dfsqfn:



"jykr iksy ivc gux nhIN qF iekwly
pYsy nfl kfmXfbI nhIN iml skdI" albylf
ZfzI, gIqkfr aqy ieiqhfskfr
gurbÉÈ isMG albylf
nfl mulfkfq
ieMtrivAUkfr BvndIp isMG purbf


===="ijhVf pMCI Aupr jf ky Qwly nf Jfky
==Auh bhuq jldI Qwly izwg pYNdf"- gurbÉÈ isMG albylf

gurbÉÈ isMG albylf nfm hY-Aus ÈÉsIaq df jo ZfzI qy gIqkfr hY aqy ieiqhfskfr vI hY. ies qoN ielfvf Aus ƒ anykF sLigrdF df gurU hox df mfx vI hfsl hY. ieMny guxF dy DfrnI hox dy nfl-nfl Auh cMgy smfj syvk vI hn. sfzf vI AunHF ƒ imlx df sbwb bixaf. AunHF nfl gwlbfq krn qoN pqf lwgf ik albylf jI ikMny KuÈ idl aqy imlfpVy iensfn hn, afpxy ZfzI jwQy dy nfl iml ky Drm dI syvf qF krdy hI hn nfl-nfl smfj syvf ivc Xogdfn pfAuNdy hoey Auh qkrIbn 10-12 lVkIaF dy ivafh afpxy koloN Krcf krky kr cuwky hn. do bwicaF dy ipqf s[ gurbÉÈ isMG afpxy sfry sigrdF ƒ afpxy puwqr hI smJdy hn. albylf jI nirMdr bIbf ƒ rwb vFg pUjdy hn. AunHF ny dwisaf ik purfxI gfiekfvF suirMdr kOr, nirMdr bIbf afid df mYN bhuq siqkfr krdf hF. purfxIaF gfiekfvF afpxy gurU ƒ afpxf ipE smJ ky AunHF qoN sMgIq ividaf hfsl krdIaF sn. pr awj dIaF gfiekfvF[[[[. bËurg DIaF bxf ky ividaf idMdy sn iesy leI Auh siBafcfr dy dfiery aMdr rih ky isKfAuNdy sn aqy swiBafcfr dy dfiery aMdr hI gfAuNdIaF sn. pr awjklH sB kuJ hI Ault hoieaf ipaf hY. albylf jI ny ikhf ik jdoN koeI sur ivc gfAuNdf suxfeI dyvy qF mYƒ bhuq cMgf lwgdf hY pr jdoN koeI bysurf suxfeI dyvy qF ies qrHF lwgdf hY ijvyN Auh aPgfinsqfnI AUT vFg aVFt pf irhf hovy.
albylf jI afpxy bfry jfxkfrI idwqI - pyÈ hn Aus ivcoN kuJ aMÈ :
? albylf jI sB qoN pihlF afpxy ipCokV bfry jfxkfrI idE?
- myrf jnm 3 meI 1957 ƒ ipMz burjrfjgVH ivKy mfqf mihMdr kOr aqy ipqf idafl isMG DflIvfl dy Gr hoieaf.
? quhfzI pVHfeI ilKfeI?
- mYN pRfiemrI iswiKaf afpxy ipMz burjrfjgVH qoN hI pRfpq kIqI qy hfeI dÈmyÈ skUl rfmpurf PUl qoN aqy AuQy hI igafnI kIqI. 1979 ivc tIcr lwg igaf sI.
? nOkrI ikMnf icr kIqI?
- mYN pMj sfl mfstrI dI nOkrI krky 1984 ivc nOkrI Cwz ky pUrI qrHF ZfzI klf ƒ cux ilaf.
? qusIN ZfzIaF dI lfeIn ivc iks qrHF afey?
- mYN bcpn qoN hI gfAux df aqy gIq ilKx df ÈOkIn sI. cOQI klfs ivc myry mfstr Em pRkfÈ isMglf jI myry gIq suxdy sn. pMjvIN ivc myry mfstr gurcrn isMG Bgqf AunHF ƒ ÈOk sI gIqkfrI df, AunHF ny mYQoN gIq sunxy. dsvIN ivc mfstr jI sn jo ÊËl sunx dy bhuq ÈOkIn sn. afpxy tIcrF dI hwlfÈyrI nfl mYN awgy vDdf igaf. mYƒ ZfzI bnfAux ivc hwQ hY blivMdr isMG Kihrf (aYs[pI[zI[) df.
? qusIN sB qoN pihlF styË qy kdoN aqy ikwQy gfieaf?
- gfAuNdf qF bcpn qoN hI sI sB qoN pihlF pRogrfm mYN 12 jnvrI 1989 ƒ ipMz pwkf klF iËlHf biTMzf ivc lfieaf.
? quhfzI pihlI kYsyt?
- myrI pihlI kYsyt sI ‘‘prAupkfrI Kflsf`` ieh ieMdrlok kMpnI (jo ik hux stUzIE hY) vwloN kIqI geI.
? hux qwk quhfzIaF ikMnIaF kYsytF af cuwkIaF hn?
- hux qwk myrIaF 70 kYsytF af cuwkIaF hn.
? aijhI ikhVI kYsyt hY ijs ny quhfzI pihcfx bxf idwqI?
- myrI dUsrI kYsyt ihMd dI cfdr (jo ik supr ihwt hoeI) ieh kYsyt pfiel kMpnI ivc afeI.
? qusIN dUrdrÈn qy gey ho?
- nhIN, mYN dUrdrÈn qy jfx dI koiÈÈ hI nhIN kIqI.
? quhfzy sfQI?
- myry sfQI hn bldyv isMG ibwlU, jsvMq isMG dIvfnf qy sfrMgI mfstr sqnfm isMG lflI.
? quhfzy ivdyÈI dOry?
- mYƒ qkrIbn 22 mulkF dy swdy afey hn. mYN pRogrfm krn leI kYnyzf, rsLIaf, zubeI, inAUËIlYNz aqy mMzIlf dy dOry `qy jf cuwkf hF.
? quhfƒ adfkfrI df koeI ÈOk hY?
- bhuq iËafdf hY. Cotf huMdf hI mYN zrfmy krn lwg ipaf sI aqy 1977 ivc mYN afpxI zrfmf pfrtI iqafr kr leI sI ‘albylf zrfmf pfrtI`. Aus smyN nCwqr Cwqf vI Cotf ijhf sI Auh vI myry nfl hI sI. sfzI zrfmf pfrtI ieMnI vDIaf sI ik Aus tfeIm muhMmd sdIk pRogrfm df 800 rupieaf lYNdf sI aqy mYN 1500 rupieaf lYNdf sI. mYN bhuq iËafdf zrfmy kIqy hOlI-hOlI lokF df Jukfa ieDroN Gwt igaf qy mYN ZfzI lfeIn ivc af igaf.
? qusIN ZfzI lfeIn hI ikAuN cuxI?
- ikAuNik ZfzI gfAux sdf bhfr gfAux hY. bfkI sMgIq ivc bdlfv afAuNdf rihMdf hY. kdy drd Bry gIq, kdy BMgVy bIt dy qy kdy pop sMgIq. pr ZfzI gfAux siQr hY.
? quhfzy Èigrd?
- myry bhuq iËafdf Èigrd hn ijnHF ivc nCwqr Cwqf (jo ik 11 sfl myry kol irhf), blkfr iswDU, ggndIp, amndIp (jo ik sMgIq dI bI[ey[ kr cuwkf hY), inrml igwl, DrmpRIq, sMdIp sonf, blqyj ibwtU, rivMdr cMnf aqy pivwqr aqy hor anykF (jo ajy isK rhy hn).
? suKijMdr Èyry ny quhfƒ aOPr kIqI sI?
- hF, suKijMdr Èyry ny mYƒ aOPr kIqI sI pr mYN svIkfr nhIN kr sikaf ikAuNik myrI qbIaq Krfb ho geI sI.
? quhfzy ZfzI gfAux dIaF kYsytF dI ivdyÈF ivc kI siQqI hY?
- myry ZfzI gfAux dIaF typF 122 mulkF ivc cwl rhIaF hn ijQy-ijQy vI koeI pMjfbI hY Auqy myrI kYsyt cwldI hY.
? Ausqfd jI afpxy ilKy gIqF bfry cfnxf pfE?
- vYsy qF mYN bhuq gIq ilKy hn pr ijhVy bhuq mÈhUr hoey hn AunHF dI igxqI 50 qoN 60 dy ivckfr hY. myrf sB qoN pihlf gIq ‘‘votf ivc mYN KVI`` irkfrz hoieaf ieh gfiek ky[aYs[ prdysI dI afvfË ivc irkfrz hoieaf. myrf dUsrf gIq ‘‘mMdVy bol nf bol`` nCwqr Cwqy dI afvfË ivc irkfrz hoieaf ieh gIq bhuq mÈhUr hoieaf. ies qoN bfad blkfr dI afvfË ivc idn pyprF dy, qUM ho geI muitafr, qyrI vIhI ivc afid kfPI mÈhUr hoey.
? quhfƒ ies Kyqr ivc afAux leI koeI Kfs muÈikl afeI?
- koeI Kfs nhIN, pihlF pihlF Gr vfilaF ny pUrf ivroD kIqf. Pyr hOlI-hOlI ht gey.
? pop dy pRBfv bfry kI kihxf cfhogy?
- sfzy dyÈ ivc nkl bhuq cwldI hY. dyKo dyKI sfry pop vwl Bwjdy hn pr hryk dy mUMhoN ieh jcdf nhIN iksy-iksy dy pop gfAux ivc bhuq rs huMdf hY AunHF vfsqy pop cMgf hY. pr ijs ƒ gfAuxf nhIN afAuNdf Aus dy mUMhoN pop sMgIq mfVf lwgdf hY. Auh afpxy sMgIq ƒ vI Buwl bYTdf hY.
? ‘‘gurU ibnHF gq nhIN`` ies bfry kI khogy?
- ieh gwl iblkul TIk hY ijs ƒ iksy cMgy gurU ny cMizaF hY AuhI kfmXfb hudf hY bfkI iek vfr cfhy Aupr AuT jfx pr Pyr Qwly izwg pYxgy. kfmXfb AuhI huMdf hY jo afpxy gurU qoN iswKdf hY.
? quhfzy iKafl ivc kfmXfb hox leI pYsf kI BUimkf inBfAuNdf hY?
- awjkwlH dy Xuwg ivc pYsf ËrUrI hY pr gux byhwd ËrUrI hY. jykr iksy ivc gux nhIN qF iekwly pYsy nfl kfmXfbI nhIN iml skdI.
? quhfƒ ienHF mfn-snmfn iml irhf hY. qusIN afpxI hux qwk dI sPlqf qoN sMquÈt ho?
- bhuq iËafdf sMquÈt hF. ies lfeIn ivc ieMny iËafdf imwqr bxfey, bhuq cMgy afdmIaF nfl vfh ipaf. dyÈF ivdyÈF ivc dOry lfey, mfx-iewËq imilaf. jykr mYN ZfzI nf huMdf qF burj rfjgVH qoN bfhr nhIN inkl skdf sI.
? nvyN ZfzIaF ƒ koeI sMdyÈ?
- Ausqfd dI kdr kro, ijhVf pMCI Aupr jf ky Qwly nf Jfky Auh bhuq jldI Qwly izwg pYNdf hY.
? iksy nfl koeI iglf-iÈkvf?
- iglf-iÈkvf qF afpxy nfl hI hY ik mYƒ guwsf bhuq iËafdf afAuNdf ey, mYN bhuq aVb suBf df mflk hF.
? pfTkF ƒ koeI sMdyÈ?
- sfry lokF ƒ hI bynqI krFgf ik sfihq ËrUr piVHaf kro. sfihq iensfn leI AunHF hI ËrUrI hY ijnHF iensfn leI


ÈRomxI kvIÈr
krnYl isMG pfrs rfmUMvflIaf
nfl ivÈyÈ mulfkfq

BvndIp isMG purbf


"ijs ƒ dyÈ dI isafsq bfry pqf nhIN Auh bMdf nhIN"
========================= krnYl isMG pfrs

krnYl isMG pfrs rfmUvflIaf nfm hY Aus ÈKsIaq df ijhVf kvIsr hY, ZfzI vI hY, klfkfr vI hY aqy ieiqhfskfr vI hY. ies qoN ielfvf Ausƒ anykF ÈigrdF df gurU hox df, agFhvDU soc df DfrnI hox df, nyk aqy cMgy pqI hox df, Drm, rfjnIqI, smfijk soc df imlgoBf aqy sYNkVy guxF df DfrnI mnuwK hox df mfx vI pRfpq hY.
iek idn sfzf vI pfrs jI ƒ imlx df sbwb bixaf. AunHF nfl gwlbfq krn qoN pqf lwgf ik pfrs jI ikMny nyk idl iensfn hn. Auh iksy vI gwl nI lukf ky nhIN rwKdy. Auh qrkvfd ivc ivÈvfs rwKdy hn. Auh sfry vihm Brm aqy pfKMzF qoN mukq hn. AunHF dy dwsx anusfr pqf lwgf ik pfrs jI ivc iek Bwjx df gux aqy dUsrf kvIÈrI df bhuq vwzf gux hY. AunHF dI dOV df AuhnF dy sfry hfxI iswkf mMndy sn. pfrs jI ny mfGI dy myly `qy afpxy ipMz qoN lY ky mukqsr qwk Bwj ky jfx dI afpxy hfxIaF nfl Èrq lf leI. rfmUvfly qoN 35 ik[mI[ kotkpurf hY aqy kotkpurf qoN 25 ik[mI[ mukqsr hY. pfrs jI mukqsr qwk Bwj ky hI gey. dUjy muMzy tFigaF vgYrf `qy cVH gey pr pfrs jI tFigaF dy ipwCy-ipwCy Bwj ky hI gey. iek vfr dI gwl hY jdoN pfrs jI inwky ijhy sn. AunHf dI mF ny ipMnIaF bxfeIaF. pfrs jI ipMnIaF KfxoN hI nf hwtx. pfrs jI dI mF ny ipMnIaF sMdUk ivc luko idwqIaF qF pfrs jI kihx lwgy. ‘‘mF, ipMnIaF? kdoN idMnIaF? lAu AunIaF? KfAu ijMnIaF.`` pfrs jI dy mfqf-ipqf pfrs jI dy ies qrHF dy totikaF qoN hYrfn rih jFdy. iek idn asIN pfrs jI dI ieMtrivAU lYx gey asIN AuWQy cfh pI ky kwp Qwly rwKx hI lwgy sI ik pfrs jI ny iek idlcsp gwl dwsI ik Auh kdy vI pI ky kwp PrÈ `qy nhIN rwKdy, Auh kwp hmyÈf AucI jgHf `qy rwKdy hn. AunHF ny afpxI iek Gtnf suxfeI, AunHF ny ikhf ik mYN iek vfr iksy dy Gr igaf. Auh mYƒ cfh PVf ky cly gey. mYƒ cfh pI ky kwp rwKx leI koeI AuWcI QF nf lwBI. mYN kwp rOÈndfn ivc rwK idwqf. Auh afey qF kwp ƒ nf vyK ky myry vwl Jfkx lwgy ik ikqy iesny cfh pI ky kwp jyb ivc qF nhIN pf ilaf. Auh afps ivc Gusr-musr krn lwgy ik ieh afdmI ieho ijhf qF nhIN hY ik cfh pI ky kwp jyb ivc pf lvy. AunHF dI do icqI ƒ dyK ky mYN AunHF ƒ ikhf, ‘‘kwp lwBdy aF, kwp rOÈndfn, ivc ipaf hY.`` AunHF ny puwiCaf ik qusIN kwp rOÈndfn ivc ikAuN rwK idwqf? qF mYN AuhnF ƒ dwisaf, ‘‘mYN kdy vI cfh pIx qoN bfad kwp PrÈ qy nhIN rwKdf, kwp rwKx leI mYƒ hor koeI AucI jgHf nf lwBI, ies leI mYN kwp rOÈndfn ivc rwK idwqf.`` pfrs jI ny pfTkF leI afpxy bfry jo vI jfxkfrI idwqI Auh ies pRkfr hY
? pfrs jI sB qoN pihlF afpxy ipwCokV bfry jfxkfrI idAu?
- myrf jnm 28 jUn 1916 idn buwDvfr ƒ ipMz mrfJ ivKy puinaf vflI rfq ƒ svyry 3 vjy quVI vfly aMdr hoieaf. myry ipqf df nF s: qfrf isMG aqy mfqf df nF rfm kOr sI. myrI Aumr 14 sfl dI sI jdoN myry mfqf-ipqf svrgvfs ho gey.
? quhfzy nfm nfl pfrs ikvy lwigaf?
- myrI dfdI mYƒ zyry ivc pVHfAuNdy mhMq bfbf ikRÈnf nMd kol Byj idwqf. mhMq ny mYƒ pMj pOVIaF sbk dy idwqf qy mYN Auh iqMn GMitaF ivc hI jubfnI cyqy kr ky mhMq ƒ suxf idwqIaF. mhMq KuÈ ho ky kihMdf, ‘‘jf hux kfkf, Gr afpxy [[[[[[[[ Gry pVHI jfieaf kr.`` mYN afiKaf, ‘‘nhIN, bfbf jI! mYƒ awgoN pMj pOVIaF df pfT hor idAu [[[[[[[[[[ mYN qF quhfzy koloN hI pVHny.`` Ausny awglIaF pMj pOVIaF df pfT hor dy idwqf qy mYN cyqy kr ilaf myrI buwDI vyK ky mhMq KuÈ qy hYrfn hoieaf qy Ausny mYƒ QfpI idMidaF afiKaf, ‘‘kfkf, qUM qF beI pfrs aYN [[[[[[[[[[[[[ swc-muwc df pfrs.`` bws Aus idn qoN myry nF nfl ‘pfrs` qwKlus pwky qOr `qy juV igaf.
? quhfzI pVHfeI ilKfeI?
- BvndIp, mYN skUl kdy nhIN igaf. mYN pMdrF sfl dI Aumr `c zyry ivcoN hI pVHfeI ÈurU kIqI sI.
? quhfzf ivafh?
- myrf ivafh iËlHf luiDafxf dy ipMz bopfrfey dy s: sMqf isMG qy Bgvfn kOr dI spuwqrI sRImqI dljIq kOr nfl 1938 ivc hoieaf. dljIq kOr dI Aumr Aus vyly kyvl 15 vrHy dI sI.
? quhfzy bwcy?
- myry Cy bwcy hn. cfr lVky aqy do lVkIaF hn.
? AuhnF dy nfm?
- hrcrn isMG (Á[1[2[5d[), blvMq isMG (Á[1[2[5d[, :[:[2), rCpfl isMG (Á[1[•84[) (pRo: kYnyzf), iekbfl isMG (pRo: kYnyzf), lVkIaF:- crnjIq kOr (kYnyzf), aqy amrjIq kOr (pRo: sMgrUr) (Á[1[2[5d[ •84[).
? qusIN kvIÈrI dy Kyqr ivc ikvyN afey. quhfzI kvIÈrI kudrq df idwqf hoieaf qohPf hY jF qusIN koeI gurU Dfrn kIqf?
- kvIÈrI df ÈOk mYƒ bcpn qoN hI sI. myrI kvIÈrI kudrq df qohPf hI hY. mYN gurU vI Dfrn kIqf hY. mYƒ gurU dI pRfpqI ies qrHF hoeI. mYN afpxy hfxIaF nfl mfGI dy myly mukqsr qwk Bwj ky jfx leI Èrq lf leI. myry hfxI qF rsqy ivc Qwk ky gwizaF `qy bYT gey, mYN mukqsr qwk Bwijaf igaf. mukqsr jf ky mYN Aus vyly dy AuGy kvIÈr mohn isMG roizaf vfly dy jwQy ƒ gfAuNidaF suixaf. AunHF ƒ sux ky myrf mn tuMibaf igaf. mYN AunHF ƒ afpxf gurU mMn ilaf. mYN AuWQy AunHF ƒ afpxI kivqf suxfeI. AunHF ny mYƒ afpxy jwQy ivc Èfiml kr ilaf. mYN pwg dy ky AunHF ƒ pUrn rvfieq anusfr gurU Dfrn kr ilaf.
? qusIN sB qoN pihlF styj `qy kdoN gfieaf?
- myrf sB qoN pihlf aKfVf jgrfvF dI roÈnI dy myly `qy sI ijs ivc mYN sB qoN pihlF kivqf ‘‘icn ky nIaF ivc qUM, isdk nI skdf qoV`` gfeI.
? qusIN sB qoN pihlI vfr ryzIE/tI[vI[ qy kdoN gfieaf?
- sMn 1954 ivc sfzf jwQf afkfÈvfxI kyNdr jlMDr qoN pihlF pRvfinq kvIÈr ho igaf. sfzI afvfË ryzIE `qy guMjx lwgI. ieAuN ipMzF ivc dUr-dUr qwk sfzI pRiswDI ho geI, ipMzF dy lok gwlF krn lwgy, ‘‘beI, pfrs rfmUvflIey df jwQf hux ryzIE `qy vI bolx lwgf hY.``
? kvIÈrI qusIN pihlF hI ilK ky rwKdy sI jF nfl hI nfl joVdy sI?
- jdoN mYN kvIÈrI krdf sI qF kvIÈrI pihlF ilK ky pUrI qrHF Tok vjf ky iqafr krdf hF.
? quhfzI gfeI kvIÈrI dI koeI kYist afeI hY?
- nhIN, myrI gfeI kvIÈrI dI kYist koeI nhIN afeI. Aus vyly qvy cwldy sn. myry gIqF dy 20-22 qvy afey hn. ijnHF ivc muwK hn :-
‘‘ikAuN PVI ispfhIaF ny ByxoN ieh hMsf dI joVI, hY afAux jfx bixaf dunIaf cfr idnF df mylf, qyry hyT jMzoiraF mYN ho geI rMzI, Bwj dfnf bfad cwlIey, dws bylo jubfnoN nI bwkIey ikQy myrf imrËf, swsI dI mF boly DIey ieÈk dI burI ibmfrI, imMnqF qyrIaF krdI, GiVaF pfr lMGf dy vy, qoiqaF ƒ bfg bVy, cUck bfbl df ho igaf dyÈ bygfnf. ieh qvy 1950 qoN lY ky 1954 ivckfr afey.``
? quhfzy smkflI kvIÈr ikhVy-ikhVy hn?
- Aus vyly bhuq iËafdf kvIÈr sn. ijnHF awCrU rfm KfeI,, CwjU isMG cMdrflf ipMz JnyVI, Èyr isMG sMdl qKqpurf, vDfvf rfm, idbHVy vflf bfrU mwGr, ÈyK Kfry brnflf vflf, hËUr isMG butfrI vflf aqy skrONdI vflf cMnx isMG afid pyNzU lokF ivc cMgy kvIÈr mMny jFdy sn.
? afpxI ivdyÈI Xfqrf bfry cfnxf pfE?
- myry lVky s: hrcrn isMG, rCpfl isMG qy iekbfl isMG kYnyzf cly gey qy QoVy smyN bfad mYƒ vI AuQy hI swd ilaf qy mYN kYnyzf clf igaf qy afpxy jwQy ƒ vI lY igaf. AuQy jf ky asIN keI pRogrfmF ivc gfieaf. AuQy lokF ny sfƒ rwjvF ipafr-mfx qy pYsf-Dylf Byt kIqf. Pyr ieMglYNz aqy amrIkf vI gey.
? quhfƒ ÈRomxI kvIÈr df avfrz kdoN imilaf?
- BfÈf ivBfg pMjfb ny 1980-1981 ivc pitafly ivc mYƒ ÈRomxI kvIÈr aYvfrz dy ky snmfinq kIqf.
? quhfzy ihsfb nfl Drm aqy rfjnIqI df kI myl hY?
- koeI myl nhIN.
? quhfzy spuwqr s: blvMq isMG isafsq ivc ikvyN cly gey?
- mYN Ausƒ afp isafsq ivc pfieaf. Auh Cotf ijhf hI sI jdoN mYN Ausƒ isafsq dy dfa pyc isKfAuxy ÈurU kr idwqy. ijs ƒ dyÈ dy isafsq bfry pqf nhIN Auh bMdf nhIN. ies leI mYN blvMq ƒ isafsq ivc pfieaf.
? quhfzI koeI nf BuwlxXog Gtnf?
- bhuq hn. bws aYnf hI kih lvo ik bhuq mfVy qoN mfVy idn vyKy.
? afpxy ÈfigrdF bfry dwso?
- myry lwgBg 20 Èfigrd hn.
? koeI Kfs, ijnHF qoN quhfƒ bhuq afs hovy, ijnHF ny quhfzIaF afsF vI pUrIaF kIqIaF hox?
- vYsy qF myry vfsqy sfry hI Èigrd Kfs hn. pihly nMbr `qy gursyvk mfn aqy hrBjn mfn hn.
? hrBjn mfn nfl quhfzf hor koeI irÈqf?
- hrBjn mfn aqy gursyvk mfn bhuq icr myry nfl rhy. myry vwzy lVky hrcrn dI lVkI hrmndIp kOr ny sfƒ ikhf ik myrf ivafh hrBjn mfn nfl kr idAu. asIN KuÈI-KuÈI hrmndIp kOr df ivafh hrBjn mfn nfl kr idwqf. ies qrHF hrBjn mfn sfzy Gr df jIa hI bx igaf.
? quhfƒ aYnf mfx-snmfn imilaf qusIN kI mihsUs krdy ho?
- bhuq KuÈI mihsUs huMdI hY. mYN smJdf hF ik ieh myrI GflxF df Pl hY jo ik mYN 85 sflF dI GflxF nfl kmfieaf hY ijhVf lok mY ƒ aYnf mfx-snmfn idMdy hn.
? koeI aijhf armfn ijhVf quhfzy idl ivc rih igaf hovy?
- ijhVf armfn rih igaf Auh kdy pUrf nhIN hoxf.
? sfƒ vI dws idAu ikhVf armfn quhfzy idl ivc rih igaf?
- mYN cfhuMdf sI ik isrP rfmU vfly ivcoN rfmUvflf klF, Cotf rfmUvflf aqy hrcovflf rfmUvflf ivc iqMn muMzy aijhy imldy ijnHF ƒ kvIÈrI df ÈOk huMdf. mYN AunHF ƒ aijhI tRyinMg idMdf ik Auh pihly mhIny hI tI[vI[ `qy phuMc jFdy qy myrf bixaf jwQf pihly pRogrfm `qy hI cMd vFg cmkx lwg pYNdf.
? pfTkF leI koeI sMdyÈ?
- bynqI kr skdf hF ik ies rsfly aÉbfrF ƒ ËrUr pVHo, pVcolvI aqy GoKvI idRÈtI nfl pVHo aqy ies dIaF KUbIaF aqy KfmIaF qoN adfry ƒ sUicq kro.