idnF dI nyVqf bfd sMjm ny ieh kih idqf[ pRIqI hwsI sI, KulH ky hwsI sI[ sMjm ƒ lwgf[[[[ Auhny burf hI nf mnfieaf hovy[[[? jy burf mnfieaf huMdf qF Auh hwsdI ikAuN[[[? ËrUr aMdroN Auh vI soc rhI hovygI[[[ mYN vI qF ikMnI dyr df ies smyN dI Bfl ivc sI[[[
iesy AuDyV bux ivc sMjm hYrfn rih igaf[ pRIqI ny lpk ky sMjm ƒ Gut ky jwPI pf leI[ AuhdIaF gwlHF ‘qy bulHF dI Coh dy ky ‘bfey` kih ky clI geI[
pRIqI[[[ qYƒ pqY[[[? mYN ÈfdI Èudf hF[[[?
hF[[[ sB jfxdI hF[[[
Pyr vI afpxf ieMJ[[[? kI ieh qYƒ TIk lwgdf hY[[[?
mYN afpxy mn dI mflkx hF[[[ jo myry mn ƒ cMgf lwgdY[[[ AuhI krdI aF[[[
sMjm ieh sux ky KuÈ sI[ aMdry aMdr Auhdy hONsly dI dfd vI dy irhf sI[ pr Auh afp pRyÈfn sI[ Auh Kud ikEN zr irhY? jy iek AOrq ƒ zr nhIN lwgdf[[[ iPr mrd ikEN Gbrf irhY[[[?
sMjm qYƒ pqY[[[ ijwdx qUM juafien kIqf sI[[[ mYN inscf kr ilaf sI qYƒ pfAux df[[[
aOrq afdmI ƒ ikMnf kmËor kr idMdI hY, sMjm ieh soc irhf sI[
pRIqI dI KuÈI sMjm dI KuÈI bx cuwkI sI[ pRIqI dI AudfsI sMjm dI inrfÈf[
jdoN pRIqI sfhmxy afAuNdI, sMjm ƒ lwgdf ijvyN Auh cflIvyN ivc hI siTaf igaf hovy[
pRIqI msF vIhF dI hovygI, AuhdI afpxI DI vrgI[ pr pRIqI kdy Ausƒ DI vFg nhIN lwgI sI[ pRIqI df vrqfrf vI qF DI vrgf nhIN sI[
keI vfrI sMjm ƒ lwgdf ik pRIqI afpxI Aumr qoN vwzIaF gwlF krdI hY[
sMjm[[[ ieh qF ipCly krmF df lyKf joKf aY[[[ afpF iml gey aF[[[ qYƒ nhIN lwgdf[[[? afpF ËrUr ipCly jnm ivc ivCV gey hovFgy[[[ Ausy jnm dI qVpdI aF qYƒ pfAux leI[[[
ieh kih ky pRIqI ny sMjm ƒ afpxIaF bfhvF ivc Guwt ilaf[
sMjm ƒ ipCly jnm qy krm ivc AuWkf hI XkIn nhIN sI[
ieh ikvyN ho skdY? qusIN afpxI DI dI Aumr ijwzI aOrq nfl sMprk kro[
kmry ‘c iekwlf bYTf sMjm pqf nhIN kI kI socdf rihMdf[[[? Auh pRIqI ƒ puCxf cfhuMdf sI[
ijEN ijEN afdmI dI Aumr vDdI hY[[[ aOrq ivc AuhdI idlcspI ikE[[[ vwD jFdI aY[[[?
Èfied Auhƒ sMquÈtI Gtx df aihsfs sqfAuxf ÈurU kr idMdY[[[ jF iPr[[[ bIvI qoN imldy ipafr dI Gft ƒ pUrf krn leI Auh iksy hwd qwk vI izwg skdY[[[
jdoN pRIqI ieMJ jvfb idMdI, AuhdIaF awKF ivc ajIb nÈf af jFdf[ Auh cfhuMdI ik AuhdIaF awKF ivc iek tk vyKF[ pr bykfbU hox dI siQqI qoN zridaF Auh awKF nIvIaf kr lYNdI[
sMjm[[[ mYN afdmI ƒ jnm dyxf cfhuMdI hF[[[ afpxy afp qoN mukq[[[ mYN qyry nfl ivafh vI krf skdI aF[[[ qUM iehI puiCaf sI nf[[[[
pRIqI Auhdy sfhmxy sI[
ieh sMBv asMBv df islislf guMJldfr hY[ keI vfrI, koeI kMm sMBv lgdf hY pr asMBv bx jFdf hY[ keI vfrI asMBv kMm vI ibnf koiÈÈ dy ho jFdf hY[ Auh vI ikhVf sMBv lgdf sI? sMjm ny ijhVf afpxIaF awKF nfl vyiKaf sI[
sIrIal df ÈUitMg ÈizAUl[ kylU mnflI[[[ pMj idn[
mnflI dIaFbrÌIlIaF phfVIaF ivckfr hotl dI TMZI, srd qy hnHyrI rfq[
sr[[[ afE quhfƒ[[[ ivKfeIey kuJ[[[?
kYmrf aisstYNt ny jdoN ikhf, Auh AuT ky bfhr af igaf[ rfq dy ds vj cuky sn[ bfhr hnHyrf Guwp, pr aMdr rOÈnI sI[ asIN ÈIÈy ivc dI prdy dIaF JIQF QfxIN nfl dy kmry aMdr vyKx lwgy[ kdu aMdr qy kdy bfhr[ AuNJ ieh koeI vyKx vflI gwl vI nhIN sI[ asIN afpxy afly-duafly vI JfqI mfr lYNdy[[[ ikqy koeI sfzI lukxmItI ƒ vfc qF nhIN irhf[[[? koeI dbkf hI nf mfr Cwzy[[[ kI vyKdy E pey[[[? ÈkloN sUrqoN Auh nypflI lgdy sn[
ieh swqiraf bhwqiraf[[[ vIhF sflF dI nfl kI kr irhY[[[? Èrm nhIN afAuNdI iehƒ[[[?
lwgdY[[[ hfierr hY sr[[[ ieh sfzI afpsI Gusr musr sI[
Auh sB kuJ ho igaf ijhdI AumId nhIN kIqI jf skdI sI[ svyry hotl dy mYnyjr qoN pqf lwgf ik rijstr ivc AuhnF afpxf irÈqf ipE-DI df ilKvfieaf sI[
iehnF suKd plF dI Bfl ‘c afdmI kI nhIN krdf[[[?
sMjm[[[ iehI suKd pl[[[ afdmI ƒ jnm vI idMdy ny[[[
Auh cONk igaf! pRIqI dI afvfË! mnflI ikvyN puj geI? Auh ieMj ipwCf vI kr skdI aY?
pRIqI ƒ pfAux leI Auh vI byqfb sI[ pr jdoN vI Auh pUrn rUp ivc pRfpq krn bfry socdf, AuhdIaF dovyN awKf sfhmxy af KloNdIaF[ pl dI pl Auh afpxy afp ƒ kosdf[
pRIqI ikzI byvkUÌ eyN[[[? ipE dI Aumr ijwzy afdmI nfl ivafh krvfAux ƒ iqafr hYN[[[? ikEN nhIN Auh kml nfl ivafh krf lYNdI[[[? Auhdf hmAumr[[[ jvfn qy KUbsUrq[[[
kml jdoN pRIqI nfl gwlf krdf, sMjm ƒ guwsf vI cVH jFdf[ kml ƒ afny bhfny kmry ‘coN bfhr Gl idMdf[ AuNJ Auh koiÈÈ pUrI krdf sI ik dohF ƒ iekwiTaF koeI vI rol nf idqf jfey[
ho skdY kml ƒ vI guwsf cVdf hovy[[[? pRIqI nfl gwlf kridaF jdoN Auh sMjm dIaF awKF ‘c nÈf vyKdf hovy[[[ pr Auh Auhdf kr kuJ vI nhIN skdf sI[ sMjm dohF leI ‘sr` jo sI[ iek klfkfr df inrdyÈk Pfdr[inrdyÈk qF Auh pRIqI df vI sI[ pr jdoN sMjm aqy pRIqI kwly kmry ‘c huMdy AuhnF df irÈqf bdl jFdf[
sMjm ny keI vfrI PYslf vI lY ilaf sI - pRIqI ƒ pUrn mukqI dyx df!
ieh pUrn mukqI kI hY[[[? sMjm ny hOlI ijhI ikhf[
Gr prqx bfd Auhny afpxI pqnI ƒ ikhf, ‘‘qUM kihMdI sI pyky jfxY[[[? jy idl krdY[[[ iml af[[[``
acfnk sMjm dy mUMhoN ieh sux AuhdI pqnI bhuq KuÈ sI[ ijhVI sMjm Auhƒ pyky Gwl ky KuÈ nhIN sI, AuhI sMjm awj qrlf lY irhf sI[
‘ieMJ krIN[[[ dohF kuVIaF ƒ vI nfl lY jfvIN[[[ CutIaF ny iehnF ƒ[[[ myry kol iekwlIaF vI kI krngIaF[[[?
mIƒ ƒ ieh Èbd rwb vrgy jfpy sn[ Auh vI ËrUr socdI hovygI ik ijhVy afdmI vIhF sflF df pyky nhIN jfx idqf, awj acfnk GVI pwl Aus soicaf hI hovygf[[[ ikqy ieh myrI pRIiKaf qF nhIN lYxf cfhuMdf[[[? mYN nFh kih dyvF[[[! pr iPr Aus ivcfr bdl ilaf[ sMjm ny jo kih idqf[[[ Auh pwQr ‘qy lIk af[[[ quh sMjm dI afdq qoN pUrI qrHF vfkÌ hY[ jdoN idafl huMdy ny[[[ iPr BfvyN iehnF ƒ ivicEN cIr idE, ‘AuÌ` nhIN krngy[[[
ivafh dy vIh sfl QoVHy nhIN huMdy[ mIƒ ƒ lwgdf ik Auh sMjm ƒ pUrf pVH cuwkI hY[ pr sMjm ƒ lgdf sI - mIƒ ny pUrf nhIN kIqf Ausƒ[ apUrnqf df aihsfs Auhdy mn aMdr Gr kr igaf sI[ Ausny keI vfrI koiÈÈ kIqI ik mIƒ Ausƒ pUrf pVHy, pr Auh asmrQ ho jFdI[
mIƒ smJdI - Ausny smrpq kr idqf hY[ sMjm smJdf - mYN aDUrf hF[
hfey[[[ sMjm[[[ pRIqI ny sMjm ƒ iks kIqf[ sMjm rom rom iKV igaf[
‘‘pRIqI, kml imilaf sI[[[?``
‘‘hF![[[ Ausny pRopoË kIqf sI mYN jvfb dy idqf[[[ mYN jvfb dy idqf[[[``
‘‘bhuq cMgf kIqf[[[ mYN vI iehI cfhuMdf sI[[[``
sMjm ny mn hI mn ikhf, Auhƒ lg irhf sI ik Auh lflcI ho irhf hY[
‘‘kI ikhf sMjm[[[? mYN qyrI hF[[[ qyrI[[[ pUrf hoxf cfhuMdI hF mYN[[[ pUrn ivcoN pUrn df jnm[[[``
pqf nhIN! pRIqI vI myry hr pRÈn ƒ ikvyN pVH lYNdI hY? swcmuwc, ieh bhuq vwzI hY[[[ mYN qF iehdy sfhmxy Cotf ho jFdf hF[[[
hOlI hOlI pRIqI ƒ aihsfs hox lwgf[[[ Auh hvf ‘c AuWzx vFg[[[ afpxy ‘inj` ivcoN unkl ky ‘pr` ivc ismt rhI hY[[[ AusdI hr ikiraf, Ausdy vws qoN bfhr huMdI jf rhI hY[[[ idivXf anMd[[[ afqmf -pRmfqmf df imlx[[[ nvIN isrjx pRikiraf ivc mÈgUl bRhmf DrqI AuWwqy Auqr afey[[[ pUrn bRhmf nMd[[[
‘‘sMjm qYƒ pqY[[[ afdmI dI Aupj ibnf iksy Kfd-pfxI dy[[[ aiqaMq suKd plF ivc huMdI ey[[[? hux qUM hI isrjk nhIN[[[ mYN vI qyrI isrjk bxFgI[[[``

           

pRIqI dy idRV ivÈvfs nfl khy ieh Èbd, sMjm ƒ kdy cMgy lgdy qy kdy Audfs kr idMdy
           

           

 

 

 


khfxI:

kuwqf qy afdmI

gurcrn isMG aOlK, ËIrf
||||||||||||||||||||||||||||||

Ausny sMinafsI bxky Gr Cwz idwqf sI[ sfry lok mUMh ivc AuNglF pf rhy sn[ Auh hux qIrQF ƒ jf irhf sI, buwZy mF-ipE ƒ Cwzky[ jvfn pqnI qy bwicaF ƒ Cwzky[ AuhdI mF kih rhI sI, ‘‘jy qUM ievyN hI krnf sI qF ivafh ikEN krvfieaf sI? Gr bfr Cwzky koeI ieEN QoVHf jFdf ey? cMdiraf jvfn jhfn bhU ƒ qUM Cwz cilaF ey? kOx krU iehdI rfKI kfvF-kuwiqaf qoN? qyry ieh lflF vrgy bwcy! kI qfrU qYƒ qIrQF dI Xfqrf? Gr dy qIrQ Cwzky bfhr prdysIN hulxf ikDr df qIrQ hoieaf?`` ‘‘mF, ikEN Jwl iKlfrdI peIN eyN[ jd myrf mn sMsfr qoN Aucft hI ho igaf hY, qF Gr mYƒ bMnH ky nhIN rwK skdf[ mYN sB moh dy sMgl qoV ky jf irhf hF[``
qy Auhdf ipE afK irhf sI, ‘‘dÌf hox idE, ies kMjr ƒ[ kMm qoN zrdf jFdY[ aKY, myrf sMsfr qoN mn Aucft ho igaY[ qUM mYƒ ieh ds qyrf mn Aucft kdoN hoieaf nhIN sI? hwl qUM vfh nf jfxy! trYktr qoN qYƒ zr lwgdY[ qUM buZfpy sfzy ƒ rolxY, rol dyvyNgf[ cMgf srvn pywq jMimaY, cwkI izrdYN mfipaF dI vihMgI! Aultf sfƒ qyry bwicaf df iPkr krnf pAU[ jf BONkdf iPr gMgf, godfvrI qy Gr dI gMgf qoN mUMh moV ky qUM koeI nhIN suwK pf skdf[`` ieMJ sfDf isMG bdasIsF vrgIaF iJVkF dy ky GroN bfhr Kyq vwl qur ipaf[
qy mF-ipE dIaF gwlF qoN bypRvfh ho Auh afpxI Gr vflI vwl ibnF vyiKaF qy afpxy byitaF ƒ ibnF bulfieaF hI GroN qur igaf[ AuhdI jvfn pqnI BuwbF mfr ky ro peI[ moqf isMG AurÌ moqI GroN cilaf igaf qy keI sfl Auhdf koeI suwK sunyhf vI nf afieaf[ suwKy aqy muwKy ny Gr dI rfKI leI iek kqUrf rwK ilaf[ Aus ƒ afpxy nfl nfl hI rwKdy[ Ausƒ nhfAuNdy, sYr krfAuNdy qy Auihdy nfl lfz krdy[ Auh vI ieqnf ipafr krdf ik mËfl af koeI suwKy aqy muwKy vwl vyK vI jfey[ iek vfr ivhVy vfly jwgU ny jdoN suwKy dy QwpV mfiraf sI qF Auhdy nfl jf rhy ‘pYpsI` ny Jwpt mfr ky Ausƒ aYsf cwk mfiraf ik AusdIaF cIkF inkl geIaF[ iek vfr iPr muwKy dI jdoN kYly aiVMgI nfl GsuMn muwkI hoeI qf pYpsI ny kYly dIaF lwqF pfV idqIaF sn[ muwKf qy suwKf BfvyN ajy jvfn hI sn pr AuhnF ƒ pYpsI dI dosqI ny gBrU bxf idqf sI[ Gr Gr gwlF hox lwg peIaF ik beI moqf ishuM dy muMizaF ny pqf nhIN ikhVI nsl df kuwqf rwiKaf hY ik Auh iksy aYrHy gYrHy ƒ QVHy nhIN cVHx idMdf[ ipMz dI swQ ivc kuJ jvfn gwlf kr rhy sn, beI, AuhnF df kuwqf qF afdmI nfloN vI bVf isafxf hY[ iek vfr moqI dy Gr vflI afpxy muMizaF dI rotI lY ky Kyq jf rhI sI qF iek avfrf ijhf afdmI mgr lwg igaf[ kih irhf sI, ‘‘sohixE, sfzy vwl rqf Jfko qf shI[ moqI df nF vI Buwl jfEgy[`` pihlF qf moqI dI vhuwtI gurnfmo kuJ nf bolI, pr jdoN Auh awgoN Gyr ky Klo igaf qF pYpsI ƒ Ausny afvfË mfrI, ‘‘ikQy mr igaYN pYpsI, aYs cuÊl dI bUQI vyK[`` qy iPr Auh afdmI pYpsI ny aYsf zyigaf ik AusdIaF zfzF inkl geIaF[ Aisny Ausdf mUMh vI pfV KfDf[ ivcoN iksy ny puC ilaf, ‘‘Auh ipMz df eI ey ik bfhrlf ey?`` ‘‘bfhrlf ikvyN AijhI ihMmq kr skdY? afp hI lwB lE ijhdy mwQy AuWqy ajy vI vwzf sfrf dfg ey[`` sB qfVIaF mfr ky hws pey qy kihx lwgy Auh pwpilaF df cuMnf hoAU, qF hI Ausƒ keI afdmI kdy kdy kuwqy df vwiZaf kih idMdy ny[
ies qrHf moqI dy GroN cly jfx ipCoN AuhdI qIvIN aqy pirvfr dI ijvyN rwÉI pYpsI ny kIqI Auh qF Gr Gr dI khfxI bx geI[ jvfn qy ibrD jdoN afpxy mrdF qoN aOKIaF, qF kih idMdIaF, ‘‘jfE, jy bhuqy aOKy ho qF qur iPr afE, qusiN vI moqI vFg[ asIN kwt lvFgIaF afpxIaF bxIaF[ gurnfmo ny vI qF kwt leI hY awDI iËMdgI[ jvfnI kwt leI qy mrd dI QF AuhdI rfÉI pYpsI ny kIqI[`` mrd iPr vI ZIT ijhy bxy kih idMdy, ‘‘afho, sfƒ pqY ijvyN Auh moqI qoN ibnF Jwt lMGfAuNdI rhI hY[ pYpsI cOvI GMty qF nfl nhIN sI rihMdf[`` qy Bfgo buZVI iek idn afpxy bwicaF ƒ, jo jvfnI vI twp cuwky sn kihx lwgI, ‘‘lokF dI iksy Ëbfn qF PV nhIN lYxI[ pr jy koeI afpxI cfdr icwtI rwKxI cfvy qF mËfl aY koeI iCwtf vI pf dyvy[ iksy sfAU bfry avf qvf bolxf pfp huMdY[`` Aus idn qoN bfd Auhdy muMzy ijvyN Bfgo dI gwl smJ gey[
smF bIqdf igaf[ Cy-swq sfl ipCoN iek vwzI vwzI dfhVI vflf sfDU Gr dy bUhy AuWqy af igaf[ muwKf qy suwKf jo ms-PutIr ho gey sn, Aus vwl pYpsI ƒ iCwC krn lwgy qF AuhnF dy dfdy ny ikhf, ‘‘nf Cohro, kuwqf nf Cwzo[ bMn lE[ aYvyN grIb dI lwq pfV lAU[`` qy nfl hI sfDU ƒ puwCx lwgf, ‘‘BfeI ieQoN qur jf[ AsIN iksy sfDU ƒ ÉYr nhIN pfAuxf[ ies Gr df mflk jdoN GroN nwT ky qirQIN jf viVaf qd qoN sfƒ sfDU dy Bys ivc sB Twg lgdy ny[``
‘‘qy bËurgo jy mYN quhfƒ quhfzy puwqr nfl imlf idaF?`` buwZy dIaF awKF ‘c cmk afeI qy Ausny afpxI ƒh ƒ bulfieaf, ‘‘ af BfeI dyK ieh sfDU kI kihMdY?`` gurnfm kOr ƒ qF Auh jfixaf pihcfixaf jfipaf[ sfDU bxy moqI dy mUMh AuWqy iek pyqlI ijhI muskfn ilÈkI, awKIaF ‘c cmk af geI[ Ausƒ pCfxidaF dyr nf lwgI[ Auh KuÈI ‘c pfgl hoeI cIkI, ‘‘muwiKaf, suwiKaf, vyKo quhfzf pfpf af igaY[`` muwKf pYpsI ƒ sMglI qoN PV ky ilafieaf qy kihx lwgf, ‘‘pfpy ƒ nmskfr kr[`` qy Auh pfpy ƒ glvkVI pfAuNdf boilaf, ‘‘pYpsI ny sfzf sfQ qF afdmIaF nfloN vI vDyry cMgI qrHF idqf[ hux qF ivcfrf buwZf vI ho cilaf[`` muwKf, suwKf afpxy pfpy nfl gwlF kr rhy sn, pr pYpsI acfnk hI AuhnF dy kol moqI ƒ jY bulfAuNdf afÉrI ‘jY-ihMd` kih igaf sI[ Èfied kihMdf hovy, ‘‘moqI isMhF sFB lY afpxf Gr[ ijho ijhI inBI, mYN qF inBf idqI[``````````````````````````




khfxI:

JotU


irÈI gulftI PrIdkot

awj JotU df jugflI krn df mn nhIN sI | Auh bhuq Audfs sI | awKF ivwcoN iqRp-iqRp hMJU ikrI jf rhy sn | awj AusnMU afpxy “Jotf” hox df bhuq duwK mihsUs ho irhf sI | Auh soc irhf sI ik kfÈ Auh byËubfn nF huMdf qF arjn isMG nMU KrIaF KotIaF suxfAuNdf | pr rwb dI mrËI dy iÉlfÌ Auh kI kr skdf sI | Auh kyvl klp hI skdf sI qy klpI jFdf sI | arjn isMG ny awj Auhdy igwty cMgI qrHF kuwty sn | Auhdf ksUr vI kI sI ? kyvl eynF ik Auh nfËr kI buwZI mwJ nMU “nvyN duwD” nhIN krnF cfhuMdf sI | nfËr vI Ausy buwZV nMU leI iPrdf hY | ikMny sfl ho gey JotU nMU mny-axmny Auhdy nfl twkrF mfrdy nMU | jy nfËr kI mwJ ivwc mF bnx df suwK nhIN iliKaf qF ies ivwc Ausdf kI ksUr sI ? Auh nfËr qF kI, hr Aus iksfn dI mwJ nfl “sOx” leI arjn isMG df hukm mMndf sI, ijhVf arjn nMU hry-hry not idKfAuNdf sI | nfËr dI vI Èfied mËbUrI sI, Aus buwZI mwJ nMU rwKI rwKx dI, ikAuNik keI sflF qoN kvyly mINh qy Psl dy suMzIaF dI mfr hyT afAux krky Auh lwk-lwk qwk krËy hyT nwipaf ipaf sI qy nvIN JotI lYx dy kfbl nhIN sI | arjn nMU ieh “ibËins” bhuq Pilaf sI | Auhdf ikhVf pYtrOl Érc  huMdf sI | hF ! iewk gwl qF sI ik Auh afpxy Joty nMU cMgI Kurfk ËrUr idMdf sI | idMdf vI ikAuN nF, afiKr Jotf Auhdf iewko iewk kmfAU puwq jo sI | inGfr vwl jf rhI ikrsfnI dy dOr ivwc AusnMU Joty dy ibËins ny kfÌI shfrf idwqf sI | cMgy idnF ivwc arjn ny AuhnMU bVy ÈONk nfl pfilaf sI | Auh socdf sI ik Auhdy ivhVy ivwc jo mwJF dI lfeIn lwgI hoeI hY, AuhnF leI AusnMU bfhr nhIN BtkxF pvygf | hflFik bdldy hflfqF krky JotU dI Kurfk ivwc kmI qy qbdIlI af geI sI pr Auh afpxy mflk dy hflqF nMU iDafn ivwc rwKidaF Ausdf pUrf sfQ dyeI jf irhf sI |

hux qwk arjn dy suBfa ivwc vI idn rfq df Ìrk af igaf sI | Auh cOvI GMty iKiJaf rihMdf sI | kfrn sI ik Ausdy Gr Auqo-QwlI iqMn kuVIaF jMm peIaF sn | cfr-pMj mhIny pihlF jdoN inwkI kuVI ny jnm ilaf sI qF Auh awDI rfq qwk KOrU pfeI igaf sI | Jotf Aus idn ikMnF duKI sI, afpxy mflk nMU ieMJ duKI dyK ky | AuhnF idnF ivwc hI arjn dI JotI vI sUx vflI sI | arjn dy muMzf nF hox dy duwK nMU dyK ky JotU sfrI rfq hMJU kyrI igaf sI qy nfly rwb nMU ardfsF krI igaf sI

“hy rwbf ! jy arjn nMU muMzf nhIN idwqf qF myry Gr ËrUr muMzf dy dyeIN qF jo arjn nMU myry Gr muMzf dyKky hI hOslf ho jfvy ”

qy rwb ny JotU dI ardfs sux leI sI | arjn dI JotI nMU kwtf hoieaf sI | Aus idn arjn ny pihlI vfrI JotU nMU kuwitaf sI |

“sfilaf, myry kuVIaF hoeI jFdIaYN qy qMU kwty jMmx qy lwk bMinaYN |”

JotU nMU awj qwk smJ nhIN af skI ik Auhdy qy myry mMuzy ivwc kI Ìrk hY |

“Gr vflI nMU kuVIaF jMmx ipwCy avf-qvf boldf rhU, qy mYnMU muMzy ipwCy kuwtI jFdY |” JotU bYTf klpI jFdf sI |
“myry juafk hmyÈF myry koloN ivCVdy rhy | pr hY qF myrf afpxf hI KUn | BfvyN mYN AuhnF dI brfq lY ky nhIN ZuwkxF pr kI mYnMU afpxy pwuq dI jMÖ qy afpxy poqry poqrIaF dy supny qwkx df vI aiDkfr nhIN ?”

jdoN Joty dI bycYnI vD geI qF Auhny nfl bYTI jugflI krI jFdI pihly sUey peI JotI nMU gihrI nËr nfl qwkidaF puwiCaf “rfxo, afpxF ktrU ikwQy igaf ?”

rfxo jo ik awKF bMd krI pihlI vfrI mF bnx dy suwK nMU mfxdI hoeI pqf nhIN kI-kI soc muskrfAuNdI jugflI krI jFdI sI, ny ipafr nfl Joty nMU qwkidaF juafb idwqf “vy JotU, qYnMU kfhdf moh jfg ipaf, myry ktrU puwq df ? qYnMU kfhdf boJ afpxI aOlfd df ? qYnMU kfhdf ipafr iksy rfxo jF ÈfmoN df ? quM qF KurlI ivwc mMUh mfr ky pfsy hox vfilaF ivwcoN aYN |” “

“nF rfxoN, aYN nF afK, Auh myrf vI qF puwq aY”

“pqf nhIN ikwQy-ikwQy qyry puwq qury iPrdy hoxy aYN ? pr awj qYnMU kfhdf vYrfg pY igaf ?” rfxo JotI ny muÈkVIeyN hwsidaF puwiCaf |

“mYnMU qF iehnF iensfnF ny rol rwiKaY | myry qF kdy ËËbfq smJy hI nhIN arjn isAuN ny | awj Ausy “kuwqKfny” qoN mYN nFh kI kIqI ik arjn ny mfr-mfr ky myry igwty syk idwqy | qUM hI dws rfxo, mYN kI krF ? jy mYN do-cfr vfrI hor arjn nMU nFh kr idwqI qF Ehny mYnMU GroN kwZ dyxf hY | Pyr ZldI Aumr ivwc mYN ikwQy jfAUN ? bfhr qF kuwqy hI mgr pY-pY ky myrf burf hfl kr dyxgy qy jy buwcVKfny vfilaF dy Dwky cVH igaf qF aixafeI mOq mrMU | ijhVy mYnMU Kfxgy, ijAuNdf qF mYN cfrf-pMjF nMU ‘kwlf hI dvfl nIN qy muV ky mYnMU kUkr ivwc pf ky sItIaF dvfAuxgy” JotU qF rfxo awgy jvF hI iPs igaf sI |

“rfxo qUM kI smJdI aYN, mYN aYÈ krdYN inwq ? cfr pMj rotIaF Kf ky iZwz Biraf hovy qF bMdy df afeIs krIm Kfx nMU vI jI nhIN krdf | arjn qF myry bfry socdf hI nhIN, mYN ikMnIaF rotIaF KfDIaF ? Auh vI byhIaF qrbyhIaF | hux nfËr kI buwZV mwJ qF qrbyhIaF qoN vI geI guËrI aY |”

“cwl JotU, hOslf rwK” rfxo ny awKF BridaF JotU nMU hOslf idwqf |

“rfxoN, aYN dws peI ktrU nMU duwD ipafieaf ik nhIN ?”

“vy mYN mrjF, ktrU nMU duwD ipafAuxF sI ? mYnMU qF pqf hI nhIN sI | arjn ny qF sfrf duwD bOhlI bxfAux leI guaFZIaF nMU dy idwqf |” rfxo ny hYrfn huMidaF ikhf |

“kI ikhf, ktrU nMU qUM duwD nhIN idwqf” JotU df pfrf cVHn lwgf |

“vy JotU myrf qF pihlf cFs hYgf, mYnMU kI pqf sI”

“roË qF aÉbfrF ivwc afAuNdY qy tYlIbIjn vfly vI kihMdy aY, peI bwcy nMU mF df pihlf duwD ËrUr dyxf cfhIdf hY, qYnMU pqf eI nIN vwzI JotI nMU” JotU ny JuMjlfAuNidaF hoieaF ikwly nfl Tuwzf mfiraf qy cIikaf “hfey Eey mr igaf” pYr ivwcoN drd dI qyË lihr inwklI sI |

“vy mYnMU ikhVy BVUey ny skUl Byijaf sI ? qyry vrgf eI sI myrf ipAu vI, pqf nhIN ikwQy hoAU | nfly qMU vI sfry ktrUaF ktrIaF nMU skUl Byjdf hoeyNgf”  rfxo nMU Èfied XuwgF XuwgF qoN clI af rhI irvfieq df aihsfs ho igaf sI |

“Ëubfn nMU lgfm dy JotI, jy juafk pfl hI nhIN skdI qF pYdf hI ikAuN kIqy ? sfrI dunIaF akl vyKdI hY | qyrI kflI cmVI qy kuMZy isMg iksy ny cwtxy nhIN | hux iewk juafk dI mF bx geI aYN, dunIaF dfrI iswK lY |”

“qUM arjn nMU afK, mYnMU ikAuN guwsy hoeI jfnYN ?”

“rfxoN qUM akl qoN kMm lY, arjn qoN corI ktrU nMU duwD cuMGfieaf kr |”  JotU ny rfxo nMU dunIaFdfrI isKfAuNidaF ikhf |

drvfËy ivwcoN arjn nMU afAuNidaF dyKky JotU afrfm nfl bYT ky jugflI krn lwg igaf ijvyN kuJ hoieaf hI nF hovy | arjn ny af ky Joty dy isr qy ipwT qy hwQ Pyiraf qy KurlI ivwc hry pwTy hor iswt idwqy | Joty nMU lwgf ijvyN arjn afpxI glqI qy ÈrimMdf hovy | Auh vI awKF bMd krky arjn dy plosx dy inwG nMU mihsUs krn lwgf |

“arjn isaF Gry eI aYN ?”

afvfË sux ky JotU ny drvfËy vwl dyiKaf | nfËr afpxI buwZI mwJ aMdr leI afAuNdf sI |






khfxI:

bcpn dy suwK

lyKk:
isLafm suMdr cODrI

AulwQfkfr:
drsLn isMG iZloN

awDf GMtf ho igaf sI mYnUM mYgjLIn dy vrky prqidaF ikcn dy nfl hI bxy bfQrUm ivcoN kpVy Dox dI afvfjL af rhI sI. mYN kmry df muafienf krn lwgf. aYn kmry dy ivckfr rwKI hoeI myjL dy cfroN qrPL soPLy, ipCly pfsy isMgl bYWz plMg, swjy pfsy pfxI ivc qYrdIaF mwCIaF nfl Biraf eykvIrIam aqy kMDF Aupr bVIaF KUbsUrq pyNitMgF ltkIaF hoeIaF sn. sfhmxy vfly kony ivc tI[ vI[ ipaf hoieaf sI aqy tI[ vI[ Aupr AuhdI aqy rfjysL dI qsvIr. myjL Aupr do KflI kwp| "bYTo, cfh bxf ilafAuNdI hF[" kih ky Auh cfh bxfAux clI geI. Qkfvt dI vjHf krky mYN ikMnI dyr soPLy 'qy hI ipaf irhf, aqy mYnUM pqf hI nf cilaf ik murfdngr qoN idWlI-myrT sLtl rfhIN sPLr aqy iPr stysLn qoN ieQy afAuNidaF afAuNidaF - bws dI BIV ivcly Dwk-mDwky nfl srIr df joV-joV csk irhf sI.
"hYN[ pwKf qF clf lYNdy… ikvyN bYTy ho grmI 'c…?" AuhdI afvfjL suxidaF hI mYN hYrfngI nfl vyiKaf[ Ausny cfh dy Bry do kwp myjL Aupr rwKy aqy pwKy dI sivwc nwp ky myry sfhmxy bYT geI. "kuJ Qwky lwg rhy ho…"
"hF, hux kI dwsF… ik gwzI hI do iqMn vfr afAUtr 'qy rukdI rhI, AuqoN aYnI grmI aqy bws dI BIV."
"GroN koeI icwTI qF nhIN afeI… sfiraF df kI hfl aY…"
"bws, sB TIk-Tfk hY, do-cfr idn pihlF hI icwTI afeI sI." eynf kih ky mYN QoVHI dyr vfsqy cuwp ho igaf[
iPr mYN AusnUM puiCaf, "afpxI suxf, kI hfl aY?"
"koeI Kfs nhIN, pihlF vFgUM hI cl irhf hY sB kuJ. AuhnF nUM dPLqr Byj ky, sonUM aqy ipMkI nUM skUl aqy iPr qusIN jfxdy hI ho, kpVy Doxf, nhfAuxf aqy Kfxf bxfAuxf… bs ieho ieko ijhf…"
aqy iPr acfnk hYrfngI BrIaF awKF nfl bolI-"qusIN bYT ky afrfm nfl mYgjLIn vgYrf 'qy ingfh mfro, EnI dyr nUM mYN kpVy sukxy pf ky afeI. QoVHy ijhy incoVx vfly vI rih gey hn…" jldI jldI Auhny cfh mukf ky, kwp AuQy myjL Aupr rwK ky, bfQrUm vwl clI geI. myjL dy QwilEN mYN iek hor mYgjLIn kwiZaf qy vrky Prolx lwgf. ies drimafn, Aus kmry nfl afpxy irsLqy dI qlfsL vI krdf irhf sI. sfhmxy tI[ vI[ Aupr rwKI qsvIr ivc Auh muskrfAuNdI hoeI myry vwl vyK rhI sI. AuhnF idnF ivc vI Auh myry vwl eysy qrHF vyiKaf krdI sI, jdoN asIN dovyN ieko skUl ivc, ieko klfs ivc piVHaf krdy sI. ryq dy Gr bxfAux Kyzdy Kyzdy lV pYNdy sI. Auh myry dosqF nfl 'afeI-spfeI' KyzdI aqy mYN AusdIaF shylIaF nfl 'kVwko' Kyzdf. KyzidaF Auh myry nfl CyVKfnI vjoN mYnUM kih jFdI, "Eey… lVkIaF dy nfl Kyzdf hY… sLrm nhIN afAuNdI CI…CI[[[" Auhdy nfl hI AuhdIaF shylIaF vI myry 'qy hwsx lwgdIaf. mYN Aus nfl guwsy ho jFdf qy inhory vjoN gItIaF clf ky mfrdf qy Gr nUM prq afAuNdf. aglI vfr AusnUM afpxy nfl Kyzx qoN mnHf krky mYN socdf mYN bdlf lY ilaf hY. pr iek-do idnF bfd hI mYnUM afpxy ies vrqf Auqy guwsf afAuNdf qy iPr duwK vI huMdf. iksy nf iksy bhfny mYN iPr Aus nfl dosqI gMZ lYNdf. kdy afpxy jyb KLrc ivcoN skUl dy bfhr KVy CfbVI vfly dInU koloN cUrn KrId ky KvfAuNdf qy kdI afpxI nvIN pYnsl jF rbV AusnUM dy ky, Gr af ky gvfc jfx df bhfnf lf idMdf. QoVHIaF bhuqIaF iJVkF pYNdIaF, AuhnF nUM sih jFdf aqy iPr Auhdy nfl sfzy Gr dy ipCvfVy inMm hyTF GMitaF bwDI Kyzdf. Aus smyN CfilnI dy ichry Auqy KusLI dI cmk vyK ky myry qn mn aMdr suafdlf ijhf kuJ hox lg jFdf. Aus idn skUl jFdy smyN CfilnI dI mF ny dwisaf ik CfilnI nUM buKLfr ciVaf hoieaf hY, ies krky Auh skUl nhIN jf skygI. mYnUM iekwly nUM jfxf ipaf. sfrf idn pVHx 'c mn nhIN lwigaf. Auhdy bfry hI socdf irhf. pqf nhIN ikvyN hovygI? ikqy buKLfr ijLafdf vD qF nhIN igaf hovygf? ikMnI qklIPL ho rhI hovygI AuhnUM! iehnF sfrIaF socF krky mfstr sfihb dy suaflF df jvfb vI cMgI qrHF nf dy sikaf qy mfstr jI ny KVKYNqI kIqI. Gr afieaf qF pqf cilaf ik Ausdf buKLfr vD igaf sI qy mYN bsqf sutidaF hI Ausdy Gr igaf. krIbn mhIny qk Auh hspqfl dfKLl rhI. mYN afpxy mfqf-ipqf nfl hr rojL AuhnUM vyKx hspqfl jFdf. ibmfrI nfl Auh ikMnI kmjLor ho geI sI! pihlF vFg muskrfAuNidaF AuhqoN gwl vI nhIN huMdI sI - qy mYnUM - Gr ivc AuTidaF-bihMidaF, KFidaF-pINidaF qy skUl, ivc pVHidaF-KyzidaF myrIaF awKF sfhmxy Auhdf jrd ichrf hI GuMmdf rihMdf. Aus idn qF mYN mF nUM puC hI bYTf, "mF, kI CfilnI hux kdy vI TIk nhIN hovygI?"
"ikMnIaF puwTIaF gwlF krdf hY, awj hI qF zfktr ny dwisaf hY ik buKLfr Gt irhf hY, jldI hI TIk ho jfvygI[" aqy iPr swcIN, CfilnI hOlI hOlI qMdrusq hox lwgI. muskrfht vfps prq afeI[ Ausny hOlI hOlI clxf iPrnf vI sLurU kr idqf[ mYnUM vI lgx lwigaf ik ibnF KMBF qoN mYN asmfn 'c AuWz irhf hF. kuJ idnF bfd hI asIN iPr iekwTy skUl jfx lg pey. iPr AuhI iPkrybfjLI, hsxf-Kyzxf aqy inwkIaF-inwkIaF gwlf qoN iek dUjy nUM icVfAuxf. prMqU aTvIN jmfq qoN bfd ies skUl ivc lVkIaF dy dfKly AuWqy mnfhI hox krky AusnUM lfgly sLihr ivc iksy lVkIaF dy skUl ivc dfKLl hoxf ipaf. mYN iekwlf rih igaf. sfrf idn ajIb ijhf KflIpx mihsUs huMdf rihMdf pr ies hflq df kfrn myrI smJ ivc nf afAuNdf! sfJF nUM aqy CuwtI vfly idn Aus nfl KyzidaF, gwlF-bfqF kridaF, ieh KflIpx ikDry hI Auz jFdf. pr ieh islislf vI ijafdf idnF qfeIN cl nf sikaf. vDdI Aumr sfnUM aMdroN-aMdrIN aCoply hI bMDnF ijihaF ivc bMndI jf rhI sI. zr, iJjk aqy iek dUsry qoN QoVHf ijihaf ht ky rihx-bihx dI dIvfr kdoN Ausr geI sI, sfnUM pqf hI cilaf. pqf nhIN ikEN hr vkq iehI mihsUs huMdf rihMdf sI ik sfrf aflf-duaflf sfzy vl hI GUr GUr ky vyK irhf hY. kdy ieh vI lgdf ik Aumr dy ies mrhwly AuWqy phuMcxf sfzI Bul sI. aqy iPr Ausdf 'kVwko' Kyzxf aqy myrf 'afeI-spfeI' Kyzxf bMd ho igaf. isrPL nfvl pVHx df sLok hI sfzy dohF ivckfr iek qMd rih geI sI. kdy kdy mYN AuhnF dy Gr jf ky nfvl lY afAuNdf aqy kdI kdI Auh vI aijhf hI krdI. afps ivc glbfq krnf vI iek hd qk hI rih igaf sI - iksnUM ikhVI ikqfb psMd afeI aqy ikhVI ikqfb cMgI nhIN lgI - bs eynf hI. kdy kdy ieh sfrf kuJ axcfihaf ijhf lgdf, pr iPr vI hr sLfm AuhI ieMqjfr iek dUjy nUM vyKx dI. smF ijvyN ijvyN awgy vDx lwigaf, asIN Esy rPLqfr nfl ipwCy rihMdy gey. jdoN ieMtr dy nqIjy afey qF mYN sYikMz afieaf aqy AusnUM Pst izvIjn ivc pfs hoieaf vyKky myry aMdr hI aMdr vlvilaF df qUPLfn lihrf irhf sI. ijvyN ieh Pst izvIjn myrI afpxI hI hovy. mYN aKLbfr dI pIpxI ijhI bxfeI hwQ 'c PVI Auhdy Gr jf phuMicaf, ieh socdf hoieaf ik sfiraF qoN pihlF Auhdy Auhdy Pst afAux dI KLbr mYN hI dyvF. prMqU Auhdy Gr awgy phuMcidaF hI mYN TTMbr ijhf igaf.
"clo, cMgf hoieaf, rfjysL aYnI vDIaf nOkrI AuWqy lwigaf hoieaf hY, AuNJ vI vyKx nUM sohxf hY. CfilnI aqy rfjysL dI joVI TIk jcygI. ivafh dI qfrIK kdoN bMn rhy ho…?" myrI mF AuhdI mF qoN puC rhI sI.
"bws mhIny do mhIny ivc hI idwlI jf ky sOhiraF df Gr sMBfl lvy qF TIk hY. bhuqI dyr nhIN krnf cfhuMdI hF["mYN Auhdy bUhy 'qy KVf pqf nhIN ikMnI dyr muwTI ivc aKLbfr nUM mckordf irhf. Aus idn Auhdf ivafh ho irhf sI. GroN sfry hI Auhdy Gr gey sn. pr mYN afpxy kmry ivc ibnf bwqI jgfey iek kony ivc ismitaf bYTf sI. mYnUM mMmI-zYzI ny afpxy nfl iljfx leI bhuq jLor lfieaf, pr mYN iZwz drd df bhfnf krky Gr hI irhf.
bfhr ikMnI rOsLnI sI. Auhdf Gr mihmfnF dI cihl-pihl nfl Biraf ipaf sI. bfrfq afeI. bYNz vfijaf dI afvfjL suxidaF hI mYN kMnF 'qy hwQ rwK ley, prMqU Aus afvfjL nUM afpxy qoN prHy krnf myry leI asMBv sI. dUsry idn Auh ivdf vI ho geI. mhIny-KMz bfd jdoN CfilnI vfps pyky afeI qF myrI mF ny AuhnF dohF nUM inEqf idqf. AudoN hI rfjysL nfl myrI mulfkfq hoeI. ikMnI KulHidlI sI Aus dy qOr-qrIikaf ivc, pr AuhdI ieh KulHidlI mYnUM zMgdI rhI sI. iks qrHF hws hws gwlF kr rhI sI Auh.
kih rhI sI,"ieh qF pihlF qoN hI bVy sLrmfkl ny. iehdy nfl dosqI krn lwigaF quhfnUM bhuqI imhnq nhIN krnI pYxI."
"vyKxf BfeIjfn, ieh qF myry vfsqy cnOqI hY. hux quhfzf hI shfrf hY, jykr qusIN myry nfl dosqI nhIN krogy qF myrI iewjLq imwtI ivc iml jfeygI." Aus vyly rfjysL dIaF gwlF sux ky hfsf af irhf sI. ijs rfjysL dI mYN sLkl qk nhIN vyKxf cfhuMdf sI, AuhI rfjysL mYnUM cMgf cMgf lgx lg ipaf sI. jdoN vI Auh afAuNdy, rfjysL df ijafdf smF myry nfl hI gwlF-bfqF kridaF bIqdf. jy Auh dovyN iPLlm dyKx jFdy qF mYnUM vI nfl lY jFdy. bhuq bhfny bxfAuNdf pr Auh iek nf suxdy. QoVHI dyr bfd hI rfjysL df ieh KulHfpx myry aMdr CupIaF BfvnfvF nUM bfhr ilafAux lwigaf. aqy mYN afpxy bcpn nUM afpxIaF bfhF ivc smytx dI klpnf krn lwgf. iesy dOrfn mYnUM hor nOkrI 'qy jfxf ipaf qF hflfqF ny myrI klpnf nUM nwQ pf idqI. ies qrHF 6-7 sfl gujLr gey. CfilnI df puwqr sonUM pihlI ivc pVH irhf aqy bytI mInUM cfr sfl dI ho rhI sI. Gr dy vDdy kMmF-kfrF krky CfilnI df pyky afAuxf nf dy brfbr hI ho igaf aqy rfjysL dI icwTI kdy kdy afAuNdI rhI. eysy dOrfn murfdngr PYktrI vfsqy kuJ afdmIaF dI mMg kIqI geI qF myyry aMdr JuxJuMnI ijhI iCV geI. sfrf kuJ eynf afsfn ho jfvygf? mYN qF kdI icqivaf vI nhIN sI!
murfdngr idwlI qoN koeI 40 ku mIl dI dUrI 'qy visaf ksbf hY. eynf nyVy phuMc jfvFgf Auhdy! myrI klpnf nUM DuVqVIaF afAux lwgIaF. mYN tRFsPr leI arjLI dy idqI aqy hux qkrIbn iek sfl hox lwgf hY mYnUM ieQy afieaF. jdoN vI CuwtI huMdI jF kdI kdI CuwtI lY ky CfilnI nUM imlx af jFdf. rfjysL ikMnf KusL hoieaf sI myrI ies tRFsPr vyly. mYN, Auh aqy CfilnI idwlI dIaF sfrIaF sYrgfhF AuWqy gey, sfrf idwlI GuMimaf, pr keI vfr mOkf imlx dy bfvjUd vI mYN CfilnI nUM afpxy mn dI gl nf kih sikaf. mYnUM nf pqf cldf ik Auh ikhVI aidwK cIjL huMdI sI ijhVI myry mUMh awgy hwQ rwK lYNdI.
mYN kuJ kihMdf, ies qoN pihlF hI Auh bolI, "kdoN qfeIN ies qrHF iekwly rhogy, Aumr vI qF qyrI kfPI ho geI hY, ivafh krky Gr vsf lY…afpxy afp borIaq dUr ho jfvygI." kuJ dyr qk sfzy ivckfr sMnftf irhf. acfnk Auhny gwl nUM awgy qoridaF ikhf, "suxo! sonUM, ipMkI dy pfpf quhfnUM bhuq Blf afdmI smJdy hn, kdy vI qyry bfry koeI gLlq gwl suxnI psMd nhIN krngy. ikMny KulHy idl nfl AuhnF ny qyry nfl imwqrqf pfeI hY qy hux qyrf vI qF koeI Prj bx jFdf hY. vfr vfr ieQy afAuxf aqy sfzy dohF dy nfl GuMmxf-iPrnf… dyKo burf nf mnfAuxf. QoVHf ijhf afp hI soc ky dyKo, kI ieh TIk hY…?" hQ ivc PiVaf mYgjLIn myry hwQoN iQVk ky hyTF izg ipaf. pYr suMn ho gey. kI jvfb dyvF CfilnI nUM ies svfl df. mYN CfilnI dy sfhmxy afpxy afp nUM bOxf mihsUs kr irhf sI. aYny smyN qoN clI af rhI myrI klpnf jKLmI ho geI sI. pihlI vfrI aihsfs hoieaf ik aYnI dyr mYN iksy DoKy dy shfry hI ijAuNdf irhf. CfilnI qF hux iksy dI pqnI hY, iek GrylU aOrq. mYN aYvyN hI iehnF dohF ivckfr KVf hF. qy iPr kI mYN rfjysL dy inrCl rvweIey aqy ivsLvfs dy ievjL ivc… ieh kdy nhIN ho skdf… ieh kdI nhIN hovygf… CfilnI dy rUp ivc qF myry sfhmxy myrf bcpn KVf hY, ijhdI iksy vI qklIPL qoN mYN iqlimlf AuTdf sI aqy Esy bcpn dy suKF df glf mYN ikvyN Gut skdf hF. sfhmxy tI[vI[ AuWqy peI qsvIr ivc Auhdy qy rfjysL dy muskrfAuNdy hoey ichiraF nMU vyiKaf aqy jldI jldI Auhdy Gr dIaF pOVIaF Auqr afieaf.

 

kivqfvF agwsq-dsMbr 2008
gurijMdr 'mfhI"
kotkpUrf:
dIaF
do kivqfvF

1
-AudoN qoN  awj qwk-

awj iPr
myry ivcfr mcldy hn
awj iPr
myrf KUn KOldf hY
pihlI vfr ieh KOilaf sI
jwilHaF vfly  bfgL dI
lhU iBwjI imwtI nMU dyKky
mYN shMu Kf GroN qur ipaf
hnyr nMU svyr `c bdl ky prqn dI
lihr pUry jobn `qy sI nf-imlvrqn dI
dysL df iek mhfn nyqf
sFqI df pfT krdf-krdf
[[[ [[ Jwg vFgU bih igaf
myrf KUn KOldf hI rih igaf

ivcfr mcldy rhy
mcldy ivcfr kd AunFH nUM rfs afAuxy sn
sfzy ierfidaF ny ienklfb ilafAuxf sI
Es juMzlI ny Xrfny inBfAuxy sI

qF iPr
gol myj kfnPrMsF dy kI iswty afAuxy sn
Auhnf KOldy KUn nMU sFqI dy pfT pVfAuxy sn

iesy leI
ieh aihMsfvfdI sfijsL `c sLfiml ho gey
krfcI sYsLn qoN pihlF hI vfady vPLf ho gey

23 mfrc  nMU AunHF koissL kIqI
KOldy KUn nMU sFq krn dI
pr Auh KOldf hI irhf
rOsLn idmfgF `c  ivcfr bxky.

iPr pRcfr hoieaf
ik dysL ajLfd ho igaf hY!
ajLfdI df supnf
ajLfdI  dy Brm ivwc Ko igaf
pfrtI df JMzf hI dysL df iqrMgF ho igaf
luwt ky PrMgI Gwq gey vhIrF
ijQoN qIk gey kursI dy pfvy
cmicaF ny iKwcIaF lkIrF
lkIrF iKwc AunF vMzny pf idwqy
DrmF dI Et `c mnuwKqf dy afhU lfh idwqy
gulsLn df AujfVf dyKky mn kurlfAuNdf sI
dysL df 'mhfn nyqf'
vlfieqI mfsUkf dy gozy kol bihky
ivCoVy dy duwK `c kIrny pfAuNdf sI
AuhnMU dyK ky rom df bfdsLfh Xfd afAuNdf sI
idn bIqy
hOlI-hOlI Auh nyqf qy lok
afpo-afpxy gLm `co bfhr afey
lok AuzIkdy rhy
AunFH dy Gr ajLfdI dI koeI bhfr afey
pr ajLLfdI qF ivcfrI
cMd ku GrfixaF `c iGrky rih geI
bfp AuiTaf gwdI `qy DI bih geI
kMpnI qoN Cuwt jnqf
iewk Kfndfn dI gulfm ho geI
puwqF-DIaF,dohiqaF  ny afpxy rMg idKfey
ivkfs dy nF `qy dysL nMU iPr igrvI Dr afey
kuurbfnIaF dy ky iewk kwZI sI
ieh hjLfrF kMpnIaF lY afey
luwty-puwty lokF nUM jdoN ienklfbI Xfd afey
isafsqdfnF ny Jwt rMg vtfey
ikqy pfT-pusqkF `c sB awqvfdI ilKvfey
kdy pfrlImYNt `c buwq lfAux dy mqy pvfey
kdy pwg qy hYt dy cwkr `c lok Brmfey
myry KUn `c iPr Aubfl afey

awj iPr
mYN lwlkfrdf hF
awj iPr
mYN vMgfrdf hF
klmF vfilaF buDIjIvIaF qy ivdvfnF nUM
KudkusLIaF dI rfhy pey mjdUrF qy iksfnF nMU
bsMqI pwgF pihnI iPrdy nOjvfnF
hY iksy 'c dm qF
myry ivcfrF nUM pihno
mYN iewk vfr iPr lVnf cfhuMdF hF
ienFH kfly aMgryjLf dy iKlfP
iewk hor jMg
ikAuN ik
awj iPr
myrf KUn KOldf hY
awj iPr
myry ivcfr mcldy hn

 

 

  2  
- moh -

jdoN vI
mYN ies injfm nMU dyKdf hF
surmfeydfrI dy qlvy cwtidaF
jF iksy blYkIey dy Gr
rKyl bx ky bYiTaF
jF rjvfiVaF dy mihlIN
kMjrI bx ky nwcidaF
qy Aus vkq
jdoN ieh mYQoN afs krdf hY
ik mYN iesdy iQrkdy pYrF nUM
qbly dI qfl idaF
qd mYnUM
hiQafrF df vI
pwuqF-DIaF ijhf moh afAuNdf hY]



ÊËlF:

gurdrÈn ”bfdl”
vYnkUvr, kYnyzf

1[
ipafr df mul asl ivc qd jfx huMdY1
ipafr jd kbËf nhIN, pihcfx huMdY1
jo idsx ƒ qF bVf iswDf idsy, pr
soc dy ivc sO qrHF df kfx huMdY1
jy ÊmF ƒ pfÜIey idl dy lhU QIN,
rwq-pIxy ihjr ƒ qd mfx huMdY1
pI ky hMJU, Kf ky Êm, iqiVaf iPryN qUM,
ieh vI koeI pIx huMdY, Kfx huMdY?
Dr ilaf jFdf hY mn qy Bfr qd qk,
DONKxI idl dI `c jd qk qfx huMdY1
gwl mOky dI kdoN mOky `qy ahuVy?
vkq qoN pihlF kdoN kuJ Tfx huMdY1
”bfdlf”! hovy jvfnI jF buZfpf,
idl ijhI ÈYa df hmyÈf Gfx huMdY1

2[
cuwp df ieh ËÌm qVpfvy kuVy!
cIs hr pl hI vDI jfvy kuVy!
cYn bYTI dUr susqfvy kuVy!
nId vI bfqF jHIaF pfvy kuVy!
qyrI iËd dy sfmHxy iÌwkf pvy,
hr Xqn bykfr ho jfvy kuVy!
swc afKF jd vI qUM guwsf kryN,
rMg qyry rUp qy afvy kuVy!
supinaF ivc vI hmyÈf cuwp rhyN1
hwQ sfzy rihx pCqfvy kuVy!
pOx bxky koÜ dI jd inwkÜyN,
Es pl Jorf ijhf Kfvy kuVy!
Coh qyrI pf ky amr ho jfxgy,
cMdry imwtI dy ieh bfvy kuVy!
by-ruwKI afpxI qy vrH ”bfdl” qrHF,
afK iesƒ awg nf BVkfvy kuVy!

3[
afpxf vjUd ieAuN vI, BrpUr kr ilaY mYN.
rohI df Puwl bxnf mnËUr kr ilaY mYN.
ÌuÈbU iqrI ny Aus idn, idwqf sI ËÌm ijhVf,
aY Puwl ! vyK afky, nfsUr kr ilaY mYN.
agnI `c hwQ pfAuNxf, pfxI `c Cyk krnf,
`vfvF QIN dsq-pMjf, dsqrU kr ilaY mYN.
nf ivhl swl dI hY, nf hI Qkfn poNhdI,
Ausdf iKafl Kud ivc, purnUr kr ilaY mYN.
rsqy dI DUV PV ky, surmf bxf leI hY,
nYxF dI ilÈk qfeIN, kuhqUr kr ilaY mYN.
hux Prk jfpdf nf, lbryË hY jF KflI,
sMqoK nfÜ kfsf , mKmUr kr ilaY mYN.
Auh JUrdy ny ”bfdl”, jo hfidsy qoN zrdy,

4[
kuJ imrI bfq suixEN, kuJ afpxI bfq kirE!
jy bfq muwk vI jfvy, qF vI huMGfrf BirE!
KfrF ƒ hwQ lfky, aYvyN nf prq afvF,
ijs nfl hovF byhbl, eynI ku pIV jirE!
pwqI qy Puwl dovyN, hsrq dy nfÜ vyKx,
kwpVy qrFH ilpt ky, moZy qy hwQ DirE!
pfxI df vihx ikDry, ihMmq mukf nf dyvy,
pfxI ƒ nfÜ lY ky, AultI idÈf ƒ qirE!
cfnx dI loV hoeI, qÜIaF ƒ rgV ÜYxf,
rwsI dy swp koÜoN, nf Buwl ky vI zirE!
buwkÜ imrI df mOsm, vfqnkUl pUrf,
grmI dy ivc nf siVE, srdI dy ivc nf TirE!
jIkx phfV AuWqoN, jrKyË imwtI afvy,
PuwlF ƒ Kfd imÜjy, KrnY qF ieMJ KirE!
ieAuN hfr mMn lYxf, hY ijwq dI nmoÈI,
ijqxY qF Kud ƒ ijwiqE, hrnf qF Kud ƒ hirE!
hY mMg qF ingUxI, iekrfr kr lvo pr,
bfdl dy nfÜ hI jIeIE, ”bfdl” dy nfÜ hI mirE!

5[
kuwJ lok by-hoÈ ho gey, mfr-kuwt qoN ipwCoN.
kuwJ iblkul KfmoÈ ho gey, mfr-kuwt qoN ipwCoN.
kuwJ lok qF apxy rfh qoN, iJVkF nfÜ hI iKsky,
kuwJ hor vI Tos ho gey, mfr-kuwt qoN ipwCoN.
kwlH hfkm ny iek by-doÈf jd bulfieaf Tfxy,
sfbq Ausdy doÈ ho gey, mfr-kuwt qoN ipwCoN.
iswDy-sfdy bMdy apxf, sIs qÜI `qy Dr ky,
Bgq, srfBf, bos ho gey, mfr-kuwt qoN ipwCoN.
jd iÈblI ny Puwl mfiraf, roieaf qd mnsUr,
dUxy KUn qy joÈ ho gey, mfr-kuwt qoN ipwCoN.
puwqr mF dy nfÜ sdf hI, ruwsdy mMndy afey,
Esy dI afgoÈ ho gey, mfr-kuwt qoN ipwCoN.
iewk qmfÈf ieh vI ”bfdl” Auh jfvx snmfny,
kwlH sI jo rU-poÈ ho gey, mfr-kuwt qoN ipwCoN.

6[
khy hfikm, ik sB vfsI ihPfËq nfÜ rihMdy ny.
ngr dy bMd drvfËy, khfxI hor kihMdy ny.
dlIlF dI bjfie goÜIaF df rfj huMdY jd,
AudoN hI ikMgry mihlF dy nyrHI nfÜ ZihMdy ny.
quPfnF, nyrHIaF, JwKVF ƒ EdoN af jvy afiKr,
jdoN vI afs dy pMCI bnyry afx bihMdy ny.
iksy qfrU ny kIqf hOslf jd pfr lMGx df,
cVHy hoey AudoN diraf vI zr dy nfÜ lihMdy ny.
qdy imÜdy ny suK AuhnF ƒ afpxI Aumr ivc kyrF,
qnF `qy afpxy, pwQr jo hws ky roË sihMdy ny.
Ìhy qUPfn jF iesƒ iknfry twkrF mfrn,
qdoN byVI dy cwpU hI musIbq nfÜ KihMdy ny.
jo ÈyrF vFg myrI ipwT iCldy, cuglIaF kr-kr
jdoN mYN sfmHxy huMnF, qF cUihaF vFg CihMdy ny.
hkIkq ivc ”bfdl` jI! iehI Êm df inkfs huMdY,
mgr vyKx ƒ awKF `coN, ajfeIN hMJ vihMdy ny.

7[

ikqfb: ”gMdÜF”
qupkf-qupkf nUr hoieaf, ikxkf-ikxkf afPqfb.
zIk leI jd cfnxI ny, nyrH dI sfrI Èrfb.
hwQ myrf cuMimaf qUM, ijwQoN sI krky adfb,
iKV ipaf Esy jgHf `qy, lfl-sUhf iek Êulfb.
rihx dy ieh ÈFq pfxI, surmeI JIlF nf CyV,
pUMJ nf ies ƒ, ieh myry lY irhf hY imwTy Éfb.
Éq imry df Es ny sI, konf hI iek idwqf pfV,
Éq imry df ies qrHF sI, Esny idwqf juafb.
qyrI idwqI iewk pwqI, bx geI hY vD ky zfl,
KolH ky vyKI jF iek idn, afpxI iek mYN ikqfb.
mYN sdf sF afKdf, twpo nhIN cwdr dI hwd,
rbV vfgUM PYl ky hux, ikAuN qusIN ismty jnfb!
do qoN vD ky hux cmn dy, ho rhy ny tukVy hor,
hor ikMnI dyr ”bfdl”, lok hovxgy Érfb.
8[
ieh jdoN df sux ilaf hY, ik qurI bhfr afvy.
n qF JUT mMn huMdY, n hI eyqbfr afvy.
kI ksUr ies `c idl df? hY quhfzy vws aMdr,
n qusIN jy ipafr dyvoN, n ieh vfr-vfr afvy.
hY judfeI qMg krdI, n qury jy Ausdy vwl,
n imÜy, qF hor vI idl, ho ky by-krfr afvy.
jy n dosqI AudHy QIN, qF nhIN ey duÈmxI vI,
qF imrf hI aflHxf ikAuN, ieh hvf iÉlfr afvy?

hY kbUl Êm vI mYNƒ, jy idlfvy Xfd Aus dI,
mYN vsf lvfgF idl ivc, ieh hËfr vfr afvy.
n dulfr pqJVF ƒ, n pÜos ibjlIaF ƒ,
jy clI geI, qF muV ky, n kdI bhfr afvy.
jy krfr KuMJ jfvy, hY vPf qy dfÊ ”bfdl”,
jy inBfa ilaf vPf ƒ, n ÉudI dI sfr afvy.

9[
cMn vrgy mwQy AuWqy GUrIaF ikAuN?
nyVqf dI QF qy awjklH dUrIaF ikAuN?
ikEN Ëubfn AuWqy hY imrcF df asr?
nfBIaF `coN muwkIaF ksqUrIaF ikAuN?
jy nhIN sI iksmqF ivwc drj hIrF,
rFiJaF ny cfrIaF Pyr bUrIaF ikAuN?
jy nhIN sI hOsly df koÜ pfxI,
iPr KuafeIaF luk lukf ky cUrIaF ikAuN?
DOx nIvIN, hwQ joVy, mUMh ‘c hF jI,
imwiTaF ÈbdF ‘c ny mÊrUrIaF ikAuN?
jd pqf hY ibn Kudf qoN kUV hY sB,
loVdy hF Pyr vI mÈhURrIaF ikAuN?
‘‘bfdlf``! qUM puwC ky dwsIN KUdf ƒ
myry hI krmF dy ivwc mjbUrIaF ikAuN?

10[

iekyrF hwsky qUM ijMd ƒ prcfa dvIN.
ibÈk rsqy `c ipwCoN Kfr hI ibKrfa dvIN.
nËr df syk jd ÈIÈy ‘c qyVF pf dvy,
rsIly lb Cuhf ky ËfilmF! sihlfa dvIN.
AuzIkF ivwc Aumrf bIq cwlI hY ijdHI,
hvfey! qUM hI Ausdf dr Ërf KVkfa dvIN.
ieh nyqr jfxgy bykfr qyry mrn ‘qy,
iksy dI nyrHI dunIaF soihxaF! ruÈnfa dvIN.
pvy jy swc df pwQr, qF rwKIN sFB ky,
imÜy jy JUT df sonf, Auƒ Tukrfa dvIN.
iKzfAuxf hor jy qYNƒ kueI imÜdf nhIN,
imrf idl lY jfh swjxf! Kyz ky prqfa dvIN.
jdoN vI jfipaf ‘‘bfdl`` kry pwK-pfq ieh,
nËr dI mYÜ ƒ, zUMGf ikqy dPnfa dvIN.swc vrgf JUT ivkdf sfrIaF hwtF `qy hY.
Kyq dy ivc kFigafrI pr kxk vwtF `qy hY.
isr `qy krËf, Kyq suwky, bIj mihMgy dosqo!
aMn Kfiqr afs iPr pMjfb dy jwtF `qy hY.
rMg pIÜf-BUk BfvyN ho igaY ichry df, pr
vyK lflI qyry hwQoN KfDIaF swtF `qy hY.
Pom df vI hY srfHxf, rUM aqy logV df, pr-
dyÈ dy kfmy df isr iewtF `qy hY, vwtF `qy hY.
hor lf idh Pwt Ëfilm! jF ienHF ƒ CyV idh,
af irhf aMgUr myry pihilaF PwtF `qy hY.
ÜwK vrjo dosqo! hY pI hI lYxI Esny,
awK ijsdI nYxF ivwcoN zuwÜHdy mwtF `qy hY.
pING JUtI sI iksy ny Zyr icr pihlF, mgr,
hY, dbfa hwQF df hux qwk lwj dy vwtF `qy hY.
rUh curfky iek husInf ho geI hY lf-pqf,
”bfdlf”! pr aks Ausdf idl idaF PwtF `qy hY.

11[

aMÖfxy ivc igrI JFjr ƒ aYN Cxkfr nf QF-QF.
muhwbq afp bolygI, ieƒ pRcfr nf QF-QF.
bcIN iesqo, zuboeygI iqrI ieh aMD-ivÈvfsI,
ik dIvy bfÜ ky kwcy GVy qy qfr nf QF-QF.
muhwbq ivc afiÈk dI, ieho ijwq huMdI hY,
Kbr rwKxI, bxy anjfx rihxf, hfrnf QF-QF.
cmylI `coN sdf hI mihk inkÜygI, nf qUM aËmfa,
imry idlbr! subk jobn `qy CmkF mfr nf QF-QF.
smyN df kI pqf huMdY! kdm qyr hIy pY jfvx,
nf puwt rsqy `c qUM toey, ivCfa aYN Kfr nf QF-QF.
jy zOÜy Ëor nf dwsdy, hvf kd imwq hoxI sI,
kI pYxf muwl sI ijwq df, jy huMdI hfr nf QF-QF.
bVf hY nrm-idl ”bfdl”, bVf inwGY suBfa df ieh,
jy AulPq nfÜ nhIN iesdy, qF ieAUN iPtkfr nf QF-QF.

12[

bYTf hF rog cMdrf, sIny `c pfÜ ky.
jd dI hvf hY lY geI, mihkF AuDfÜ ky.
jIvn imry krIb sI, jd mOq df sI zr,
jIvn qoN dUr ho igaf hF, mOq tfÜ ky.
ichry `qy lflI af geI, Kq imÜdy sfr hI,
aYpr inrfÈf iPr geI, awKr AuTfÜ ky.
qyry bhuq krIb hY, awQrI hvf ƒ kih,
myty nf nkÈ Esdy, ryqf AuCfÜ ky.
qOVI AubÜ ky afpxy kMZy hI sfVdI,
qUM vyK lY, jy vyKxI hY rwq AubfÜ ky.
iswkf pey qoN Pyr vI kMnF df kuJ bcU,
pfvIN nf iswkf BYVIaF gwlF df ZfÜ ky.
sUrj idny qF KUb hY, cfnx bKyrdf,
rfqF ƒ pr mYN hI krF, ies idl ƒ bfÜ ky.
plkF dy AuWqy myÜ dy supny sjfa ky rwK,
imiÜaf iksy ƒ kJ nhIN, ieAuN dIdy gfÜ ky.
Auh imÜ igaf hY ”bfdlf”! myry hI aMdroN,
Qwikaf mYN ijsƒ jMgÜF ivc BfÜ-BfÜ ky.

13[
Èupny qyry ny lf ilaf, awKF `c zyrf rfq Br.
qy ies qrFH huMdf irhf, dIdfr qyrf rfq Br.
iewCf imrI ny mfiraf, gÜIaF `c Pyrf rfq Br.
tuwtf nf aYpr EsqoN, nËrF df Gyrf rfq Br.
BfvyN lgfieaf Ëor kflK ny bQyrf rfq Br.
pr Ptikaf nf mombwqI koÜ nyrRf rfq Br.
kI Esƒ hY lwBxf, ies ieÈk dy sMsfr `coN?
jo kr nhIN sikaf imlx df, afp jyrf rfq Br.
sihjy ijhy hI tuwtjy, iekrfr Auh qVky ijhy,
ksmF vtfa ky roË jo, hovy pkyrf rfq Br.
ibn pyt qoN, ibn lyP qoN, socy qF socy iks qrFR?
sVkF dy kMZy hI rhy, ijsdf bsyrf rfq Br.
koeI qF Pwitaf ieÈk df, mYƒ imlfvo lwB ky,
ikwsf suxy jo bYTky, ”bfdl” jI! myrf rfq Br.

14[
ikqfb: ”ikrcF”
vrRy lgdy ny ijnHF ƒ, idloN afpxf bnfvx `qy.
iqVk jFdy ny Auh irÈqy, Ërf ku Tys lwgx `qy.
irhf supny `c vI jo nfl sfey dI qrHF myry,
AudHf sfiraf vI idisaf nf, inmfxI nINd tuwtx `qy.
imrI ÊlqI `qy mYNƒ zFt skdy ho, ikhf ijsny,
mnfieaf hY burf kfhqoN? isafxI gwl afKx `qy.
grF qyry df kyhf hfl hY Xfrf! asfzy qF,
afËfdI soc ƒ pUrI, mgr bMidÈ hY bolx `qy.
pqf sIgf ik Ausny iek nf iek idn zMgxf hI hY,
Brosf iPr vI kr bYTf, spyry vFg nfgx `qy.
ijhf bIjo, iqhf AugdY, isafxy afKdy aYvyN,
imry Gr qF ÊmI AuWgI, KuÈI df bIj bIjx `qy.
hkIkq hY, EdHy iek bol ny ivÈvfs koihaf hY,
nhIN ielËfm Dr huMdf, imry qoN iPr vI swjx `qy.
AudHy awQrU, AudHy Kq `qy, ievyN Pbdy ny ”bfdl” jI!
ijvyN ik Puwl jcdy ny, iksy afiÈk dy kwPx `qy.



gLjLl:

sunIl cMidafxvI,
PrIdkot

gLjLl

qVpdI qrb myrI sur leI PLnkfr qoN ipwCoN
ikvyN bYTF mYN cuwp dI god ivwc tuxkfr qoN ipwCoN

ikhf mYN vI mubfrk AusnMU afpxI hfr qoN ipwCoN
myry rfhIN Auh Puwl bixaf inkMmF KLfr qoN ipwCoN

Auh Puwl bixaf, mihk bixaf qy CF bx JUimaf isr qy
myrf afpf Bulf idwqf myry iejLhfr qoN ipwCoN

Auh aksr afKdf mYnMU ik ho sOVf nf vigaf kr
igaf puwitaf jVoHN hI Auh myry ivsQfr qoN ipwCoN

mYN prbq isr qy cuwkI iPr irhf sF afs qyrI df
qy hOlf Puwl hoieaf hF qyry ienkfr qoN ipwCoN

cuPLyry sLor qoN zr ky sF Bwijaf sLFq hovx nMU
mYN muV afieaF qyrI JFjr dI iewk Cxkfr qoN ipwCoN

mYN ruwK hF bFs df ieqrfjL nf koeI Jukx ivwc mYnMU
mYN iPr qoN AuWT jFdf hF hvf dy vfr qoN ipwCoN




kivqf:
drsLn drvysL
dIaF
do
kivqfvF

1[ mYN qYƒ kihMdf hF

inwqrI ijhI nËr vflIey
qYƒ
myrIaF inÈfnIaF dI shuM
myiraF aihsfsF dy hfx dI hoky rhIN
ikqy
qlIaF ‘c lY ky qyrf ichrf plosdf
mYN afpxy
ichry qy ËKm nf isrj lvF

ies vyly
mYN qYƒ afpxy iknfry dI TMzk
mihsUsdf hF
qyry hI hfisaF ‘c CxkxF cfhuMdf hF
hwQF ‘c prcxf cfhuMdf hF

mYN kdy nhIN cfihaf
ik
cuwp dy sihm hyT DuKdf rhF
jd vI
cuwp ny mYƒ kol ibTfieaY
qF myry sfhvyN
qyry gl dI qvIqI muskrfAux lwg pYNdI hY
qy mYN
mujirm bxn qoN pihlF
qYƒ hfk mfr idMdf hF

jd qurdy hF
qF afpF
iKaflF ‘c nhIN
DrqI qy qurdy hF
jd aihsfsF df inwG bxdy hF
qF ibn boilaF
pOxF ƒ cuMmx lwg pYNdy hF
iKaflF dI qor qF
hr koeI jr lvygf
pOxF ny cuMmx brdfÈq nF kIqy
qF asIN
pOxF dy igilaF sMg
rcfAuNdy hI rih jfxf hY
-sMvfd

mYN qYƒ kihMdf hF
qUM iewQy hI
myry ivÈvfÈ dy pfxIaF ‘c qYrdI rih
qy-
afpxy ichry dy ‘aks ƒ
pfxIaF ‘c itkf ky qF vyK
qYƒ
qyrI rUh dy nkÈ nËr afAuxgy
mn df sUrjmuKI
tihikaf imlygf

itky pfxIaF ‘c hwQ mfrn nfl
qYƒ rfg qF suxygf
myrIaF inÈfnIaF df sfË
KudkuÈI kr igaf hovygf

AudoN qUM hubkIN-hubkIN roeyNgI
qyrI AuWClI hoeI nËr
qy Kurdy hoey ichry ƒ
qlIaF ‘c lY ky plosdf
mYN-
afpxy
ichry qy ËKm isrj irhf hovFgf


2[ nËm nhIN hY

hux mYN jo vI ilKdf hF
nËm nhIN hY……iPr vI
nËm dI qlb leI BtkdI
koeI rUh hY Èfied

hux mYN jo vI ilKdf hF-
-Auh
afpxy dyÈ ‘coN afp ƒ hI lwBdf
-sumIq hY
aOV ‘c Bsm hoieaf bybws ËKm hY

swQ ‘c psiraf iKlfa hY
jOiVaF pulF ivckfr Kloqy
bohV hyTlf sihm hY
ipMzF dI hvf ‘c ricaf
DUMaF hY
Èihr AuWqly bwdlF ‘c atkI
hnyrI hY
-nËm nhIN hY

hux mYN jo vI ilKdf hF
-Auh
BYx dy hwQF ivwcoN nocI rwKVI hY
Brf dIaF qlIaF qy nwc irhf Ëihr hY
mF dIaF awKF ‘c brP hoeI AuzIk hY
bfp dIaF muwCF ‘c atikaF awQrU hY
ivhVy ‘c miraF kMDF df prCfvF hY

dihlIË ‘qy dsqk idNdI
isivaF dI lorI hY
-nËm nhIN hY

hux mYN jo vI ilKdf hF
Auh guaficaf pMnF bx jfdF hY
jo rfq pey
pOxF ‘c Btkdy lhU dI sUcI
myry kol ilafAuNdf hY
AusdI buwkl ‘c huMdy ny
qwqIaF CfvF ‘c isskdy hAuky
vgdy pfxIaF ‘c zuwby qYrfk
lMmy bIafbfn ‘c iKMzI
rMgF dI pusqk
kfly hfÈIey df ieiqhfs ilKdf vrqmfn
-nËm nhIN huMdI

hux mYN jo vI ilKdf hF
moey ibRK df
bfad ‘c iliKaf ieiqhfs huMdf hY
jo mYƒ dwsdf hY
-ieQy
Bly vyilaF ‘c
dPn hoey qlK vrHy hn
vxjfiraF qoN lhU cVHvfAux afey
vpfrIaF df mylf hY
-nËm nhIN hY

jy nËm huMdI
iÈv qy pfÈ
nIro qy nyrUdf df
iewko Gr huMdf
mYN –sONPIaF dupwty ƒ
TMzI Duwp ‘c suwkdf qwk ky
iksy ƒ Kq ilK irhf huMdf
qwqI ryq qy lotxIaF mfrdf
mF qoN iJVkF Kf irhf huMdf
XfrF dIaF buwklF ‘c bfGIaF pfAuNdf
qfiraF dy hfx ‘c KVo jfdF
qy jF bws
aFpxy aMdr aMdr qurdf
afpxy kol kol rihMdf
mYƒ gOqm nF bxnf pYNdf

hux mYN jo vI ilKdf hF
nËm nhIN hY –
iPr vI
ÈrnfrQI nËm df kYNp lwBdf
supnf hY Èfied …[[




iqMn kivqfvF
irsLI gulftI
PrIdkot

1[ cfnxI rfq df cMn

ibmfr qy kmjLor vjUd
afpxI JoNpVI ivwc
jd mMjI zfhuMdf hY
cfnxI rfq df cMn
ikAuN AuhnMU
rotI njLr afAuNdf hY

awDI rfq nMU pyt jd
ipwT nfl imlx dIaF
sLrqF lfAuNdf hY
cfnxI rfq df cMn
ikAuN AuhnMU
rotI njLr afAuNdf hY

qIjy pihr suwqy nMU
afty vfly pIpy df KVfk
jd cOQy pihr jgfAuNdf hY
cfnxI rfq df cMn
ikAuN AuhnMU
rotI njLr afAuNdf hY

inwkf ijhf juafk
AuhdI Gr vflI dIaF
suwkIaF CfqIaF nMU
jd cuskI lfAuNdf hY
cfnxI rfq df cMn
ikAuN AuhnMU
rotI njLr afAuNdf hY

kfgjL cugdy muMzy nMU
sotI vflf lflf jd
supny ivwc zrfAuNdf hY
cfnxI rfq df cMn
ikAuN AuhnMU
rotI njLr afAuNdf hY

gohf kUVf krn geI DI nMU
jd lMbVF df muMzf
njLrF nfl sqfAuNdf hY
cfnxI rfq df cMn
ikAuN AuhnMU
rotI njLr afAuNdf hY

2[ KflIpx

sUrj awj eynf Audfs hY ikAuN
muVky qUM afvyNgf ivsLvfs hY ikAuN

pMCI chchfAuNdy hn iPjLF KLfmosL hY ikAuN
iewk mYN hI byvPLf hF ieh dosL hY ikAuN

qyrI Xfd df dIvf jgdf loa Gwt hY ikAuN
pr myrf idl awj bldf lt-lt hY ikAuN

idl ivwc qyrf konf awj qwk KflI hY ikAuN
AujVy hoey bfgL df “irsLI” mflI hY ikAuN

 

3[ awg

ieh hvn dI awg sfzI ÈuwDI leI jl rhI hY,
lwkV dI kurbfnI ikMnI, jo lt-lt krdI bl rhI hY |

ies awg ny sfzy afpxy sfzy qoN dUr kIqy,
awj asIN ivCoVy ivwc jIAux leI mËbUr kIqy |

awg qF cuwly dI vI awg hI khFAuNdI hY,
cMdrI awg isivaF dI ijhVI sB nMU ruaFAuNdI hY |

isvy dI awg TMZI hox qoN pihlF, awg cuwly dI mcfAuxI pYNdI hY,
iehI qF dsqUr hY dunIaF df qy hr rsm inBfAuxI pYNdI hY |

iewk awg huMdI sIny ivwc ijhVI sfzy armfnF nMU mcfAuNdI hY,
iewk awg huMdI vydI dI ijhVI do idlF nMU imlfAuNdI hY |

kdI-kdI awg icqf dI burI qrHF JMjoVdI hY,
ipafrf huMdf lwkVF ‘c qy awg sdf leI ivCoVdI hY |

ivCoVy dI awg nMU bfkIaF dy ipafr dI awg dbfAuNdI hY,
‘irÈI’ iehI kuJ cldf irhf, dunIaF iehI dsqUr inBfAuNdI hY |





hrdm isMG mfn
sfdf pwqI, jYqo
iËlf PrIdkot

1[
ÈIÈy sfhvyN jfx qoN mYN GbrfAuNdf hF.
vYsy qF mYN swjx purÈ khfAuNdf hF.

Èihr dI hr ÈYa JUTI JUTI lgdI hY
kdy kdy jd ipMz jf ky mYN afAuNdf hF.

myry mn df nyqf nwc nwc kry kmfl
kfgË AuWqy jd vI kursI vfhuMdf hF.

myry ÉfbF ivc nPrq ikAuN hr pfsy
mYN qF gIq muhwbq dy inq gfAuNdf hF.

Guwp hnyrf aksr mYƒ kry svfl
cfnx cfnx cfnx ikAuN kurlfAuNdf hF.

kmry ivcly Puwl bxfAutI, hsdy ny
mYN KuÈbU dI rIJ jdoN dPnfAuNdf hF.

ÊrËF, irÈqy, pYsf, mfpy, BYx Brf
kwlm kwlf BIV `c iGiraf pfAuNdf hF.

srdl kry svfgq rsmI hfsy nfl
dPqr qoN Gr vfps jd mYN afAuNdf hF.

2[
drd df mYN gIq hF qy pIV df nÊmf hF mYN.
nIJ lf ky pVH lvo hr ÈÉs df ichrf hF mYN.

afpxf sB kuJ lutf ky mMzI ivc cuwpcfp hI
Gr ƒ vfps prqdy ikrsfn df hAukf hF mYN.

Èihr dy ies cOk ivc awj gUMjdy ny kihkhy
eys QF hoieaf dÌn mËlUm df supnf hF mYN.

ËÉm myry ijsm dy, qUM vyK ky nf muskrf
afiÈkF dy ies ngr ivc ieÈk df jËbf hF mYN.

kUV df pRcfr krdy jlisaF dy rfhbro !
drÈkF dy iËhn ivc iek sulGdf nfarf hF mYN.



hrimMdr
bxbYq
dIaF
do
kivqfvF

1[ qihjLIb dI mOq…

suxaY qusF?
mr geI ey qihjLIb?
keIaF nfvF nfl jfxI jFdI sI Auh
bycfrI, bdnsIb !
mYN AusnUM ipafr nfl ‘swiBaqf’ ikhf krdf sF .
sB nfl sFJ sI AusdI
koeI nhIN sI kihMdf ik Auh
iksy ivsLysL ivakqI leI ey .
kuJ idn hoey
iek AurdU boldy kdrdfn qoN suixaf sI
ik Auh
‘ibsqry mrg’ ‘qy peI ey !
mYN KLud qwikaf sI AusnUM
Dwky KFidaF
axcfhI, axgOlI qy gLrIb
kuJ pVHy-ilKy, swBX, muhwjLb idsdy lok
AusnUM pwQr mfr rhy sn
myrI ‘swBiaqf’, bycfrI qihjLIb !
mYN, jo AusdI god ivc
pilaf, bVf hoieaf
AusdI mMdhflI df
mYN vI qy dosLI hF!
myrI byruKLI, myrI bygfngI
ibnF sLwk
AusdI mOq df kfrn bxI .
Auh vI smF sI
jdoN Auh hr iek dI chyqI sI
hr Gr, hr glI muhwly
hr ipMz, hr sLihr ivc
AusdI puwC sI .
mihlF dI jfn sI Auh
srkfry, drbfry
AusdI phuMc sI .
qy hux
ibnf iksy dvf dfrUUUU qoN
glIaF bfjLfrF ivc ruldI
mr geI hY qihjLIb
mr geI hY myrI ‘swiBaqf’!
AusdI lfvfrs lfsL
iek cOrfhy ‘qy peI imlI.
qy iPr
igrijaF mMdrF, msjdF qy
gurdvfiraF vfly afey
hr vrg dy ‘pqvMqy’
sLmUlIaq leI puwjy
AunHF ivc mYN vI sF
qy asF
srkfr dI shfieqf nfl
iek aqI zUMGf toaf puwt ky
dPLnf idwqI qihjLIb !
jy qusF nhI suixaf
qF sux lA !
mr geI hY qihjLIb !
ijs nUM mYN ipafr nfl
‘swiBaqf’ ikhf krdf sF ]

2[ qihjLIb

mYnUM imlI iewk kuVI AprI
lgdf sI arsLF qoN AuWqrI prI .
awKF ‘c Ausdy sI hMJU Bry
ichry qoN lgdf sI hY AdrI .
eyDr qy ADr sI qwkdI peI
afly dvfly qoN sI Auh zrI .
puwCx qy bolI “mYN qihjLIb hF
kih lA qusIN mYnUM hux by-GrI
rfjy dI bytI sF nfjLF plI
KFdI sF igrIaF, pihndI jLrI .
cfa nfl sF rfjy byty vrI
rihMdI sF mYN AuWcI bfrFdrI .
sLfied Auh DrqI nhIN svrg sI
PulF BrI sI Auh vfdI hrI .
puwTI jLmfny ny krvt leI
isr qy Klo geI GVI cMdrI .
mYQoN Auh sB dUr huMdy gey
mYN nhIN sF jFdI iksy qoN jrI .
hux qy mYN lYNdI hF sfh afKLrI
sMBflo qusIN mYN mrI ik mrI .
kI loV hY jy myry sog leI
bYTogy ipwCoN ibCf ky drI ]


iek nËm

inwkI isMG

(amrIkf)

nËm

myry mn dy icwty sÌy qy,
qyrI vydnf dI prCfeIþ
ieMÖ lwgy ijvyN pIV koeI aMmF jfeI
mYN afpxy qn 'qy awg vFg hMZfeI

qyrf imlxf AumrF dy awD ivckfr
ijAuN hovy duiphrf rfq qy idn dy ivckfr
kuJ armfn aD¨ry kuJ p¨ry krn df pRx
kuJ simaF df lMmf pMD jF Pyr
kuJ plF 'c ijMLdgI ijAux dI jLuarq

kuJ qyry ipafr dI nfkfmI
kuJ myry hwQoN vkq df ryq vFg ikrnF
hY qF kuJ sFJf qyry nfl,
aY ijMdgI dy hmsÌr!

kuJ qyry duwK kuJ myrf gLm
ijMdgI dy cwkrivAU ivc PLsy aiBminAU vFg
nfl lY mrngy iewk-iewk krky
lwKF hI vYrIaF dy cfhy kwtIey isr

hY mOq vFgr XkIn
ieh sPLr ho jfvygf sihxXog
agr ies ivwc pY jfx qyrIaF pYVF
qyry moh iBwjy alPLfË kr hI dyxgy mYnM¨ CF
myrf vI hr pl ilÉidaF qyry nFa
afKy qUM jy kr !



rfijMdr 'jIq' lMzn

dIaF

cfr gjlF


kuQfeyN vrHn df aihsfs vI hY

kuQfeyN vrHn df aihsfs vI hY, QlF dI qyh nUM vI ieh smJdy ny
iBAuN ky qur gey DrqI df moZf, ieh bwdlL jo huxy ro ky hty ny .

iKLaflF qyiraF qwk afx phuMcf, imry aihsfs iekdm jI pey ny
ijvyN jl ‘qy koeI ilsLkor pYNdI, hvf afeI qoN pwqy DVkdy ny .

mYN virHaF qoN jo eyQy hI KVHf sF, qy lMbI rfq ivwc kuJ Bfldf sF
imry sMqoK dI Brdy gvfhI, jo prly pfr kuJ dIvy jgy ny .

ienHF nUM qfixaf lokF ny pihlF, GrF ivwc-kmiraF ivwc,iPr mnF ivwc
qy hux Auh KLud nUM vI vyKx qoN zrdy, ieh prdy sLIisLaF awgy qxy ny .

mYN apxy-afp ivwc iewk bIj hI sF, AuhnF ny myry aMdr ibrK qwikaf
mYN AuWTF kuJ krF Augmx df cfrf, Auh sfry myry vwl hI vyKdy ny .

khfxI ieh nhIN ipafsy ny sfry, KVHy jo vyKdy mfsUm bUty
isqm ieh hY ik hiraflI dI ruwqy, ieh afpo-afpxy Pwul cug rhy ny.

ienHF pYVF df ryqf

ienHF pYVF df ryqf cuwk ky JolI ‘c Br leIey
clo eysy bhfny ivwsiraF nUM Xfd kr leIey .

Auh apxI kihksLF ‘coN inwkl ky awj bfhr afieaf hY
Clo Aus Btkdy qfry dI cwlky kuJ KLbr leIey .

AulIky KMB kfgLjL ‘qy, duafly hfsLIaf lfvy
ikvyN vfps inafxI qoN AudHy aMdrly zr leIey ?

ijvyN iek pOx ‘coN KusLbU, ijvyN iek nINd ‘coN supnf
clo awj dosqo iek dUsry ‘coN ieAuN gujLr leIey .

asIN vI KLUb hF,ikDry qF nHyry nUM vI jr leIey
qy ikDry ibrK dI iek CF ‘qy hI ieqrfjL kr leIey.
<>

KLudI nMU afsrf idqf

KLudI nMU afsrf idqf, bygfnI afs qoN pihlF,

mYN aQrU pUMJ cuwkf sI qyry Drvfs qoN pihlF.

ndI AuCly bhuq, mYN KusL vI huMdf hF qy zrdf hF,
buJf jfvy nf mYnMU hI ieh myrI ipafs qoN pihlF.

qUM hux ByjyN jF agly pl, qyry hAUmY dI hY mrjLI,
mYN kul jMgl df jfxMU ho igaF, bnvfs qoN pihlF.

hirk tukVy `c sI koeI kisLsL, koeI qVp aYsI,
mYN juV cuikaf sI KMizq hox dy aihsfs qoN pihlF.

AudHy supny `c sYaF ipSjry idsdy rhy rfqIN,
pirSdf pr luhf afieaf iksy prvfs qoN pihlF.

iqrf jfxf ijvyN dunIaF df sB qoN drd hY Bfrf,
kuJ aYsf jfpdf sI rox dy aiBafs qoN pihlF.

bVf kuJ vkq ny iliKaf myry qn qy myrI rUh `qy,
qusIN mYnUM hI pVH lYxf myry ieiqhfs qoN pihlF.
<>



sB mihl AumIdF dy

sB mihl AumIdF dy, ZMUzx afDfr nvyN.
ajLlF dy quiraF nMU, rsqy drkfr nvyN.

Byjy sn bfgLF nUM, jo mihkF lYx leI,
kuJ nfary lY afey qy kuJ hiQafr nvyN.

inWq igxqI Buldf hF, mYN qfry igx igx ky,
pihlF dy zuwbdy nf, cVHdy do-cfr nvyN.

tuwtdI hY klm ikqy, jF vrky Ptdy ny,
insidn hI kivqf `qy pYNdy ny Bfr nvyN.

kuJ moey muwkry pl, kbrF ivc AuWqry pl,
rfhF ivc imldy ny, bxky hr vfr nvyN.

hux agnI bYTygI, PuwlF dI rfKLI nUM,
eydF kuJ lgdy ny, bxdy afsfr nvyN.
<>




kivqfvF:

qndIp qmMnf
(kYnyzf)
dIaF

do kivqfvF


qndIp qmMnf ( kYnyzf)

Éudf ÉYr kry !!

mYN srsrI puwC bYTI:
‘‘[[kI hfl-cfl aY?``
qyrf jvfb sI ik[[
‘‘…jo awg lwgx qoN bfad
kfh dy bUitaF df huMdY…!!``
buwlH sIqy gey sI myry
kuwJ plF df swnftf
qyrf drd
myrI rUh hvfly kr igaf sI .

qUM ikhf
‘‘…cfhy gwlF nf kr…
pr…
bfqF ‘c huMGfrf qF dyh
Èfm sOKI bIq jfvy !!``
mYN ikhf[[
‘‘…ikqy Èfm nfÜ
gwlF vI bIqIaF nf ho jfvx !
huMGfrf BridaF…
koeI bfq nf pY jfvy !!``
qUM qwikaf
hsrq BrIaF nËrF nfÜ qy iPr[[
TMZf hfAukf Br ky rih igaf sI .

qUM vfsqf pfieaf ik
‘‘[[bhfrF ‘c qF nf imiÜaf kr
pwqJV vrgf ichrf lY ky…``
mYN ikhf:
‘‘iglf qyrf vI ËfieË aY
pr…[mYN…
qYNƒ bfirÈ ‘c qF imÜdI aF
awKF ‘c JVI lY ky…[[!!``
hux afpF dovyN cuwp KVHy sI .

myrIaF awKF ivclI
ÈoÉ iqqlI
qyry mn dy
mncly BOry df hwQ PV…
qrk dy glyÈIar dI
sImf pfr kr cuwkI sI !!
qy afpF…
sUrj ƒ dumyÜ ‘qy
asq huMdf dyK rhy sI .



bws hor kukUnUs nhIN

awj
virHaF bfad
hUk AuWTI ik
Éqm kr dyvF
suMny kYnvs df srfp
rMgF dI Coh nfÜ
AuWkr dyvF…
vfdIaF…prbq…cIl dy ruwK
koeI mMdfiknI ijhI ndI…
inhfrn bYTI hF
pUrI hoeI qsvIr ƒ
nIJ nfÜ
mihË myrf Brm hI nf hovy

pr
aY mMdfiknI…
qUM qF afAuNnI aYN
ayny vyg nfÜ
prbq df sInf cIr ky
Pyr hr vfr ikEN
Ausdy kdmF ‘c hI izwgdI aYN?
hvn-kuMz ‘c bÜdI agnI
pUjn smwgrI
mGdIaF DUPF
AuWTdIaF ÉuÈboaF
ikEN hr vfr
nvyN kukUnUs dy jnm df
Brm-jfÜ
idMdf hY afhUqI
qyrIaF ÉvfihÈF dI?
kdy vfips nhIN afieaf
bÜdI awg ‘c
rfK hoieaf kukUnUs .
pMCI dy Ìnfa hox dI
pIV…zfhZI pIV…
jo qyrIaF CwlF ‘c hY…
iewk sdI qoN…
myrIaF socF dy ijsm ‘qy vI hY !!



do kivqfvF:

idl hI ivhlf hY[[!

isLvcrn jwgI kuwsf
]]]]]]]]]

hux myry hoNT ivhly nhIN,
qyry hoNTF 'qy Drn leI
hux qF ieh igxdy rihMdy ny,
Gwt afmdn, aqy
vwD Krcy df ihsfb[[[!
hux myrIaF bfhvF ivhlIaF nhIN,
qYnUM Guwt, glvkVI ivc lYx leI[[!
ikAuNik
iehnF bfhvF nflL mYN afpxy
Gr dI Cwq TwlH rwKI hY[[.
hux myry hwQ ivhly nhIN,
qyrf koml muwK prsx leI,
ikAuNik
iehnF hwQF nflL
mYN afpxI iewjLq kwjI hoeI hY[[!
hux qF isrPL,
iek idl hI ivhlf hY,
pr kI krF?
AuWlU AujfVy qoN qF,
Auh vI nhIN bicaf[[!
hux isrPL mYN qYnUM,
qwk skdf hF,
kuwqy vFg pUC ihlf skdf hF,
brfCF 'qy jIB Pyr skdf hF,
pr qyry mgr,
Bwj ky nhIN af skdf[[!
ikAuNik
myry glL ivc hux,
myrI aVb pqnI df ptf hY[[!
jdoN vI kdy kIqf mYN,
afpxy swcy-swucy pRym df iejLhfr,
qF AuT KiVHaf,
bfpU dy iZwz ivc
'KLfndfnI' sUlL df drd!
jdoN mYN iksy kuVI nUM cfihaf,
supny isrjy,
'myr' kIqI,
qF Aus dI zolI AuproN
vfr ky suwty jFdy iswky,
myry isr AuWpr bMbF vFg izwgy[[!
aqy Auh myry idl dI jUh qoV,
iksy prfeI ihwk df,
qgLmf bx geI[[!
mYN cIikaf, krfihaf,
pr iksy ny myrI iek nf suxIN[[!
[[[kdy kdy sykdf hF hwQ XfdF dI DUxIN 'qy,
ik ikvyN imlLdy sF afpF corI Cuwpy,
mihk vFg mdhosL hoey rihMdy sF,
sfrI-sfrI rfq[[!
iek dUjy dy moZy lwg,
msq lgn ivc hfnxyN,
vsdI dunIaF Buwl jFdy sI[[!
pqf hI nf lwgdf
ik rfq kd bIq jFdI[[?
kuwkV dI bFg nflL
idl 'qy pwQr Dr, ivCVdy sF afpF,
aglI rfq imlx df vfadf lY,
qy sfrf idn bIqdf sI,
iksy Xuwg vFg,
iek dUjy dI Xfd ivc[[!
aqy rfq nUM iPr imlx 'qy,
glvkVI pfAuNdy sF hfbiVaF vFg,
qyrI CfqI df inwG,
vYrny myry juwgF jugFqrF dy,
duwK qoV idMdf sI[[[!
qy afpxf rwbI imlfp,
imtf idMdf sI rUhF dI ipafs
aqy Dur aMqr afqmf qwk,
iqRpq kr idMdf sI[[!
ieh puMn sI jF pfp?
ieh klpx bfry,
qF kmlLIey afpF soicaf vI nhIN sI[[!
iek gwl dwsF[[?
ijhVI CfqI 'qy sfrI-sfrI rfq
peI rihMdI sI isr DrI,
hux myrI Aus PLOlfdI CfqI ivc
sDrF Bry armfn nhIN DVkdy,
isrPL igxqI dy sfh hI KVkdy ny[[!
hux kdy kdy puwCdf hF,
bgYr nflLy dy pfeI inwkr vrgI
afpxI ijLMdgI nUM,
kI ipaY aijhI byrMg ijLMdgI ivc[[?
jy qUM mYnUM kdy imlyN,
qF kolL dI cuwp cfp gujLr jfvIN,
ikAuNik
byikrk dunIaF,
muhwbq aqy ibrhf dy
arQ qy aMqr nhIN jfxdI,
qy Buwl jFdI hY,
prbq ijwzI afs dI dfsqfn,
ijs afsry qUM bcpn qoN hI,
supny sjfeI bYTI hYN[[!
kdy-kdy mMgdI hY,
qyrI BolLI mUrq cuwp cfp AuWqr mYQoN[[!
muwK 'qy hwQ DrI bYTI,
qUM AusI lMbyry pYNizaF dI soc ivc[[!
qyrIaF husIn awKIaF mYnUM hr pl,
ijLMdgI ijAux df vr,
jF iPr mOq dI sjLf idMdIaF ny[[?
KLYr[[[! qUM,
cuwp cfp hI kolL dI lMG jfvIN,
ikAuNik
mYQoN jrI nhIN jfxI,
qyry 'qy mMzrfAuNdI,
dunIaF dI vwZKfxIN soc
aqy do mUMhIN ktfr njLr[[!
pr[[[!
jdoN kdy qYnUM ivhl imly,
awlHV Aumr dy isLkivaF qoN ielfvf,
afpxy bfry jLrUr dwsIN[[!
alivdf[[[!



2[ pRQf-pMD

jfpdf hY, dhfky nhIN,
keI Xuwg bIq gey ny[[!
[[[kdy-kdy isskIaF Br ky,
jF kdy mMqr-mugD muskrfht nfl,
njLrF Jukf ky huMdI sYN afKdI,
"qyrf iek idn df ivCoVf myry leI,
ikafmq vrgf hY[[!
qyrI CfqI 'qy ilaf hr iek sfh,
mYnUM lyKy lwigaf jfpdY[[!
qyry drsLx,
mYnUM mwky kIqy hwj ijhy ny[[!"
ieqny dfaivaF df, mYN vI swc mMn,
qYnUM smo lYNdf sI afpxI rUh ivc[[!
qy KLusLIaF dIaF KVfvF 'qy svfr,
puwj jFdf sI iksy prIaF dy dysL[[!
mdhosL ho jFdf sI,
qyry ijsm dI DUp mlafnlo ivc[[!
qyrI sImF qoN pfr mYnUM,
rohI bIafbfn hI qF idsdf sI[[!
socdf sI,
ik jy qyrf lV Cuwt igaf,
afsrf KLwus igaf,
qF mYN qyrI lCmx ryKf AulMG,
iBRsLt ho jfvFgf,
qy imlL jfvygf dysL inkflLf mYnUM
qyrI imhrvfn njLr ivcoN[[!
kdy-kdy qyry bfry socdf,
ik afpxf rUhfnI vxj qwk,
dyxIN pY nf jfvy dunIaF sfhmxy,
agnI pRIiKaf qYnUM vI[[!
jF iPr iml nf jfvy bxvfs qYnUM,
qy GxyN jMglF ivc,
jMmxy nf pY jfx lv-kuC,
idn ktI nf krnI pY jfvy,
iksy irKLI dI kutIaf ivc[[!
socF df KLlfa idshwidaF qoN prHy sI,
aqy myrI soc inqfxIN,
ikAuNik afpF,
eyik joiq doie mUrqI hI qF sI[[!
ies leI hI qF,
qyry vwijaf kMzf, myry pIV krdf sI[[!
qYnUM qfp cVHy mYN hUMgF,
aqy qyrI awK duKx 'qy,
lflI myrIaF awKF ivc rVkdI sI[[!
mYnUM ajy Xfd hY,
ik ikvyN myry mUMhoN inklLI hr cfhq,
qUM,
rfm cMdr jI nUM ByNt kIqy,
BIlxIN dy byrF vFg kbUl krdI sI[[!
kdy-kdy igLlf krdI,
blfAurI awKF dIaF JIlF smyt,
bws ieqnF hI afKdI,
"qusIN vI nHF[[!"
jF iPr 'zrtI mfeINz' df isLkvf[[!
[[[iPr jd iek idn,
GridaF ny qYnUM
'prfieaf Dn' hox dI pRQf drsfeI,
qF mYnUM afpxI mUrKLqfeI 'qy,
aqy njfiejL kbjLy 'qy,
hfsf aqy roxF iewko smyN afieaf[[!
ijhVy hoNT qyry hoNTF 'qy Dr,
mYN sIqlqf mihsUs krdf sI,
Auh mYnUM sVdy-sVdy lwgy[[!
ijhVI afqmf,
qyrI glvkVI ivc srsLfr jFdI sI ho,
Auh mYnUM qyry pRQf-pMD 'qy
sqI huMdI jfpI[[!
qYnUM prfeI huMdI ikafs ky,
myrI soc df afqmdfh afrMB hoieaf,
Xfd afey mYnUM sYNkVy rMg[[!
JMg, JnF aqy byly[[!
vMJlI dI hUk, mMgU qy cUrI,
swsI, sohxIN aqy sLIrI dI kurbfnI,
lYlF, hIr aqy sfihbF dI mjbUrI,
rIq, blI aqy hYNkV,
lMgVf kYdoN, sYdf kfxF aqy munfKf smfj[[!
AudoN[[[pRym, ivCoVf aqy ivXog,
ibRhf, moh aqy juwgiVaF dy bKyVy,
swc jfxIN, mYN iewko pgzMzI 'qy KVHy dyKy[[!
[[jd iek idn qyrI zolI qurI[[!
qF myrI surqI JwlI ho, KLqfnI jf peI[[!!
mYnUM ieh nf suwJy,
ik ieh qyrI zolI,
jF iPr myrI arQI jf rhI sI[[?
jy qyrI zolI leI roNdf sF,
qF Xfr dy sLgn ivc BMgxF pYNdI sI,
qy jy afpxI arQI leI roNdf,
qF lok 'pfgLl' afKdy[[!
jF iPr rvfieqI idl DrfAuNdy,
"cuwp kr mUrKLf[[[!
kdy koeI afpxI arQI 'qy vI roieaY[[?"
qyry jfx qoN bfad,
hux mYnUM dunIaF husIn nhIN,
bMjr-AujfV hI idsdI hY[[!
'klfpy dI buwklL ivc bYTf,
kdy ijLMdgI,
aqy kdy mOq-ivwQ bfry ikafsdf hF[[!
kdy svrg dy rfh pYNdf hF,
aqy kdy nrk dy pYNzy rwuK krdf hF[[!
pr ieh qF mYN donoN hI,
afpxy ipMzy 'qy hMZf cuwkf hF[[!
iPr 'awgy' ikho ijhf nrk,
aqy ikho ijhf svrg hovygf[[?
ieh smJxf myrI iewCf aqy sMklp hY[[!
jy qUM kdy,
myry idl dy mOsm dy,
ivgVy qvfjLn nUM,
iehnF dI pRIBfsLf smJf skyN,
qF ijLMdgI df pMD sOKf muwk jfvy[[!




kivqf:

afid swc jugfid swc
rivMdr rvI
]]]]]]


ijwQy KyqF `c BuwK AuWgdI hY,
qy hr bwcf iewk nvF pRÈn bx ky jMmdf hY,
AuQy quhfzf kfƒn kI krygf?
qusIN suqMqr ivakiqqv ƒ kohx leI
jU cwkrvXUh Ausfiraf hY,
mYN Aus ivwc Ps mrn vflf aiBmnXu nhIN.

mYN ies `coN keI vfr inkilaf hF
qy ijMnI vfr inkilaf hF
hor vDyry dlyr KuÈhfl qy qyË ho ky.
qusIN mYƒ cMgI qrHF jfxdy ho
qy ieh vI quhfzf kfƒn kyvl
rt ivwc qury rihx vfly jn smUh leI hY,
ijs dy hr pRÈn df AuWqr mOn hY, mOq qwk.
mYN zfkU smglr kfql ivdrohI
sdf quhfzy aMg sMg rihMdf hF
quhfzy inaFkfrF ƒ
kfrF qy bMgly mYN hI lY idwqy hn.

ies gxqMqr ivwc kyvl do hI suKI hn,
iewk Auh jo kfƒn bxfAuNdy hn
qy iewk Auh jo kfƒn BMg krdy hn.
qusIN kfƒn bxfE, mYN BMg krFgf.
quhfzy ipwCy syT hn, Dn vfly
qy myry ipwCy mnuwK dy
afid kflI sMGrÈ dI inrMqr Bfvnf
lV iBV ky kuJ prfpq krn
jF kwt mfrn leI.




kivqfvF:

amr ijAuqI

zYnmfrk


aOrq dI kuwK/

ijs ivwc kdI
pilaf sI
rwbI nUr
Aus nUM awj vpfrIaF
zflrF dI Kfx ivwc
idwqf hY bdl
qd pivwqr mrIam nUM
rwb ny afp idwqI sI afvfjL
qy afiKaf:
Auhdf bytf
dunIaf ivwc af ky
pIVF mfiraF
gulfmF qy grIbF
dy ksLt hrygf
afp pIVF shygf
hwQF pYrF qy mwQy ivwc
myKF Tukfvfeygf
qy lokfeI dIaF pIVF
afp jrygf
sUlI cukygf moiZaF ‘qy
qF ju hr koeI
afjLfdI ivwc jIvy
qy KusLIaF ivwc QIvy.
pIVF dy iehnF bwdlF ivwc
Auqfrn leI Kudf df nUr
Kudf ny sB qoN ihPfjLq vflI
sB qoN pivwqr QF
aOrq dI kwuK nUM sI jfqf
qy Auh suBfgI kwuK sI
pivwqr mF mrIam dI
mF mrIam KOPjLdf sI
mF mrIam sMg, sLrm, hXf
df vfsqf sI idwqf Kudf nUM
mF mrIam smfj dy inhory
sn cyqy kIqy
pr Auh iewk (swcI) mF sI
‘mF’ ijs nfl koeI ivsLysLx
jcdf nhIN
Aus eIsf sI jMimaf
hnyry rOsLn sn hoey
afkfsL-iKafl-DrqI
sB QfeIN nUr sI psiraf.
qy iensfnF dy ijsm nUM
Zflky sony ivwc
ijhnF kIqIaF sn kmfeIaF
sB kMb AuWTy
sLYqfn pvf ky
Drm df jfmf
ijhny kIqy sn ivAupfr
sB kMb AuWTy
isafsq dIaF nIhF ivwc
ijhnF Biraf sI KUn
mnuwKqf df
sB kMb AuWTy.
pr hux eIsf dI DrqI ‘qy
mF dI kuK nUM
zflrF dI Kfx
bxfAux vfly ivAupfrIaF leI
hfjLr hn mjLdUrnIaF
kuJ aOrqF
ju afKdIaF hn
Auh ishqmMd hn
AuhnF kol rwbI dfq hY
mF bxn dI
AuhnF kol kwuK hY
Aus ivcoN iewk ‘lfl’ kwZ ky
ikAuN nf hjLfrF lwKF
zflr kmfAux
qy mF aKvfAux df ajy vI
Auh Brm peIaF pfldIaF
mF nfl ivsLysLqf dI loV nhIN
pr Auh lf ky ivsLysLx
vxj df
lfB kmFdIaF
qy afpxy afp nUM
‘drfK mudr’ aKvFdIaF.
awKF df nUr
idl df srUr
cMn puwqr
jfn bytI
df sMklp
ikMj ieh kwuK ivwc Zlygf?
kI bxygf hux
mF mrIam dy sMklp df
kI kdI hux Kudf
iksy mrIam dI kuwK nUM
afpxy nUr nfl rOsLn krn df
hOslf krygf.

 

= 2 =
cfnx df Xfr/

Bgq isMG qoN bYNjfimn qwk
awDI sdI df Pfslf hY
Auh ikMj qih ho igaf
pqf qwk nf lwgf
dwKxI aPrIkf qoN Bfrq qwk
hjLfrF mIlF df Pfslf hY
Auh ikMj muk igaf
pqf qwk nf lwgf
awDI sdI pihlF
Bgq isMG ny
afjLfd socx df hwk mMigaf sI
afpxI hI DrqI qy
afjLfdI ivwc iPrn qurn ‘qy
Kfx hMZfAux df hr iksy leI
swcf qy suwcf hwk
qy AuhdI afvfjL nUM rokx leI
Auhdy mMgy hwk qoN
AuhnUM qy AuhdI DrqI dy lokF nUM
ivrivaF rwKx leI
afjLfdI dy ies hwk nUM
ieljLfm ivwc bdl idwqf sI
vyly dI srkfr ny
‘Aus iksy srkfrI izAUtI ‘qy
puils aPsr nUM kql kIqf sI
puils aPsr ikAuN kql hoieaf?
ies dI ijrh krnf
qy kfrn jfxnf
afpxy hI dysL ivwc gulfm lokF nUM
hwk nhIN sI
qy Bgq isMG nUM PFsI dy idwqI geI sI.
awj iPr AuhI afjLfdI df hwk
jd bYNjfimn ny mMigaf
dwKxI aPrIkf dy lokF leI
pihlF AuhdIaF socF nUM
kYd kIqf igaf
Auhdy ijsm nUM
qy iPr Auh ieljLfm
awKI sdI qYa krky
bYNjfimn qy lgf
‘bYNjfimn ny iksy srkfr izAUtI qy
puils aPsr nUM kql kIqf sI’
qy Aus nUM PFsI dy idwqI geI.
jLrf dwsxf dosqo
afjLfdI ivwc iPrn leI socxf
afjLfdI ivwc rihx leI qFGxf
afp kmfeI rotI
afjLfdI nfl Kfx df hwk mMgxf
qy kfly qy gory rMgF nUM imlf ky
ieko rMg bxfAuxf
surmeI rMg
ju qVksfr sUrj cVHn qoN pihlF
duafly ivwc Gul jFdf hY.
qy Aus ipwCoN
inwkI inwkI lflI
ijLmIN ‘qy AuqrdI hY
cuPyry cfnx psrdf hY
lfl sUrj cVH jFdf hY
qy cfnx qF iksy nfl ivqkrf nhIN krdf
qy ieho hI ieljLfm sI
Bgq isMG df
qy hux bYNjfimn df
ik Auh cfnx dy Xfr sn
qy sUrjF dy brKurdfr sn
qy AuhnF nUM srkfr df
PFsI lfAuxf vfjb sI
kI AuhnF nUM kql krnf vfjb sI?
qusIN dwso
hfVHf qusIN dwso dosqo?



sMqoK isMG sMqoK
dIaF
cfr rubfeIaF
aqy
do kivqfvF


----- rubfeIaF -----
1[
nvIN lybr dy nF qy afey sn jOVy lIzr.
buwsL df kqUrf bxky BONky sn kOVy lIzr.
Auqr kfto mYN cVF df hY Pyr bdl,
afpxI sPL vlyt ky afpy ny dOVy lIzr.

==++==++==++==++

2[
lokF df atuwt irsLqf Bfrq qy pfk df.
arsLF vwl Quwkdf hY puqlf ieh KLfk df.
jo amrIkf vwl lfeI rwKdy ny kuwqy-Jfk,
cyqy rwKxf cfhIdf hfl aPLgfn qy ierfk df.

==++==++==++==++

3[
Drm dI pivwqrqf jdoN BMg huMdI hY.
hfkmF dI sFJIdfrI aMg sMg huMdI hY.
kl sI golzn tYNpl awj lfl msjd,
afpxI POjL hwQoN apxy lhUU `c rMg huMdI hY.

==++==++==++==++

4[
brmI ivc nfg, zyry mhMq rihMdy ny.
apxy afp nUM Auh gurU jF sMq kihMdy ny.
svfl JUTy jf swcy sOidaF df nhIN,
votF dI Kfqr bfdl horIN vI pYrIN pYNdy ny.
==++==++==++==++


1[
Xfd

mYN BivWK bfry socxf cfhuMdf hF
ax-dyKy, suhxy sunwKy, suxy suxfey
dur ids-hwidaF nUM gfhuMdf hF
smuwcy bRihmMz dy
keI cekr lf
afpy `c prq afAuNdf hF
Qwk tuwt ky aKIr hnyry `c
bIqI Zfd df dIvf lgfAuNdf hF
Xfd qF hmysLf
ipCl-KurI aurdI hY
kihxo rih geIaf ikMnIaf gwlF
krno rih gey ikMny kMm
Xfd krky muskrFdf hF
kIqIaF gLlqIaf nUM
TIk krky jIxf cfhuMdf hF
jdoN Xfd dy mihlIN Pyrf pfAuNdf hF.
********



2[
hYNgr qy Evrkot

kIlI qy tMigaf hY momjLfmf
iehnUM pihnx vfly dI ipWT idsdI hY
jo bhuq pihlF qur igaf sI lfm nUM
bsry dI!
ierfk ivc
qy aPLgfnsqfn ivc
Aus ny nf prqxf sI
nf priqaf hY
guMm sLudf dI koeI qlfsL nhIN
qlfsL hY isrPL munfPLy dI
jF gl ivc pey sfPLy dI
awDI rfqIN pMCI kurlFdy ny
nf cly bNMbF `qy
jYNkI pCqFdy ny
afE mhUrq krIey
lhU dy arg df
suwqy supinaF dy svrg df
mrno pihlf koeI mrnf nhIN cfhuMdf
asIN gfvFgy ijLMdgI df ijLMdnfmf
kIlI `qy tMigaf hY momjLfmf.
********



gLjLlF:

hrbMs mfCIvfVf


1[
nf ryqf sI iksy pfsy nf ikDry pfxI sI.
mgr bsqI `c lwgI awg vI buJfxI sI.

aihd sI idn KVy hI pfr krnY sfihrf nMU,
qy ipafsy ikxikaF dI pIV vI vMzfxI sI.

ailhdf arQ vyKy ieWk sLYa dy ieWko vkq,
lhU idl df AuhI sI asLk EhI pfxI sI.

imry mfqihq vI mYnUM hukm suxfAuNdy sn,
aY myrI bybwsI qyrI vI kI khfxI sI.

imry hI ijAuNidaF hoxf sI hfdsf ieh vI,
sdIvI aOV ny ruKF dI iqRh buJfxI sI.

ikvyN n Xfd rwKF drd jLrd pwqy df,
mYN afpxI pIV ijsdI awK `coN pCfxI sI.

2[
KVHy koeI qF myry nfl koeI qF sMBfly vI.
itky ny jd myrI sLrDf `qy igrjy vI isLvfly vI.

mYN DrqI hF qy cfhuMdI hF ik sUrj nUM pqf hovy,
hY afpxy igrd vI mYN Ausdy duafly vI.

bVf KusL sYN qUM pf ky jUn ibrKF dI idlf lY hux,
hMZf nMgy bdn AuWqy hunfly vI isafly vI.

kdy mjbUq sFJF dy ikly vI jLrb Kf jFdy,
kdy vt jfx ajLlI irsLiqaF aMdr AuDfly vI.

ieh ikhVf rUp hY Ausdf Kry kI afKxf cfhy,
hY qlKI vI AudHy bolF `c sFJf dy hvfly vI.

duvwlI qFG df jLfmn koeI moqI qF hwQ afAu,
kdy sFJf dy sfgr nUM Auh mn lf ky hMGfly vI.